Kjarabótum öryrkja frestað meðan útgerðin greiðir 3 milljörðum minna og græðir á gengisveikingu

Meiri­hluti fjár­laga­nefndar Alþingis ætlar að leggja til að fjár­fram­lög rík­is­ins til öryrkja verði 1100 millj­ónum lægri á næsta ári heldur en upp­haf­lega stóð til. Þetta er gert í aðhalds­skyni og til að „bregð­ast við kólnun hag­kerf­is­ins“ sam­kvæmt frétt RÚV um málið þar sem rætt var við Willum Þór Þórsson, for­mann fjár­laga­nefndar. Bjarni Bene­dikts­son fjár­mála­ráð­herra neitar því hins vegar að breyt­ingin hafi nokkuð með hag­ræð­ingu eða breyttar þjóð­hags­for­sendur að gera. Haft er eftir honum á Mbl.is að lækk­unin stafi af því að vinna við inn­leið­ingu kerf­is­breyt­inga í þágu öryrkja hafi gengið hægar en áður var ráð­gert. 

Seðla­bank­inn gerir ráð fyrir 4,4 pró­senta hag­vexti á yfir­stand­andi ári en að vöxt­ur­inn gefi svo nokkuð eftir á næstu miss­erum og verði í kringum 2,7 pró­sent á kom­andi árum. Verð­bólgu­horfur hafa hins vegar versnað og gengi krón­unnar veikst.

Þórólfur Matth­í­as­sonpró­fessor í hag­fræði við Háskóla Íslands

Þórólfur Matth­í­as­son, hag­fræði­pró­fessor við Háskóla Íslands, segir í sam­tali við Stundina að af þjóð­hags­spám og efna­hags­plöggum stjórn­sýslu­stofn­ana bendi fátt ef nokkuð til þess að djúp kreppa eða harka­leg nið­ur­sveifla sé í upp­sigl­ingu á Íslandi. „Það má segja að á þeim tíma sem fjár­laga­frum­varp árs­ins 2019 var samið hefði verið æski­legt að aðhalds­stig þess hefði verið meira. Því hefði mátt ná fram með því að halda aftur af skatta­lækk­unar­á­formum eða með minni fram­kvæmda- eða til­færslu­út­gjöldum,“ segir Þórólfur. „Það sem menn hljóta að staldra við nú er ekki endi­lega að það sé verið að stilla tekjur og gjöld í fjár­lögum betur saman en var gert í frum­varp­inu, heldur aðferða­fræðin sem notuð er og sem ekki er nein nauð til að fylgja.“

Í fjár­lögum yfir­stand­andi árs var gert ráð fyrir 10 millj­arða tekjum af veiði­gjöldum en alls reynd­ist heild­ar­upp­hæð álagðs veiði­gjalds á fisk­veiði­ár­inu 2017/2018 nema 11,2 millj­örðum. Í frum­varpi Krist­jáns Þórs Júl­í­us­sonar, sjáv­ar­út­vegs- og land­bún­að­ar­ráð­herra, til nýrra veiði­gjalda­laga er að finna bráða­birgða­á­kvæði þar sem mælt er fyrir um veiði­gjald árs­ins 2019 áætlað að það nemi rúm­lega 7 millj­örðum króna. Sömu tölu er að finna í fjár­laga­frum­varpi árs­ins 2019. Um leið og útgerð­ar­fyr­ir­tæki greiða minna til sam­neysl­unnar í formi veiði­gjalda er ljóst að þau njóta góðs af veik­ingu krón­unnar meðan geng­is­lækk­unin bitnar á almenn­ingi í formi kaup­mátt­arrýrn­unar. 

Öryrkja­banda­lag Íslands hefur gagn­rýnt lækkun fyr­ir­hug­aðra fjár­fram­laga harð­lega. „Við erum orð­laus, þetta er með ólík­indum. Það kemur á óvart hvað kerfið er til­búið í að stíga fast á þá sem minnst mega sín,“ sagði Þuríður Harpa Sig­urð­ar­dóttir, for­maður Öryrkja­banda­lags Íslands, í sam­tali við Vísi.is í gær eftir að fjallað var um til­lögur meiri­hluta fjár­laga­nefndar Alþingis. 

Þórólfur seg­ist einnig furða sig á því sem komið hefur fram í fréttum. „Það má segja að á boð­uðum breyt­ingum sé yfir­bragð öfugs Hróa Hattar. Mér skilst að það eigi að létta 3 millj­örðum af útgerð­inni með lækkun veiði­gjalda. Um leið er gert ráð fyrir millj­arði minni fram­lögum til aldr­aðra og öryrkja en áður. Þ.e.a.s. öryrkjar fá það heldur verra til að stór­út­gerðin fái það umtals­vert betra! Og er útgerðin þó að fá umtals­verðan tekju­auka á næsta ári vegna veik­ingar krón­unnar.“