Aðstand­endur Hauks Hilm­ars­sonar, sem saknað er í Sýrlandi, hafa sent Katrínu Jak­obs­dóttur for­sæt­is­ráð­herra og Guðlaugi Þór Þórð­ar­syni utan­rík­is­ráð­herra opið bréf þar sem þau krefj­ast upp­lýs­inga um aðgerðir íslenskra stjórn­valda við leit­ina að Hauki.

Tilefnið nú er að birst hafa myndir sem sagðar eru af líkum almennra borg­ara sem drepnir voru í Afrín-hér­aði fyrr á þessu ári. Á mynd­unum má sjá að líkin virð­ast liggja á víða­vangi án þess að Tyrkir, sem hafa svæðið á sínu valdi, hafi annað hvort borið kennsl á þau eða í það minnsta veitt þeim útför.

Aðstand­endur Hauks spyrja í bréf­inu hvort íslensk stjórn­völd hafi beitt sér gagn­vart Tyrkjum og NATÓ varð­andi það að lík á svæð­inu verði leituð uppi og þeim komið til aðstand­enda. Enn­fremur spyrja þeir hvort það sé „virki­lega ætlun íslenskra stjórn­valda að krefja Tyrki ekki neinna svara um hugs­an­leg brot þeirra á alþjóða­lögum í tengslum við mál Hauks Hilm­ars­sonar.“

Stundin varar við myndum

Eva Hauks­dóttir, móðir Hauks, birtir bréfið á vef­síðu sinni og þar eru jafn­framt birtar myndir af líkum sem sögð eru hafa birst á heima­síðu stuðn­ings­manna Erdoğans Tyrk­lands­for­seta fyrr í þessum mán­uði. Eru mynd­irnar sagðar sýna lík almennra borg­ara sem lát­ist hafi í árásum Tyrkja á Afrin-hérað. Stundin varar við mynd­unum sem birtar eru á síðu Evu.

Í bréfi aðstand­enda Hauks segir að mynd­irnar styðji frá­sagnig heima­manna um að ekki sé búið að fara um svæðið og fjar­lægja þaðan lík fall­inna. „Nú hefur okkur borist til eyrna að verið sé að reyna að semja við Tyrki um að fá að leita að líkum. Það ætti þó að vera sjálf­sagt mál, en ekki samn­ings­at­riði. Samkvæmt alþjóð­legum mann­úð­ar­lögum ber aðilum að stríðs­á­tökum að hirða lík og veita þeim við­eig­andi með­ferð taf­ar­laust, sbr. t.d. 15. gr. Gen­far­samn­ings frá 1949, um bætta með­ferð særðra og sjúkra her­manna. Er þvi vand­séð annað en að hér séu banda­menn ykkar Tyrkir að brjóta gegn alþjóða­sátt­málum um fram­ferði í stríði.“

Í bréf­inu segir enn fremur að meintar stað­hæf­ingar tyrk­neskra yfir­valda um að Haukur sé hvergi á skrá hjá þeim séu ekki nein sönnun þess að hann sé ekki í haldi þeirra þrátt fyrir það. Tyrkir hafi verið harð­lega gagn­rýndir fyrir að láta fók hverfa, meðal ann­ars af Mann­rétt­inda­dóm­stóli Evrópu. „En ef Haukur er á annað borð lát­inn þá eiga aðstand­endur hans heimt­ingu á því að líkið sé með­höndlað í sam­ræmi við alþjóða­lög.“

Segja rök utanríkisráðuneytisins fráleit

Þá segir enn fremur að það að tyrk­nesk stjórn­völd neiti að þau hafi lík Hauks undir höndum stang­ist á við fréttir tyrk­neskra fjöl­miðla frá því í mars, þar sem því var haldið fram að lík hans yrði sent heim til Íslands. „Eins og ykkur mun kunn­ugt um hafa ráðu­neyti ykkar synjað óskum fjöl­skyldu og vina Hauks um að leita skýr­inga á þeim fréttum. Starfs­menn ykkar skýla sér á bak við þau frá­leitu rök að íslensk stjórn­völd hafi ekki rann­sókn­ar­heim­ildir í Tyrk­landi, rétt eins og ein­föld fyr­ir­spurn um efni fréttar eigi eitt­hvað skylt við lög­reglu­rann­sókn. Á sömu for­sendum hafa starfs­menn ykkar neitað að spyrja tyrk­nesk stjórn­völd hvort búið sé að hirða lík af svæð­inu. Sé það rétt sem tyrk­nesk stjórn­völd segja, að þau hafi lík Hauks ekki undir höndum, gæti verið að það sé í fjölda­gröf eða undir rúst af eina mann­virk­inu á svæð­inu þar sem sagt er að hann hafi verið drep­inn. Lík­leg­ast er þó, sam­kvæmt frá­sögnum íbúa Afrín og myndum sem nú eru í dreif­ingu á sam­fé­lags­miðlum, að lík hans liggi á víða­vangi, óvarið ágangi dýra.“

Bréfið enda aðstand­endur Hauks á þremur spurn­ingum til for­sæt­is­ráð­herra og utan­rík­is­ráð­herra.

1. Ætlið þið enn að halda því fram að þið GETIÐ EKKI haft sam­band við tyrk­nesk stjórn­völd og spurt þau að minnsta kosti að því hvort þau hafi staðið við þá skyldu sína að hirða lík af svæð­inu, og ef ekki, hvers­vegna þau telji sér stætt á því?
2. Hafið þið beitt ykkur gagn­vart NATO, sem þið sem rík­is­stjórn eruð hluti af, og kraf­ist þess að banda­lagið gangi hart að tyrk­neskum yfir­völdum með kröfu um að þau sinni þeirri skyldu sinni að leita uppi öll lík á svæð­inu og koma þeim til aðstand­enda?  Ef svo er, með hvaða hætti?  Ef ekki, hvers vegna ekki?
3. Ef það er virki­lega ætlun íslenskra stjórn­valda að krefja Tyrki ekki neinna svara um hugs­an­leg brot þeirra á alþjóða­lögum í tengslum við mál Hauks Hilm­ars­sonar – hvað þarf þá eig­in­lega til þess að ykkur finn­ist slík afskipti við­eig­andi? Væri afstaða ykkar önnur ef faðir Hauks héti ekki Hilmar Bjarna­son, heldur Bjarni Bene­dikts­son eða ef móðir hans væri ekki pistla­höf­undur heldur for­sæt­is­ráð­herra?

Með ósk um skjót svör og afdrátt­ar­laus
Hilmar Bjarna­son, Fatima Hossaini, Darri Hilm­ars­son og Eva Hauks­dóttir