Banda­ríkin voru eina aðild­ar­ríki NATO sem greiddi atkvæði gegn sam­þykkt skýrslu sem Lilja Alfreðs­dóttir, núver­andi mennta- og menn­ing­ar­mála­ráð­herra, vann fyrir efna­hags­nefnd banda­lags­ins um efna­hags­leg áhrif lofts­lags­breyt­inga í fyrra. Bent er á þetta í skýrslu Íslands­deildar NATO-þings­ins fyrir árið 2017 sem birt­ist á vef Alþingis í gær. 

Eftir emb­ætt­is­töku Donalds Trump hafa Banda­ríkin snúið baki við aðgerðum sem er ætlað að sporna gegn lofts­lags­breyt­ingum, bæði heima fyrir og á alþjóða­vett­vangi.

Mynd: Semansky/AP/REX/Shutterstock

Í skýrsl­unni lagði Lilja áherslu á að hlýnun jarðar væri hrað­ari en margir vís­inda­menn hefðu spáð fyrir um og hop haf­íss­ins á norð­ur­slóðum umtals­vert. Brýnt væri að ríki heims ynnu mark­visst að því í sam­ein­ingu að draga úr losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda af manna­völdum og stæðu við þær skuld­bind­ingar sem fel­ast í Par­ís­ar­sam­komu­lag­inu. 

„Þá sagði Lilja áhrif lofts­lags­breyt­inga marg­vís­legar og ekki með öllu ljóst hverjar afleið­ing­arnar yrðu. Þær mundu með beinum eða óbeinum hætti hafa áhrif á efna­hag heims­ins. Fram kemur í skýrsl­unni að kostn­aður fylgi því að bregð­ast við lofts­lags­breyt­ingum en það sé mik­il­vægt fyrir þjóðir heims að fjár­festa í þeirri tækni sem verði til þess að draga úr losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda,“ segir í frá­sögn Íslands­deildar NATO af árs­fundi NATO-þings­ins sem hald­inn var í Búkarest dag­ana 6.-9. októ­ber 2017.

Ný tækifæri opnist á Norðurslóðum vegna loftslagsbreytinga

Í umfjöllun um vor­fund NATO sem hald­inn var í Tíblisi dag­ana 26. til 29. maí 2017 kemur fram að Áslaug Arna Sig­ur­björns­dóttir, sem þá var for­maður Íslands­deild­ar­innar, hafi tekið til máls og beint sjónum að mál­efnum norð­ur­slóða, meðal ann­ars tæki­færum sem væru að opn­ast á svæð­inu vegna lofts­lags­breyt­inga. 

Mynd: xd.is

„Hún sagði land­fræði­lega legu, áhrif lofts­lags­breyt­inga og bætt aðgengi að nátt­úru­auð­lindum hafa opnað augu umheims­ins fyrir tæki­færum og áskor­unum á svæð­inu. Loftslag hefði hlýnað og hafís hopað hraðar en spáð hefði verið fyrir um og áhrifin verið mikil á hefð­bundna lifn­að­ar­hætti. Á sama tíma hefðu opn­ast ný tæki­færi meðal ann­ars með opnun nýrra sigl­inga­leiða og ferða­þjón­ustu,“ segir í skýrsl­unni. „Með auknu mik­il­vægi svæð­is­ins varð­andi við­skipti og land­fræði­stjórn­mála­legar breyt­ingar ótt­uð­ust menn aukna spennu milli strand­ríkja á svæð­inu en Rússar hefðu nú þegar aukið hern­að­ar­við­búnað sinn þar.“

Fram kemur að Áslaug hafi spurt Rose Gottemoeller, aðstoð­ar­fram­kvæmda­stjóra NATO, hvort hún hefði áhyggjur af hröðum lofts­lags­breyt­ingum á norð­ur­slóðum og hvort hún teldi þær hafi áhrif á örygg­is­mál á svæð­inu. Jafn­framt hafi hún spurt hvort Gottemoeller teldi að NATO ætti að hafa meiri afskipti af mál­efnum norð­ur­slóða. „Gottemoeller svar­aði því til að mál­efni norð­ur­slóða væru afar mik­il­væg og þær lofts­lags­breyt­ingar sem þar hefðu orðið hefðu beint auk­inni athygli að svæð­inu. Hún sagði að NATO ætti að vera virkara þegar kæmi að mál­efnum norð­ur­slóða og banda­lagið treysti á aðild­ar­ríki sín á norð­ur­slóðum eins og Ísland og Noreg til að leið­beina og upp­lýsa í þeim málum.“

Vilja að skólabörn kynnist NATO betur

Í frá­sögn Íslands­deildar af  fundi stjórn­ar­nefndar NATO-þings­ins í Berlín kemur fram að fjallað hafi verið um til­lögu að stofnun vinnu­hóps sem hefði það hlut­verk að skoða leiðir til að auka menntun og þekk­ingu á NATO í aðild­ar­ríkj­unum.

Mynd: Shutterstock

„Bent var á að ungt fólk þekkti lítið til starfa og gildis NATO enda væri það ekki alið upp í skugga kalda stríðs­ins. Lilja Alfreðs­dóttir tók undir nauð­syn þess að auka vit­und um gildi banda­lags­ins. Hún benti á að lofts­lags­breyt­ingar hefðu að ein­hverju leyti svip­aðan sess í hugum ungs fólks og kalda stríðið hefði áður haft og að ein leið væri að tengja og horfa í vax­andi mæli til örygg­is­þátta í umfjöllun um lofts­lags­breyt­ingar og þar með kæmi NATO með auknum hætti inn í umræð­una,“ segir í skýrsl­unni.

„Þá gætu upp­lýs­ingar um NATO verið
hluti af heim­sóknum skóla­barna
í þjóð­þing aðild­ar­ríkj­anna“

„Þá gætu upp­lýs­ingar um NATO verið hluti af heim­sóknum skóla­barna í þjóð­þing aðild­ar­ríkj­anna eins og skóla­þing Alþingis. Þingmenn hefðu mik­il­vægu hlut­verki að gegna við að auka skiln­ing og stuðn­ing við NATO. Meðal hug­mynda sem komu fram í umræð­unni var að beina athygli að NATO á dögum þjóð­hetja sem hald­inn er hátíð­legur í sumum aðild­ar­ríkjum og að halda NATO-þing æsk­unnar. Samþykkt var að stofna vinnu­hóp­inn og verður einn full­trúi hverrar lands­deildar í honum.“