Reglu­gerð Sigríðar Andersen dóms­mála­ráð­herra um útlend­inga er þegar farin að bitna á fólki sem sækir um hæli á Íslandi. Dæmi eru um að barna­fjöl­skyldur séu sviptar dag­pen­ingum sínum eftir að hafa dregið umsóknir um hæli til baka og að til­kynna þurfi félags­mála­yf­ir­völdum um útlend­inga í neyð. Þá hafa hæl­is­leit­endur sem dvelj­ast á Airport Inn í Reykja­nesbæ ekki fengið strætómiða frá þjón­usta­að­ila eftir að almenn­ings­sam­göngur í Reykja­nesbæ hættu að vera gjald­frjálsar nú um ára­mót. Gisti­heim­ilið er stað­sett í jaðri Ásbrúar, langt frá næstu mat­vöru­verslun.

Þann 30. ágúst 2017 síð­ast­lið­inn setti Sigríður Andersen dóms­mála­ráð­herra reglu­gerð sem svipti útlend­inga rétt­inum til fram­færslu­fjár eftir að hæl­is­um­sóknum þeirra er synjað og meðan þeir bíða eftir að vera sendir úr landi. Í reglu­gerð­inni felst líka að ef hæl­is­leit­andi er frá ríki sem er á lista yfir örugg upp­runa­ríki og umsókn er metin „ber­sýni­lega til­hæfu­laus“ getur Útlend­inga­stofnun fellt niður alla þjón­ustu við við­kom­andi eftir að fram­kvæmd­ar­hæf ákvörðun um synjun umsóknar liggur fyrir. 

Rauði kross­inn gagn­rýndi reglu­gerð­ina harð­lega þegar Stundin leit­aði við­bragða síð­asta sumar. Bent var á að nýju regl­urnar gætu orðið til þess að hæl­is­leit­endur lentu milli steins og sleggju, án atvinnu­rétt­inda og fram­færslu­fjár, jafn­vel vikum saman meðan þeir biðu eftir að vera sendir úr landi. Alþingi aðhafð­ist ekk­ert, hvorki þáver­andi sam­starfs­flokkar Sjálf­stæð­is­flokks­ins í rík­is­stjórn né þáver­andi stjórn­ar­and­stöðu­flokkar.

Bryn­hildur Bolla­dóttir, upp­lýs­inga­full­trúi Rauða kross­ins, segir að reglu­gerðin sé þegar farin að hafa áhrif á líf fjöl­skyldna sem sækja um hæli á Íslandi. Hún bendir á að svo virð­ist sem Útlend­inga­stofnun hafi ekki komið sér upp neinum verk­lags­reglum við fram­kvæmd á ýmsum þáttum reglu­gerð­ar­innar. Þetta bjóði hætt­unni heim um handa­hófs­kennda með­ferð. Óljóst sé hvernig fólki er sagt frá afleið­ingum þess þegar regl­urnar eru brotnar og hvernig gætt er að and­mæla­rétti.

Bryn­hildur Bolla­dóttirupp­lýs­inga­full­trúi Rauða kross­ins

Mynd: Rauði kross­inn

„Til dæmis hafa umsækj­endur á Airport Inn í Reykja­nesbæ ekki fengið strætómiða eftir að sam­göngur í Reykja­nesbæ hættu að vera gjald­frjálsar nú um ára­mót. Airport Inn er stað­sett í jaðri Ásbrúar, langt frá næstu mat­vöru­verslun,“ segir Bryn­hildur. Hún nefnir annað dæmi: „Fólk með börn sem höfðu dregið umsókn til baka sjálf­viljug var svipt dag­pen­ingum sínum. Öll þjón­usta féll niður eftir 3 daga. Þau fengu áfram að vera í hús­næð­inu, en á meðan þau biðu eftir flugi klár­uð­ust pen­ing­arnir.“ Fyrir vikið þurfti að til­kynna félags­mála­yf­ir­völdum um útlend­inga í neyð og fjöl­skyldan leit­aði ásjár hjá öðrum stofn­unum hins opin­bera. „Það er brýnt að reglur séu skýrar og við séum ekki að færa fólk á milli ábyrgðar ólíkra ráðu­neyta með til­heyr­andi vinnu og kostn­aði fyrir íslenska ríkið og með til­heyr­andi óþæg­indum sem það hefur í för með sér fyrir fólkið,“ segir Bryn­hildur.

Bjarkey Olsen Gunn­ars­dóttirfor­maður þing­flokks Vinstri grænna

Stundin spurði Bjarkeyju Olsen Gunn­ars­dóttur, þing­flokks­for­mann Vinstri grænna, hvort þing­flokk­ur­inn hygð­ist beita sér fyrir end­ur­skoðun eða nið­ur­fell­ingu reglu­gerð­ar­innar. „Við höfum ekki rætt það neitt sér­stak­lega og ég get ekki talað fyrir hönd þing­flokks­ins hvað þetta varðar,“ segir hún. „Hins vegar er þetta eitt af því sem mun vænt­an­lega koma upp í vinnu við end­ur­skoðun á útlend­inga­lögum. Við munum til­nefna fólk í þá vinnu og ég geri ráð fyrir að þetta komi upp þar eins og ýmis­legt fleira sem þarf að end­ur­skoða.“

Athygli vakti skömmu fyrir jól þegar til stóð að hæl­is­leit­endur fengju ekki jóla­upp­bót í des­em­ber eins og áður hafði tíðkast. Fram kom að Útlend­inga­stofnun hefði haft sam­ráð við dóms­mála-ráðu­neytið og að ákvörð­unin væri tekin á grund­velli reglu­gerðar Sigríðar Andersen dóms­mála­ráð­herra um útlend­inga. Eftir að fluttar höfðu verið fréttir um málið ákvað rík­is­stjórnin að nota ráð­stöf­un­arfé sitt til að greiða hæl­is­leit­endum jóla­upp­bót.