Fögr loptsjón og vígahnöttr

Víga­hnöttur var á ferð­inni yfir land­inu síð­ast­liðna nótt og sást víða að. Mörgum þótti greini­lega orðið „víga­hnöttur“ vera nokkuð fram­and­legt yfir það sem yfir­leitt er ein­fald­lega kall­aður loft­steinn, en sann­leik­ur­inn er sá að þetta orð er gam­al­kunn­ugt.

Af handa­hófi birti ég hér frétt úr Þjóðólfi 27. nóv­em­ber 1866, þar sem Páll Melsteð segir frá einu miklu loft­steina­regni sem þá hafði greini­lega átt sér stað tveim vikum fyrr.

„Að kvöldi 13. þessa mán­aðar sást hér fögr lopt­sjón og vil ég með nokkrum orðum geta hennar hér og síðan leiða athygli manna lítið eitt að því efni.

Þetta sama kveld var veðr bjart í lopti, en ský eða þoku­bakkar niðr við fjöll og sjón­deil­rdar­hring, frost nokk­urt og föl á jörðu. Nætr­verðir bæar­ins komu á strætin kl. 10 um kveldið og tóku þegar eptir því, að stjörnv­hröp í frekara lagi sáust um austr­loptið; aðrir menn sátu inni og vissu svo eigi hvað úti gjörð­ist.

Þessi stjörnu­hröp fóru alltaf vaxaudi, og þegar kom fram um 11. stund voru þau mörg á lopti í einu, ofar og neðar í lopti og til beggja hliða; þá urðu nokkrir aðrir menn hér í bænum þessa varir, og horfðu á um stund; hér um bil kl. 12 stóð þetta sem hæzt, en síðan fór það heldr mínk­andi, og kl. 1 fór veðr að þykkna; þó sáu nætr­verðir Ijós­glampana við og við fram til kl. 4 um nótt­ina.

Öll þessi lopt­ljós komu úr norð­austri (land­norðri) og flugu upp á loptið til suð­vestrs (útsuðrs), komust sum eigi nema nokkra leið upp á loptið, en sum upp á háhvolfið og eydd­ust þar. Öll voru þau smá, eins og venju­leg stjörnu­hröp, nema eitt, það var all­mik­ill eld­hnöttr (víga­hnöttr?), og lýsti mjög af, er hann þaut upp á loptið, en þar hvarf hann; eigi heyrðu þeir þyt eða bresti til þess­ara lopt­sjóna, en mjög hafði sjón þessi verið fögr, og lík­ast til að sjá einsog ótal flug­eldum (Raketter) væri skotið upp af litlu svæði á norð-austr­lopt­inu.

Nóttina þar á undan höfðu nokkur af þessum flug­ljósum sézt eins og að und­an­förnu í vetr, en aldrei þykj­ast þeir, sem á horfðu, hafa séð neitt þessu líkt.

Það eru mikil lík­indi til að þessi sjón hafi víðar sézt hér á landi, og væri æski­legt, að þeir, sem hafa verið svo heppnir að sjá hana, vildu senda til blað­anna skýrslu um það, og sömu­leiðis ef þeir hefðu séð slíkt að und­an­förnu.

En hvað vita menn nú um þesskyns lopt­sjónir, sem hér er um að ræða? ... Vér köllum þetta stjörnu­hrap, þegar það er eigi stærra til að sjá en stjarna, en eld­hnetti eða víga­hnetti og víga­branda, þegar það er stærra ...