Dýraverndarsamband Íslands, DÍS, hefur í samstarfi við þýsk-svissnesk dýraverndunarsamtök kært grófa meðferð á hryssum í blóðmerahaldi til lögreglu. Málin höfðu upphaflega verið lögð á borð Matvælastofnunar sem kaus að taka það ekki til frekari meðferðar.

Andrés Ingi Jónsson, framkvæmdastjóri DÍS, segir að Matvælastofnun sé hliðvörður inn í réttarkerfið þegar kemur að dýravelferðarmálum. Það hafi því verið eðlilegt að byrja þar. „Við erum nú að beina því til lögreglunnar að taka málið til sjálfstæðrar athugunar þó að Matvælastofnun hafi ekki vísað því þangað,“ segir hann.

Slegnar með spýtum

Í kærunni sem lögð hefur verið fram til lögreglu er greint frá dýraníð og brotum á lögum um velferð dýra. Í henni er að finna nákvæma atvikalýsingu og upptökur frá sex mismunandi býlum sem stunda blóðmerahald. Því er meðal annars lýst hvernig hryssurnar eru slegnar og lamdar með spýtum og pískum þegar þær eru undankomulausar og þær bundnar með hausinn reigðan upp og settar í ónáttúrulega stöðu. Einnig eru þar dæmi um að dýralæknar geri ítrekaðar tilraunir til að stinga holnálum í háls hryssa í hræðsluástandi og að nálar sem detti í jörðina séu ekki sótthreinsaðar en slíkt getur valdið sýkingarhættu.  

„Oft sýna dýrin þess merki að vera í hræðsluástandi og alveg upp í sturlunarástand af ótta en samt er haldið áfram að reyna að taka úr þeim blóð – þó svo að öll heilbrigð skynsemi og verklagsreglur Ísteka og Matvælastofnunar segi að eigi að hætta blóðtöku við þær aðstæður,“ segir Andrés. 

Ill meðferð kerfisbundinn hluti af blóðmerahaldi

Andrés segir markmið DÍS vera að fá viðbrögð áður en blóðtökutímabilið hefst í ágúst. „Við erum komin á þann stað að við treystum okkur til þess að segja að þetta sé kerfisbundið og að þetta sé hluti af blóðmerahaldi,“ segir Andrés. „Ill meðferð á dýrum virðist ekki geta verið skilin frá blóðmerahaldi sem slíku.“

Þetta séu heldur ekki fyrstu myndböndin sem koma upp um illa meðferð, „og það er sama hvaða býli er valið, alltaf koma fram brot á myndböndunum“.

Andrés vonar að þegar núverandi starfsleyfi rennur út í lok sumars verði ekki veitt ný leyfi. Það veltur á atvinnuvegaráðherra.

Óskiljanleg niðurstaða Matvælastofnunar

Hann furðar sig á því að Matvælastofnun hafi ekki tekið málið lengra. „Það er eiginlega óskiljanlegt af því að myndböndunum sem var deilt með þeim í nóvember sýna ótal dæmi þess að bæði umsjónarmenn og dýralæknar séu ýmist að beita aðferðum sem eiga ekki að vera í boði, eða ekki bregðast við þegar komið er illa fram við dýrin.“

Andrés segir að þetta séu atriði sem Matvælastofnun eigi að bera kennsl á og fara með lengra en „það eina sem þau sáu út úr þessum myndböndum var það sem þau kölluðu eitt frávik“.

Í kvörtun DÍS til Matvælastofnunar fylgdi skýrsla með áliti frá erlendum sérfræðingi í dýralækningum en í henni var greint frá því hversu víðtæk brotin eru. „Það var í raun búið að benda Matvælastofnun á allt sem hún gæti fundið í þessu, en samt ákvað hún að finna ekki neitt.“

Sambandið hefur sent stjórnsýslukæru til atvinnuvegaráðuneytisins vegna aðgerðarleysis Matvælastofnunar. Til viðbótar hefur umboðsmaður Alþingis síðan í apríl rannsakað að eigin frumkvæði stjórnsýslu stofnunarinnar.

Andrés gagnrýnir einnig hversu langt Matvælastofnun hafi gengið í að réttlæta blóðmerahald þegar hún hefur svarað fyrir ákvörðun sína í fjölmiðlum. „Miklu lengra en maður myndi reikna með af eftirlitsstofnun sem á að hafa hagsmuni dýranna í fyrirrúmi.“