Spyr hvort stjórnvöld hafi verið plötuð til að gefa Running Tide gæðavottun

Björn Leví Gunn­ars­son, þing­maður Pírata, hefur óskað eftir því við fjár­laga­nefnd Alþingis að gerð verði grein fyrir aðkomu stjórn­valda að starf­semi Running Tide á Íslandi. Hann vill sömu­leiðis vita hvort starf­semi Running Tide skipti máli fyrir fjár­heim­ildir rík­is­ins, en fyr­ir­tækið gerði ráð fyrir að eiga vöru­birgðir til kolefn­is­förg­unar upp á 1,3 millj­arða króna í síð­asta árs­reikn­ingi sínum. 

„Ef það kemur svo í ljós að þetta er allt ein­hvers konar græn­þvottur og að stjórn­völd hafi verið plötuð til þess að gefa fyr­ir­tæk­inu gæða­vottun með und­ir­ritun sinni, þá er það aug­ljós­lega ámæl­is­vert – upp á ansi háa upp­hæð. Stóra spurn­ingin hlýtur því að vera hvort stjórn­völd hafi verið plötuð?“ spyr Björn Leví í aðsendri grein í Morg­un­blað­inu í dag. Hann stað­festir í sam­tali við Heim­ild­ina að hann hafi lagt fram beiðni til fjár­laga­nefndar um að málið verði tekið til skoð­unar. Að minnsta kosti einn fundur er á dag­skrá nefnd­ar­innar fyrir þing­lok, en ekki liggur fyrir hvenær hann verður. 

Hrúgur af hrá­efniKanadískt við­arkurl í stórum haugum eru á athafna­svæði Running Tide á Grund­ar­tanga.

Mynd: Golli

Eins og Heim­ildin greindi frá í ítar­legri rann­sókn í síð­asta tölu­blaði, hafði Running Tide áætl­anir uppi um að sökkva allt að 50 þús­und tonnum af kalk­steins­blönd­uðu trják­urli, eftir að hafa fengið til þess leyfi íslenskra stjórn­valda. Fyr­ir­tækið hafði þegar fleytt tæp­lega 20 þús­und tonnum í hafið undan Íslandi, í fyrra­sumar. Running Tide hefur nú hætt starf­semi í Banda­ríkj­unum og sömu sögu er að segja af dótt­ur­fé­lagi þess á Akranesi. 

Án þess að afla nokk­urra óháðra álita skrif­uðu fjórir ráð­herrar í rík­is­stjórn Íslands undir vilja- og stuðn­ings­yf­ir­lýs­ingu við þessi áform fyr­ir­tæk­is­ins árið 2021. Þrátt fyrir efa­semdir stofn­ana sem fara með mál­efni umhverfis og hafs á Íslandi, var svo ákveðið að veita fyr­ir­tæk­inu leyfi til að stunda starf­semi í íslenskum sjó. Það fékk fyr­ir­tækið að gera án eft­ir­lits, þar sem Bjarni Bene­dikts­son, settur ráð­herra umhverf­is­mála, komst að þeirri nið­ur­stöðu að ekki væri um að ræða svo­kallað „varp í hafið“ þegar tugum þús­undum tonna af kanadísku trják­urli væri hent í sjó­inn. Þar af leið­andi taldi Umhverf­is­stofnun hendur eft­ir­lits síns hafa verið bundnar, þar sem „varp í hafið“ væri for­senda þess að stofn­unin hefði með starf­sem­inni eft­ir­lit.

Þrátt fyrir við­vör­un­ar­orð og efa­semdir komu íslenskir ráð­herrar fram bæði með for­svars­mönnum Running Tide og töl­uðu fyrir því á opin­berum vett­vangi. Guð­laugur Þór Þórð­ar­son umhverfis- orku og auð­linda­mála­ráð­herra sagði til að mynda að Running Tide væri „stærsta ein­staka kolefn­is­föng­un­ar­verk­efni í heimi“ í við­tali í Kast­ljósi. Hann við­ur­kenndi í við­tali við Heim­ild­ina að hafa byggt þá full­yrð­ingu ein­göngu á orðum for­svars­manna fyr­ir­tæk­is­ins.

„Þetta virð­ist vera lenskan hjá núver­andi rík­is­stjórn – að treysta bara því sem þeim er sagt í blindni,“ skrifar Björn Leví í grein sinni í Morg­un­blaðið í dag. „Eftirlit með lax­eldi er víst með besta móti. Allt var í himna­lagi þegar Íslands­banki var seldur – best heppn­aða útboð Íslands­sög­unnar hvorki meira né minna. Það er í fína lagi að brjóta stjórn­sýslu­lög eða skipa góða vini í emb­ætti – og þess háttar. Það þarf bara ein­hver að segja þeim að allt sem þau geri sé rétt og gott og þá þurfi ekki að hafa áhyggjur af neinu.“