Drekaspíran átti að vernda Kauphöllina gegn eldsvoðum: Af stórveldisdraumum Kristjáns 4.

Flest hús í mið­borg Kaup­manna­hafn­ar hafa mátt þola elds­voða oft­ar en einu sinni. En drek­arn­ir á dreka­spírunni voru tald­ir vernda Kaup­höll­ina.

Drekaspíran átti að vernda Kauphöllina gegn eldsvoðum: Af stórveldisdraumum Kristjáns 4.
Kristján 4. réði því sjálfur hvernig spíran með drekunum var.

Kaldhæðnislegt er að táknrænn tilgangur drekaspírunnar sem bruninn í Kaupmannahöfn felldi af húsi Kauphallarinnar í morgun átti einmitt að vera að vernda bygginguna fyrir eldsvoðum og tjóni af völdum óvina höfuðborgarinnar.

Bygging hússins hófst árið 1620 og var að mestu lokið aðeins fjórum árum síðar, en drekaspíran var svo sett upp ári seinna. Arkitekt hússins hét Hans van Steenwinckel og var ættaður frá Hollandi. Faðir hans var byggingaverktaki og steinsmiður sem Friðrik 2. Danakóngur fékk til Kaupmannahafnar á ofanverðri 16. öld til að vinna við bygging Krónborgarkastala.

Drekarnir á spírunni sem nú er fallin.

Hans og Lorenz bróðir hans ílentust í Danmörku og gerðust báðir arkitektar. Það var raunar Lorenz sem var upphaflega ráðinn til þess að teikna Kauphöllina og stýra byggingu hennar en vinna var varla hafin við að undirbúa jarðveginn 1619 þegar Lorenz lést og þá var Hans bróðir hans fenginn í verkið í staðinn.

Það var Kristán 4., sonur Friðriks 2., sem lét reisa Kauphöllina. Hann átti sjálfur hugmyndina að drekaspírunni sem flugeldastjóri hans, eða „fyrværkerimester“, teiknaði.

Á vef danska viðskiptaráðsins, sem hefur haft aðsetur í húsinu, má lesa þessar setningar:

„Drekarnir áttu að sögn að vernda húsið fyrir eldi. Það hefur einmitt tekist mjög vel. Flest nágrannahúsanna og Kristjánsborgarhöll hafa staðið í ljósum logum gegnum tíðina en drekarnir hafa passað upp á Kauphöllina.“

Þangað til núna.

Kristján 4. varð kóngur aðeins 11 ára 1588 og átti eftir að ríkja í nærri 60 ár eða þar til hann lést 1648.

Það var ekki aðeins löng valdatíð sem gerir Kristján 4. merkan í danskri sögu. Hann var einhver litríkasti og stórbrotnasti konungur Danmerkur (og þar með Íslands), risi að vexti og hamhleypa til drykkju — svo að Bretar höfðu aldrei séð jafn hraustan drykkjumann þegar hann fór í heimsókn til London í byrjun 17. aldar.

Lengst af háði ofdrykkjan honum furðu lítið, því þó hann væri yfirleitt borinn meðvitundarlaus til sængur þegar langt var liðið á nótt var hann komin á fætur í dögun, iðandi af kæti og starfsorku.

Þrek hans var ótæmandi og hann var staðráðinn í að gera Danmörku að stórveldi á evrópska vísu. Kauphöllina lét hann einmitt reisa því hann hugðist gera Kaupmannahöfn af miðstöð verslunar í Norður-Evrópu, og náði reyndar þó nokkrum árangri á því sviði.

Verr gekk þegar Kristján hugðist afla sér og löndum sínum hernaðarfrægðar með því að taka þátt í 30 ára stríðinu sem geisaði í Þýskalandi 1618-1648. Kristján fór með her suður til Þýskalands 1626 en reyndist lítill bógur sem hershöfðingi og varð að semja frið við fjendur sína fáeinum árum síðar.

Kaupmannahöfn á dögum Kristjáns 4.

Ein af afleiðingum af þessu stríðsbrölti Kristjáns var sú að danski flotinn var önnum kafinn suður í Eystrasalti 1627 og því voru engin herskip send til Íslands það sumar eins og þó var vani.

Því varð ekkert til varnar þegar sjóræningjaskip „Tyrkja“ komu siglandi til landsins og rændu fólki til að selja í þrælahald.

Þar fyrir utan er Kristján þekkastur (og alræmdastur) í Íslandssögunni fyrir að hafa komið á einokunarverslunni alræmdu.

Kjósa
17
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.
Tengdar greinar

Flækjusagan

Mest lesið

Fann leiðina úr myrkri sorgarinnar
2
Viðtal

Fann leið­ina úr myrkri sorg­ar­inn­ar

Jón­as Kwei Ting Sen seg­ir skoð­un sína um­búða­laust og við­ur­kenn­ir að sjá stund­um eft­ir því sem hann hef­ur skrif­að. Nafn kín­versks afa hans, Kwei Ting, merk­ir „hinn heið­ar­legi“ og það hef­ur Jón­as ætíð að leið­ar­ljósi. Að baki bein­skeyttri ímynd býr saga sem fá­ir þekkja til fulls. Snemma á lífs­leið­inni briller­aði hann sem pí­anó­leik­ari og tón­skáld, en á bak við tón­list­ina er saga af einelti og botn­lausri sorg, stór­brotn­um æv­in­týr­um og and­legri leit sem hef­ur far­ið með hann um djúpa dali, í dul­speki, hug­leiðslu og að lok­um í faðm kaþ­ólsku kirkj­unn­ar.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

„Ég kom úr mjög nánu, fallegu og stóru samfélagi kynlífsverkafólks“
1
Viðtal

„Ég kom úr mjög nánu, fal­legu og stóru sam­fé­lagi kyn­lífs­verka­fólks“

Eft­ir út­skrift úr há­skóla sótti Logn um rúm­lega hundrað störf en ekk­ert kom út úr því. Hán átti góða vini í kyn­lífs­vinnu sem hún leit­aði til. Síð­ar stofn­aði hán Rauðu regn­hlíf­ar­ina, sam­tök kyn­lífs­verka­fólks á Ís­landi. „Sam­stað­an sem kann að eiga sér stað með­al kyn­lífs­verka­fólks er eitt það fal­leg­asta og dýr­mæt­asta sem ég hef upp­lif­að í mínu lífi.“
Ljóðskáld í súlufitness og kynlífsþjónustu á netinu
2
Innlent

Ljóð­skáld í súlu­fit­n­ess og kyn­lífs­þjón­ustu á net­inu

Bryn­hild­ur María Ragn­ars­dótt­ir er í meist­ara­námi, hef­ur skrif­að ljóð og fyrsta skáld­sag­an er í vinnslu. Á und­an­förn­um ár­um hef­ur hún einnig starf­að sem súlu­dans­ari og veitt kyn­lífs­þjón­ustu á net­inu. Þótt hún verði vör við for­dóma sumra hef­ur þetta veitt henni auk­ið sjálfs­traust. „Loks­ins var ég með regl­ur og stjórn yf­ir sjálfri mér.“
Styrkur ullarinnar kom á óvart
6
Viðtal

Styrk­ur ull­ar­inn­ar kom á óvart

Hönn­uð­ur­inn Hanna Dís Whitehead lenti í því að þurfa að bíða lengi eft­ir birgð­um fyr­ir hönn­un sína með­an á al­heims­far­aldri stóð fyr­ir nokkr­um ár­um. Í þeirri bið varð henni lit­ið í kring­um sig fyr­ir ut­an vinnu­stof­una sína aust­ur í Horna­firði og velti fyr­ir sér af hverju hún væri ekki að nýta bet­ur efni­við úr nærum­hverfi sínu. Við það kvikn­aði sú hug­mynd sem hún vinn­ur með þessa dag­ana, sem er að hann hús­gögn úr þæfðri ull.

Mest lesið í mánuðinum

Kynlífsverkafólk deilir reynslu sinni: „Glæpavæðing einangrar mann“
6
Úttekt

Kyn­lífs­verka­fólk deil­ir reynslu sinni: „Glæpa­væð­ing ein­angr­ar mann“

Fjór­ir ein­stak­ling­ar sem unn­ið hafa mis­mun­andi kyn­lífs­vinnu á Ís­landi segja þörf á að breyta lög­um og laga við­horf sam­fé­lags­ins. Ein­angr­un fólks sem vinn­ur slíka vinnu sé hættu­leg. Í dag hafa þau kom­ið upp sínu eig­in tengslaneti til að styðja hvert ann­að og passa upp á ör­yggi og mann­rétt­indi kyn­lífs­verka­fólks og þo­lenda vænd­is.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár