„Þessi dagur er til að heiðra minningu þeirra sem hafa dáið úr sjúkdómnum en hann er einnig til þess að minna á að við megum aldrei gefast upp á að berjast fyrir þá sem eru enn lifandi og eru veikir,“ segir Dagbjört Ósk Steindórsdóttir, formaður Samtaka aðstandenda og fíknisjúkra (SAOF). 

Til að minnast þeirra sem hafa látist úr fíknisjúkdómum standa samtökin fyrir minningarathöfn í Dómkirkjunni í dag, fimmtudag, klukkan 17. Þar mun séra Bjarni Karlsson fara með minningarorð og Páll Óskar Hjálmtýsson mun syngja nokkur lög. 

Við anddyri Dómkirkjunnar verður síðan kassi þar sem fólk getur skilið eftir bréf sem samtökin fara síðan með á Alþingi á morgun. Bréfin eru hugsuð sem skilaboð til alþingismanna, bæði til að þeir átti sig á þeirri alvarlegu stöðu sem er uppi þegar kemur að fólki með fíknivanda á Íslandi en einnig til að hvetja þá til aðgerða. 

Þá verða lagðar rósir við þinghúsið til að minnast þeirra sem hafa látist, en talað er um að allt að hundrað manns falli frá árlega vegna fíknisjúkdómsins.

Fulltrúar SAOF stefna að því að minningardagurinn verði haldinn árlega héðan í frá en þetta er í fyrsta skipti sem hann er haldinn.

Dó á biðlistanum

Dagbjört segir að því bréfi sem hún hefur skrifað og ætlar að skilja eftir í kassanum segi hún meðal annars frá frænda sínum heitnum, Smára Jónssyni, sem lést á þessum degi fyrir þremur árum. „Hann var á biðlistanum,“ segir hún og vísar til biðlistanna sem fólk með fíknisjúkdóminn þarf að fara á til að komast í meðferð og fá hjálp. „En hann lifði það ekki af,“ segir hún. 

Dagbjört segir að þau Smári hafi verið bræðrabörn en hann var 55 ára þegar hann lést. „Hann átti sér von um betra líf, von um að verða heilbrigður. Hann hlakkaði til að verða afi og til að sjá börnin sín eldast. Hann var afskaplega góður maður en hvarf bara inn í þennan sjúkdóm. Þetta var maður sem hafði allt til brunns að bera. Þetta var ekki lífið sem hann kaus sér,“ segir hún. 

Við minningarathöfnina í dag muni þingmaðurinn Sigmar Guðmundsson síðan flytja örvarp sem er brot úr ljóði eftir systur Smára heitins, Bryndísi Halldóru Jónsdóttur, sem er svohljóðandi: „Sárlega saknað á lífsins vegi, hljóðlega minnst á hverjum degi“.

Dagbjört segir þessi orð mjög lýsandi og hún viti til þess að þau sé þegar að finna á tveimur legsteinum.

Skammarlegt stefnuleysi

Dagbjört leggur áherslu á mikilvægi þess að hafa sérstakan dag til að minnast þessa fólks sem fallið er frá, sem varð undir í baráttunni við fíknina. „Leið þessa fólks var grýtt, vörðuð þjáningu og óhamingju, og eitthvað af þessu fólki hefur líklega dáið vegna úrræðaleysis,“ segir hún. 

Sam­kvæmt nýrri út­tekt Rík­is­end­ur­skoð­un­ar sem birt var í liðinni viku þá rík­ir al­gjört stefnu- og for­ystu­leysi með­al stjórn­valda gagn­vart ópíóíðafar­aldr­in­um sem nú geis­ar hér á landi. Ekk­ert ráðu­neyti hef­ur tek­ið for­ystu í mála­flokkn­um og eng­in skýr stefna eða að­gerðaráætl­un ligg­ur fyr­ir hjá heil­brigð­is­ráðu­neyt­inu um hvernig skuli tak­ast á við ópíóíðafíkn og fíkni­vanda al­mennt.

Þrátt fyrir að ljóst þyki að heilbrigðisráðuneytið fari með málefni ávana- og fíkniefna, ásamt áfengis- og vímuvörnum, liggur ekki fyrir gildandi stefna gagnvart málaflokknum hjá ráðuneytinu.

Dagbjört segir þetta stefnuleysi til mikillar skammar og úr því þurfi að bæta hið snarasta. „Við megum ekki hætta baráttunni,“ segir hún.