Þessi grein birtist fyrir rúmlega 2 mánuðum.

Úr 600 fermetra lúxusvillu í sjö fermetra fangaklefa

Áhyggju­laust líf með sand af seðl­um fékk skjót­an endi þeg­ar lag­anna verð­ir bönk­uðu upp á hjá Sanjay Shah í lúxusvillu hans í Dubai í lok maí ár­ið 2022 og smelltu á hann hand­járn­um. Nú er hann fyr­ir rétti í Dan­mörku, ákærð­ur fyr­ir stærsta fjár­mála­s­vindl í sögu lands­ins.

Þegar danski skattamálaráðherrann Karsten Lauritzen boðaði til fréttamannafundar undir lok ágústmánaðar árið 2015 töldu fréttamenn sig vita hvert tilefnið væri. Fjölmiðlar höfðu nefnilega komist á snoðir um að miklir fjármunir hefðu streymt úr ríkiskassanum gegnum skattakerfið, með ólöglegum hætti. Engan viðstaddra grunaði hins vegar að um væri að ræða 12,7 milljarða danskra króna, sem jafngildir 253 milljörðum íslenskum.

Einn fréttamannanna bað ráðherrann um að endurtaka upphæðina, til að vera viss um að sér hefði ekki misheyrst. Ráðherrann greindi ekki frá því hverjir hefðu móttekið þessa peninga, sagði einungis að um væri að ræða fleiri en einn aðila. Einn maður hefði verið lang atkvæðamestur, sá hefði fengið greidda um níu milljarða danskra króna.

Ráðherrann sagði að sterkur grunur léki á að um væri að ræða það sem hann nefndi „ólöglegar endurgreiðslur“. Danskir fjölmiðlar sökktu sér ofan í málið en þeim gekk ekki vel að fá upplýsingar frá skattinum hvernig þessum endurgreiðslum hefði verið háttað. Danskir fréttamenn sætta sig ekki við „utanumtal“ og hættu ekki fyrr en vinnubrögð skattsins varðandi endurgreiðslurnar höfðu verið dregin fram í dagsljósið. Og óhætt er að segja að vinnubrögðin hafi komið á óvart. 

Endurgreiðslureglurnar

Ef rekstur fyrirtækis sem starfar í Danmörku gengur vel og skilar hagnaði fá hluthafar iðulega greiddan arð. Af arði ber að greiða skatt, skattprósentan fer eftir upphæð arðgreiðslunnar, er lægst 27 en hæst 42 prósent. 

„Einn maður hefði verið lang atkvæðamestur, sá hefði fengið greidda um níu milljarða danskra króna“

Samkvæmt sérstöku samkomulagi varðandi skattamál, sem Danmörk hefur gert við fjölmörg lönd, getur hluthafi búsettur í öðru landi óskað eftir að fá áðurnefndan skatt endurgreiddan og borgað skatt af arðinum í heimalandinu, þar sem skatturinn er iðulega lægri. Senda skal endurgreiðsluumsókn til dönsku skattstofunnar, SKAT, og viðkomandi fær síðan skattinn greiddan. Þetta virðist ekki ýkja flókið.

Eftirlitsdeildin var einn maður með gúmmístimpil

Þegar fréttamenn höfðu spurt í þaula um endurgreiðslufyrirkomulagið fengu þeir svör sem komu vægast sagt á óvart. Eftirlitsdeildin með endurgreiðslubeiðnunum var einn maður, hann átti að kanna hvort umsækjandi ætti hlutabréf og fengi greiddan arð, staðfesta svo með stimpli og senda áfram til gjaldkeradeildarinnar.

En það var einn hængur á, milljarðarnir 12,7 höfðu aldrei verið greiddir í ríkiskassann. Þeir sem léku á kerfið útbjuggu einfaldlega endurgreiðslubeiðnir sem „maðurinn með gúmmístimpilinn“ eins og danskir fjölmiðlar kölluðu hann, stimplaði og lagði þar með blessun sína yfir. Án þess að kanna hvort umsækjandinn hefði yfirleitt greitt arðgreiðsluskatt. 

Ringulreið

Ekki er ofmælt að fréttirnar af „endurgreiðslunum“ hafi vakið mikla athygli. Stjórnmálamenn kepptust við að lýsa hneykslan sinni og kröfðust skýringa, en enginn taldi sig bera ábyrgð á þessum „skandale“. Óhætt er að segja að ringulreið hafi ríkt í starfsemi skattsins um árabil, þúsundum starfsmanna hafði verið sagt upp og ekkert hlustað á ábendingar starfsfólks um að í kerfinu væru fjölmargar brotalamir. Það segir sína sögu að á árunum 2010–2015 sátu átta manns í ráðherrastól skattaráðuneytisins. 

Sanjay Shah 

Á fréttamannafundinum seint í ágústmánuði árið 2015 sagði Karsten Lauritzen skattamálaráðherra að einn maður hefði fengið um 9 milljarða af þeim 12,7 sem streymt hefðu úr ríkiskassanum.

Þessi einstaklingur reyndist vera Sanjay Shah, maður sem fáir Danir könnuðust við þangað til endurgreiðslumálið kom upp. Nú er það breytt og óhætt að segja að nánast hvert einasta mannsbarn í Danmörku hafi heyrt hans getið og séð af honum myndir í fjölmiðlum.

Átti að verða læknir 

Sanjay Shah fæddist 11. september árið 1970 í London. Foreldrar hans voru af indverskum ættum en fluttu til Englands frá Kenía. Faðirinn var læknir en vegna heilsubrests vann hann stopult og móðirin var heimavinnandi. Auk Sanjay áttu hjónin eina yngri dóttur. Sanjay Shah hefur í viðtölum sagt frá því að fjölskyldan hafi ekki lifað neinu lúxuslífi og búið í lítilli eins herbergis íbúð og haft lítið milli handanna. 

Sanjay átti auðvelt með nám og sagði í viðtali að foreldrarnir hefðu haft ákveðnar hugmyndir um framtíð sonarins, hann ætti að verða læknir. „Það væri besta starf sem hugsast gæti og ég trúði því.“ Hann fékk inngöngu í læknadeildina við King´s College í London.

„Hann bjó, ásamt fjölskyldunni, í 650 fermetra húsi og fjölmiðlar hafa greint frá því að meðal „innanstokksmuna“ hafi verið 38 þúsund lítra fiskabúr með yfir 200 tegundum af skrautfiskum“

„Eftir eitt ár var ég búinn að átta mig á að ég vildi ekki verða læknir.“ Hann hélt þó náminu áfram um hríð en lagði sömuleiðis stund á sálfræði og japönsku. Eftir að hafa gefist upp á háskólanáminu sinnti hann ýmsum störfum en árið 1996 fékk hann starf hjá fjárfestingabankanum Merril Lynch, þar sem hann var í nokkur ár. Þar var vinnuálagið mikið og sömuleiðis innbyrðis samkeppni á vinnustaðnum. 

Dýru bílarnir kveiktu áhuga á verðbréfum

Sanjay Shah veitti því athygli að á bílastæði við vinnustaðinn stóðu ætíð fokdýrir lúxusbílar og eitt sinn spurði hann hver ætti þessa bíla og fékk að vita að það væru verðbréfasalarnir á efstu hæðinni. „Þá sagði ég við sjálfan mig að ég vildi komast í þennan hóp,“ sagði Sanjay Shah. Hann sagði upp hjá Merril Lynch og vann síðan um hríð hjá Morgan Stanley fjárfestingabankanum og enn fremur Credit Suisse. Þegar hann réði sig hjá hollenska stórbankanum Radobank heyrði hann í fyrsta sinn um endurgreiðslur og hin svonefndu cum-ex viðskipti. Í þeim fólst að hægt væri, í Þýskalandi og jafnvel víðar, að fá endurgreiðslur vegna sama hlutabréfsins tvisvar sinnum. Árið 2008 missti Sanjay Shah vinnuna hjá Radobank þegar deildin sem hann starfaði í var lögð niður. Ári síðar flutti hann til Dubai ásamt eiginkonunni Usha og þremur börnum þeirra. Þar stofnaði hann fyrirtækið Solo Capital

Starfsemin gekk í stuttu og einfölduðu máli út á að fá, með flóknum fléttum, endurgreiðslur frá dönsku skattstofunni eins og áður var nefnt. Anthony Mark Petterson, fyrrverandi starfsmaður Solo Capital, sagði að nafnið væri lýsandi, Sanjay Shah hefði verið einráður og stjórnað öllu. Anthony þessi var handtekinn í Bretlandi í fyrrasumar og síðar framseldur til Danmerkur. Hann viðurkenndi að hafa unnið með Sanjay Shah og var í byrjun þessa mánaðar dæmdur í átta ára fangelsi, auk þess sem verulegir fjármunir í hans eigu voru gerðir upptækir.  

Handtaka og réttarhöld

Eftir að hafa stundað „endurgreiðsluleikinn“ um nokkurra ára skeið var endi bundinn á starfsemi Solo Capital árið 2015. Sanjay Shah bjó eins og áður sagði í Dubai og fór ekki huldu höfði. Hann bjó, ásamt fjölskyldunni, í 650 fermetra húsi og fjölmiðlar hafa greint frá því að meðal „innanstokksmuna“ hafi verið 38 þúsund lítra fiskabúr með yfir 200 tegundum af skrautfiskum. Þetta hóglífi fékk skjótan endi þegar Sanjay Shah var handtekinn í lok maí árið 2022. Danmörk og Dubai hafa ekki samning um framsal og það var ekki fyrr en í desember 2023 að Sanjay Shah var fluttur í Vestre Fængsel í Kaupmannahöfn.

Réttarhöldin hófust 11. mars sl. og gert ráð fyrir að þau taki 60 daga. Á þriðja degi réttarhaldanna lýsti Sanjay Shah því yfir að hann hefði vissulega mótttekið peninga frá skattinum, það hefði allt verið löglegt því hann hefði notfært sér glufu í lögum. Málskjölin fylla 300 þúsund blaðsíður og fram hefur komið að á „endurgreiðslutímabilinu“ hafi Sanjay Shah sent danska skattinum 2.500 endurgreiðslubeiðnir. Gert er ráð fyrir að dómur falli í júní á næsta ári. 

Kjósa
30
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir (1)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
  • Örn Ægir Reynisson skrifaði
    2,7 milljarða danskra króna, sem jafngildir 253 milljörðum íslenskum. Þetta toppar ekki Íslensku glæpamennina úr bankahruninu hér, vantar þar mikið uppá. Hér múta þeir bara yfirstjórn lögreglunnar virðist vera og skipta sér af rannsóknum enda ekki þrískipt ríkisvald á íslandi nema til að sýnast svo kaupa þessir trúðar sakamál hjá mafíunni fyrir sama þýfi til að sýnast og halda blekkingarleiki fyrir almenning sem þeir fá aðstoð við frá fjölmiðlum
    4
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

Missti göngugetuna níu ára og missir „himnaríki“ ellefu ára
1
FréttirFlóttamenn

Missti göngu­get­una níu ára og miss­ir „himna­ríki“ ell­efu ára

Þó að lækn­ar telji mik­il­vægt að hinn ell­efu ára gamli Yaz­an, sem er með ágeng­an vöðvarýrn­un­ar­sjúk­dóm, haldi áfram í lækn­is­með­ferð tel­ur Kær­u­nefnd út­lend­inga­mála ekk­ert því til fyr­ir­stöðu að vísa hon­um til lands sem hann hef­ur sem stend­ur eng­in rétt­indi í. „Ég hef unn­ið við þetta í næst­um 8 ár og aldrei séð svona af­ger­andi lækn­is­vott­orð,“ seg­ir tals­mað­ur fjöl­skyld­unn­ar. Sex sam­tök og fjöl­marg­ir Ís­lend­ing­ar hafa mót­mælt fyr­ir­hug­aðri brott­vís­un.
Ráðherrum ítrekað bent á að gjöf Haraldar stæðist ekki skoðun
3
AfhjúpunDýr skyldi Haraldur allur

Ráð­herr­um ít­rek­að bent á að gjöf Har­ald­ar stæð­ist ekki skoð­un

Upp­lýs­ing­ar úr fjár­mála­ráðu­neyt­inu styðja ekki þá full­yrð­ingu Bjarna Bene­dikts­son­ar að ráðu­neyt­ið teldi rík­is­lög­reglu­stjóra hafa haft heim­ild til „út­færslu samn­inga“ sem sagð­ir eru gjafa­gjörn­ing­ar. Í ráðu­neyt­inu voru þvert á móti veru­leg­ar efa­semd­ir um að sam­komu­lag­ið stæð­ist. Ráðu­neyt­is­stjóri í dóms­mála­ráðu­neyt­inu og lög­reglu­stjór­ar töldu rétt að skoða hvort Har­ald­ur hefði brot­ið lög.
Aukinn einkarekstur:  „Ég hef líka áhyggjur af þessu“
4
Fréttir

Auk­inn einka­rekst­ur: „Ég hef líka áhyggj­ur af þessu“

Alma Möller, land­lækn­ir seg­ir að líkt og for­stjóri Land­spít­al­ans hafi hún áhyggj­ur af auk­inni einka­væð­ingu í heil­brigðis­kerf­inu. Áhyggj­urn­ar snú­ist fyrst og fremst að því að ef við sofn­um á verð­in­um geti auk­in út­vist­un heil­brigð­is­þjón­ustu leitt til meiri ójöfn­uð­ar á Ís­landi. Þá verði að gæta sér­stak­lega að því að veikja ekki Land­spít­al­ann.
Popúlísk aðferð til að ná eyrum óöruggra karla
5
Greining

Po­púlí­sk að­ferð til að ná eyr­um óör­uggra karla

Po­púl­ist­ar karl­mennsk­unn­ar njóta sí­vax­andi vin­sælda. Í spjalli Skoð­ana­bræðra við Pat­rik Atla­son virt­ist ljóst að kon­ur eigi að til­heyra hlut­verki hefð­bund­inn­ar hús­móð­ur á með­an að karl­inn sér fyr­ir tekj­um heim­il­is­ins. Ung­ir karl­menn eru stöð­ugt áreitt­ir af al­gór­yþm­um sam­fé­lags­miðla með pre­dik­ur­um goð­sagna­kenndr­ar karl­mennsku, enda­lausu klámi og óraun­hæf­um mark­mið­um sem grafa und­an sjálfs­vit­und þeirra.
Gerir starfsfólki kleift að geta sjálft mælt sig reglulega
7
Nýsköpun

Ger­ir starfs­fólki kleift að geta sjálft mælt sig reglu­lega

Ef­fect er lít­ið fyr­ir­tæki stað­sett rétt fyr­ir ut­an Borg­ar­nes sem býð­ur upp á hug­bún­að­ar­lausn til að mæla hæfn­is­gat starfs­manna. „Ég hef al­veg far­ið inn í fyr­ir­tæki þar sem stjórn­end­ur horfa fyrst á mig stór­um aug­um og halda að þetta muni ekki ganga. En núna hef ég far­ið í gegn­um þetta með yf­ir tutt­ugu fyr­ir­tækj­um,“ seg­ir stofn­and­inn.
„Þetta snýst um að gera vel við börn“
9
Fréttir

„Þetta snýst um að gera vel við börn“

Alma Möller, land­lækn­ir seg­ir að fá­tækt erf­ist eins og áföll. Stjórn­völd og sam­fé­lag­ið allt þurfi að hjálp­ast að við að bæta að­stæð­ur þeirra sem minnst beri úr být­um. Sá hóp­ur glími frek­ar við lang­vinna sjúk­dóma sem geti dreg­ið veru­lega úr lífs­gæð­um og stytt líf þeirra. „Við þurf­um að horf­ast í augu við þetta og byrja á að huga að börn­un­um.“

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Fékk ekki að segja bless við eiginmann sinn
2
Fréttir

Fékk ekki að segja bless við eig­in­mann sinn

Sara Sig­ur­björg Guð­munds­dótt­ir, eig­in­kona Precious Fel­ix Tani­mola sem var send­ur úr landi til Níg­er­íu í nótt, seg­ist ekki hafa feng­ið að kveðja hann: „Sím­inn var tek­inn af hon­um og ég fékk ekki að segja bless.“ Precious flúði til Ís­lands frá Úkraínu vegna stríðs­ins. Hon­um hafði ári áð­ur ver­ið boð­ið að spila þar fót­bolta með úkraínsku fé­lagsliði.
Öryggisverðir gæta Bjarna – „Nokkuð góðir í að vera ósýnilegir“
5
Fréttir

Ör­ygg­is­verð­ir gæta Bjarna – „Nokk­uð góð­ir í að vera ósýni­leg­ir“

Bjarni Bene­dikts­son for­sæt­is­ráð­herra vill ekki kalla þá líf­verði, ör­ygg­is­verð­ina sem fylgja hon­um hvert fót­mál. „Þeir eru nokk­uð góð­ir í að vera ósýni­leg­ir þannig að ég geti sinnt mín­um störf­um,“ seg­ir hann. Áhættumat vegna ör­ygg­is ráð­herra rík­is­stjórn­ar Ís­lands er í sí­felldri end­ur­skoð­un, sam­kvæmt embætti rík­is­lög­reglu­stjóra.
Þórður Snær Júlíusson
8
Leiðari

Þórður Snær Júlíusson

Er það að gefa að minnsta kosti hálf­an millj­arð góð með­ferð op­in­bers fjár?

Fyrr­ver­andi rík­is­lög­reglu­stjóri með sterk flokk­spóli­tísk tengsl tók ákvörð­un um að gera vel við nána sam­starfs­menn sína rétt áð­ur en þeir fóru á eft­ir­laun og rétt áð­ur en hann þurfti að semja um starfs­lok. Kostn­að­ur­inn við þessa ákvörð­un er að minnsta kosti rúm­lega 500 millj­ón­ir króna og skatt­greið­end­ur bera hann. Tveir nú­ver­andi ráð­herr­ar voru kolrang­stæð­ir í yf­ir­lýs­ing­um sín­um um mál­ið að mati Hæsta­rétt­ar og nú­ver­andi dóms­mála­ráð­herra get­ur ekki feng­ið sig til að biðja um rann­sókn á því.
Missti göngugetuna níu ára og missir „himnaríki“ ellefu ára
9
FréttirFlóttamenn

Missti göngu­get­una níu ára og miss­ir „himna­ríki“ ell­efu ára

Þó að lækn­ar telji mik­il­vægt að hinn ell­efu ára gamli Yaz­an, sem er með ágeng­an vöðvarýrn­un­ar­sjúk­dóm, haldi áfram í lækn­is­með­ferð tel­ur Kær­u­nefnd út­lend­inga­mála ekk­ert því til fyr­ir­stöðu að vísa hon­um til lands sem hann hef­ur sem stend­ur eng­in rétt­indi í. „Ég hef unn­ið við þetta í næst­um 8 ár og aldrei séð svona af­ger­andi lækn­is­vott­orð,“ seg­ir tals­mað­ur fjöl­skyld­unn­ar. Sex sam­tök og fjöl­marg­ir Ís­lend­ing­ar hafa mót­mælt fyr­ir­hug­aðri brott­vís­un.

Mest lesið í mánuðinum

Skólastjórinn hættir eftir áralanga óánægju foreldra
2
Fréttir

Skóla­stjór­inn hætt­ir eft­ir ára­langa óánægju for­eldra

Móð­ir á Kirkju­bæj­arklaustri ætl­ar að flytja með börn­in sín úr bæn­um þar sem hún tel­ur ástand­ið í Kirkju­bæj­ar­skóla óvið­un­andi. Son­ur henn­ar hef­ur lít­ið mætt í skól­ann í á ann­að ár eft­ir at­vik í skól­an­um sem for­eldr­arn­ir kærðu til lög­reglu. Mál­ið var lát­ið nið­ur falla. Skóla­stjór­inn er nú á för­um en sveit­ar­stjór­inn seg­ir það „eng­um ein­um að kenna þeg­ar tveir deila“.
Rúlletta Róberts og vitnisburðir starfsfólks: „Þetta er bara rosalega mikið álag“
3
ÚttektRóbert Wessman, Alvogen og Alvotech

Rúll­etta Ró­berts og vitn­is­burð­ir starfs­fólks: „Þetta er bara rosa­lega mik­ið álag“

Starfs­menn Al­votech lýsa vinnu­álag­inu sem ómann­eskju­legu og hafa leit­að til stétt­ar­fé­laga út af ógreiddri yf­ir­vinnu og fleiri mál­um. Vinnu­að­stæð­urn­ar hafa ver­ið svona út af því að Al­votech hef­ur unn­ið að því að fá mark­aðs­leyfi fyr­ir sam­heita­lyf Humira í Banda­ríkj­un­um. Fyr­ir­tæk­ið hef­ur veðj­að öllu á þetta lyf en sala á því hef­ur dreg­ist sam­an og sam­heita­lyfj­um þess hef­ur alls ekki geng­ið eins vel í Banda­ríkj­un­um og reikn­að var með.
Fékk ekki að segja bless við eiginmann sinn
5
Fréttir

Fékk ekki að segja bless við eig­in­mann sinn

Sara Sig­ur­björg Guð­munds­dótt­ir, eig­in­kona Precious Fel­ix Tani­mola sem var send­ur úr landi til Níg­er­íu í nótt, seg­ist ekki hafa feng­ið að kveðja hann: „Sím­inn var tek­inn af hon­um og ég fékk ekki að segja bless.“ Precious flúði til Ís­lands frá Úkraínu vegna stríðs­ins. Hon­um hafði ári áð­ur ver­ið boð­ið að spila þar fót­bolta með úkraínsku fé­lagsliði.
Ákveðið að saksækja þrjá í Lindsor-málinu rúmum 15 árum síðar
9
Skýring

Ákveð­ið að sak­sækja þrjá í Lindsor-mál­inu rúm­um 15 ár­um síð­ar

Sama dag og Geir H. Haar­de flutti ræðu til þjóð­ar­inn­ar þar sem hann bað guð um að blessa Ís­land veitti Kaupþing af­l­ands­fé­lagi lán sem not­að var til að kaupa verð­lít­il skulda­bréf af starfs­mönn­um og vild­ar­við­skipta­vini bank­ans. Nú, 15 og hálfu ári eft­ir að lán­ið var veitt, stend­ur til að sak­sækja þrjá ein­stak­linga í Lúx­em­borg vegna þess.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár