„Ísland greiddi í kvöld atkvæði með ályktun á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna um tafarlaust vopnahlé á Gaza sem var samþykkt með 153 atkvæðum.“ Svona hefst færsla sem Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra birti á Facebook í kvöld.

Þar segir hún að neyðarumræða allsherjarþingsins, sem fór fram í dag, hafi verið viðbragð við atburðarás síðastliðins föstudags þegar öryggisráð Sameinuðu þjóðanna samþykkti ekki ályktun um vopnahlé þar sem Bandaríkin beittu neitunarvaldi. 

Ísland var meðflutningsaðili tillögunnar um vopnahléið sem greitt var atkvæði um í kvöld og þótt ályktunin sé ekki bindandi þá sýnir hún vilja meirihluta aðildarríkjanna 193. Alls sátu 23 ríki hjá og tíu greiddu atkvæði gegn tillögunni.

Katrín segir í færslunni að það sé nauðsynlegt að vopnahléið raungerist tafarlaust.

Fyrr um kvöldið átti hún fund með Riyad al-Maliki, utanríkisráðherra Palestínu, í Genf þar sem hún greindi honum frá ofangreindri afstöðu íslenskra stjórnvalda, stuðningi Íslands á föstudag við tillögu Antonio Guterres um að öryggisráðið myndi bregðast við og þeim fjárhagslega stuðningi sem Ísland hefur verið að veita til mannúðaraðstoðar á Gaza. „Þá greindi ég honum frá samþykkt Alþingis um átökin fyrir botni Miðjarðarhafs. Ég var stödd í Genf á sérstökum fundi sem haldinn var af mannréttindafulltrúa Sameinuðu þjóðanna í tilefni af 75 ára afmæli mannréttindayfirlýsingarinnar. Þar stýrði ég pallborði um réttinn til heilnæms umhverfis og gerði grein fyrir niðurstöðum þess í lok fundarins. Þá átti ég fjölda tvíhliða funda, meðal annars um framboð Íslands til mannréttindaráðsins. Hitti meðal annarra forseta Sviss, forsætisráðherra Liechtenstein, forsætisráðherra Saó Tome og Prinsípe og utanríkisráðherra Máritíus.“

Viðsnúningur frá 27. október

Þetta er ekki í fyrsta sinn á undanförnum vikum sem allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna samþykkir ályktun um tafarlaust vopnahlé fyrir botni Miðjarðarhafs. Það gerðist líka 27. október en þá studdu 120 ríki tillöguna og 14 greiddu atkvæði gegn henni. Alls 45 ríki sátu hjá, þar á meðal Ísland. Sú ákvörðun var tekin af Bjarna Benediktssyni, formanni Sjálfstæðisflokksins sem hafði þá nýlega tekið við sem utanríkisráðherra. 

Ákvörðun Íslands að sitja hjá var harðlega gagnrýnd víða á samfélagsmiðlum og annarsstaðar í samfélaginu. Bjarni tjáði sig um málið í færslu á Facebook þar sem hann ítrekaði að sendinefnd Íslands á allsherjarþinginu hafi kallað skýrt eftir mannúðarhléi til að tryggja tafarlausa mannúðaraðstoð til óbreyttra borgara á Gaza. Á fundinum hefði Jórdanía lagt fram ályktun um ástandið á svæðinu fyrir hönd ríkja Arabahópsins, en ályktunin hafi ekki verið bindandi. „Ísland studdi ályktunina að því gefnu að breytingartillaga Kanada yrði samþykkt, þar sem hryðjuverk Hamas yrðu jafnframt fordæmd. Samstaða náðist ekki um það á þinginu og sat Ísland því hjá ásamt á fimmta tug ríkja, þar á meðal Bretlandi, Þýskalandi, Hollandi, Danmörku, Svíþjóð, Finnlandi og Eystrasaltsríkjunum. Það er miður að ekki hafi náðst samstaða á þinginu um að fordæma hryðjuverk.“

Þessi afstaða leiddi til mikilla deilna innan ríkisstjórnar Íslands þar sem Vinstri græn voru mjög óánægð með ákvörðun Bjarna. Ein birtingarmynd þess var að tveir þing­menn Vinstri grænna tilkynntu að þær myndu vera á með­al flutn­ings­manna á þings­álykt­un­ar­til­lögu um að Ís­land styðji vopna­hlé á Gaza, að rík­is­stjórn­in for­dæmi árás­ir Ísra­els­hers á óbreytta borg­ara og á borg­ara­lega inn­viði Palestínu. Til­lag­an gekk þvert á af­stöðu ut­an­rík­is­ráð­herra gagn­vart mál­inu. Sú tillaga var á endanum ekki tekin til atkvæðagreiðslu.

Þess í stað samþykkti Alþingi þingsályktunartillögu utanríkismálanefndar þann 9. nóvember um „afstöðu Íslands vegna átaka fyrir botni Miðjarðarhafs“ um að án tafar „skuli komið á vopnahléi af mannúðarástæðum á Gaza-svæðinu“ svo tryggja megi öryggi almennra borgara, „jafnt palestínskra sem ísraelskra“.