Mið­stjórn Alþýðu­sam­bands Íslands (ASÍ) telur sam­ráð Eimskips og Samskipa, eins og því er lýst í máls­gögnum Sam­keppn­is­eft­ir­lits­ins sem birt voru nýverið, vera til marks um sjúk­legt hug­ar­far spill­ingar og græðgi. „Algjört virð­ing­ar­leysi stjórn­enda þess­ara fyr­ir­tækja fyrir sam­keppn­is­lögum og hags­munum almenn­ings er enn ein stað­fest­ing þess að íslenskt við­skipta- og fjár­mála­líf glímir við djúp­stæðan sið­ferð­is­vanda sem stöðugt grefur undan trausti í sam­fé­lag­inu.“

Þetta kemur fram í ályktun sem mið­stjórnin sam­þykkti í dag. 

Þar er fram­ganga stjórn­enda Eimskips og Samskipa í mál­inu for­dæmd og sagt að hún hafi falið í sér stór­fellt verð­sam­ráð og var í raun sam­særi gegn almenn­ingi í land­inu. „Engum blöðum er um að fletta að þessi ólög­mæta og sið­lausa fram­koma hækk­aði inn­flutn­ings­kostnað íslenskra fyr­ir­tækja sem venju sam­kvæmt veltu auknum kostn­aði út í verð­lag. Þannig var það almenn­ingur í land­inu sem greiddi kostn­að­inn við sam­ráð þess­ara fyr­ir­tækja. Það er að sönnu nöt­ur­legt að það verður sami almenn­ingur sem greiða mun sekt­ina sem lögð var á Samskip, 4,2 millj­arða króna, þar sem fyr­ir­tækið mun nú þurfa að bæta sér upp „tapið” og venju sam­kvæmt verður það ekki gert með lægri arð­sem­is­kröfum, lækkun ofur­launa eða upp­sögnum þeirra sem skipu­lögðu sam­særið og ollu tjón­inu.“

Á kostnað viðskiptavina og samfélagsins alls

Sam­keppn­is­eft­ir­litið birti nið­ur­stöðu sína í lok síð­ustu viku. Þar var áður­nefnd met­sekt lögð á Samskip en Eimskip hafði áður, sum­arið 2021, játað sam­ráðið og greitt 1,5 millj­arða króna í sekt. 

Umrætt sam­ráð stóð að mestu yfir á árunum 2008 til 2013, eða þar til eft­ir­litið hóf rann­sókn og réðst í hús­leitir vegna hennar. Nið­ur­staða Sam­keppn­is­eft­ir­lits­ins er að Samskip hafi brotið með alvar­legum hætti gegn sam­keppn­is­lögum og EES-samn­ings­ins með ólög­mætu sam­ráði við Eimskip og sömu­leiðis brotið gegn sam­keppn­is­lögum við rann­sókn máls­ins með rangri, vill­andi og ófull­nægj­andi upp­lýs­inga­gjöf og gagna­af­hend­ingu. Í henni kemur fram að að stjórn­endur fyr­ir­tækj­anna tveggja og und­ir­menn þeirra hafi í sam­ein­ingu unnið að hækk­unum á gjald­skrá, hækkun gagn­vart mik­il­vægum við­skipta­vinum, lækkun og nið­ur­fell­ingu afslátta, hækkun á gjöldum og upp­töku nýrra gjalda. 

„Sam­eig­in­leg yfir­burða­staða Eimskips og Samskipa á mark­aðnum, sam­skipti stjórn­enda fyr­ir­tækj­anna og aðrir þættir í sam­ráði fyr­ir­tækj­anna sköp­uðu kjörað­stæður fyrir fyr­ir­tækin til að ná árangri í sam­ráð­inu og hagn­ast á kostnað við­skipta­vina og sam­fé­lags­ins alls,“ segir í ákvörðun Sam­keppn­is­eft­ir­lits­ins. 

Samskip hafa þegar sagt að fyr­ir­tækið muni ekki una ákvörðun eft­ir­lits­ins og tals­menn þess hafa véfengt sátt­ina sem Eimskip gerði og gefið til kynna að um falska játn­ingu sé að ræða. 

Svartur blettur á viðskiptalífinu

Í ályktun mið­stjórnar ASÍ er einnig bent á að sið­leysi sam­ráðs og græðgi setji svartan blett á íslenskt við­skipta­líf og þar með á fyr­ir­tæki sem aldrei hafa beitt svo ósvífnum vinnu­brögðum.

Sam­fé­lags­legi skað­inn sé ekki síst fólg­inn í því trausti sem glat­ast og þeim grun­semdum sem vakna þegar upp­lýst er um athæfi sem þetta. „Sú spurn­ing er áleitin hvernig for­ystu­fólk í íslensku við­skipta- og atvinnu­lífi bregst við þessum nýjasta áfell­is­dómi. Tæpast verður því trúað að það hygg­ist leiða hjá sér þetta síð­asta högg sem trú­verð­ug­leiki þess hefur orðið fyrir.“