Hér er birtur listi yfir það eina prósent Íslendinga sem hafði mestar tekjur á síðasta ári. Listinn byggir á greiningu Heimildarinnar á álagningarskrá Skattsins sem gerð er aðgengileg almenningi og fjölmiðlum í nokkra daga á ári í ágústmánuði. 

Það er ýmislegt sem vekur athygli þegar listi sem þessi er skoðaður. Eitt er að hann sýnir okkur allt aðra mynd en þau hefðbundnu tekjublöð, sem komið hafa út áratugum saman, gera. Ástæða þess er að hann telur líka með fjármagnstekjur, ekki einungis launatekjur. Því er myndin sem dregin er upp í Heimildinni mun raunsannari en sú sem birtist annars staðar og getur verið ansi villandi. 

Í frétt á vef Viðskiptablaðsins, sem er systurmiðill Frjálsrar verslunar, var rétt með farið með niðurstöðu samantektar tímaritsins og Haraldur Ingi Þorleifsson sagður launahæsti Íslendingurinn. Í endursögn stærstu vefmiðla landsins, mbl.is, vísir.is og dv.is, var Haraldur hins vegar sagður tekjuhæstur landsmanna. Sem hann var ekki. 

Haraldur þénaði 558 milljónir króna í fyrra og greiddi 254 milljónir króna í tekjuskatt, útsvar og fjármagnstekjuskatt. Skattakóngur landsins, og sá sem var með hæstu tekjurnar, var hins vegar Pétur Hafsteinn Pálsson, sem seldi hlut sinn í útgerðinni Vísi í fyrra. Hann þénaði 4,1 milljarð króna á árinu 2022 og af þeirri upphæð voru 99,3 prósent fjármagnstekjur. Pétur greiddi samtals 903 milljónir króna í tekjuskatt, útsvar og fjármagnstekjuskatt, eða 651 milljón króna meira en Haraldur, sem er í 25. sæti á listanum yfir þá landsmenn sem var með mestar tekjur á síðasta ári. 

Karlar og Jónar fyrirferðarmiklir

Af þeim sem röðuðu sér í 50 efstu sætin voru 40 karlar en einungis tíu konur. Í einhverjum tilvikum var um að ræða karla sem fengu fjármagnstekjur sem urðu til vegna sölu eiginkvenna þeirra á fjölskyldufyrirtækjum á sig en það virkar líka í hina áttina. Þessi hlutföll endurspeglast líka á heildarlistanum, sem telur, líkt og áður sagði, 3.320 manns. Þar af eru 608 konur, eða tæplega fimmtungur. Karlar voru auk þess tekjuhæstir í átta af þeim tíu landsvæðum sem greining Heimildarinnar tók til. Í fréttum miðilsins af launatekjum landsmanna í síðustu viku kom fram að það væru jafnmargir karlar sem hétu Jón Sigurðsson á listanum yfir þrettán launahæstu forstjórana og konur, eða tveir. Og svo framvegis. 

Myndin er heilt yfir nokkuð skýr: karlar eru mun líklegri til að græða umtalsverða peninga á Íslandi en konur. Það rímar við fyrri greiningar Heimildarinnar á því hverjir stýra fjármagni á Íslandi, og þá ályktun að karllæg stýring leiði af sér karllæga menningu og það að karllægar hugmyndir fái frekari brautargengi í viðskiptum.

Það fær líka stuðning í því að algengustu nöfnin á hátekjulistanum í ár eru Jón (160), Sigurður (151), Guðmundur (101), Gunnar (97) og Magnús (88). 

Arðbærast að selja fyrirtæki

Það sem er líklegast til að skila fólki á lista sem þessa er sala á fyrirtækjum. Flestir sem raða sér í efstu sætin áttu, eða eiga, útgerðir og kvóta en þar er líka að finna fyrirtæki sem selja alls kyns iðnaðarvörur, stjórnendur hjá fyrirtækjum sem greiða háa kaupauka og einstaka þekkt nöfn úr efstu lögum íslensks viðskiptalífs. Raunar er fjarvera margra sem leika stór hlutverk í fjárfestingaleiknum á Íslandi af listanum athyglisverð í sjálfu sér, en það kemur til vegna þess að þeir taka ávinninginn af fjárfestingum sínum inn í félög og fresta með því skattgreiðslum þar til að þeir greiða hann út sem arð. Það breytir þó ekki að auður þeirra fer hratt vaxandi. 

Alls þénuðu þrettán einstaklingar meira en einn milljarð króna í heildartekjur á síðasta ári. Það er einum færri en það gerðu árið áður. Samanlagt voru tekjur þessara þrettán einstaklinga 29,3 milljarðar króna. Til að setja þá tölu í samhengi þá er það litlu minni upphæð en öll heimili á Íslandi greiddu í vexti af lánum sínum á fyrstu þremur mánuðum ársins 2023. Meðaltalstekjur þessa hóps voru tæplega 2,3 milljarðar króna á árinu 2022 á meðan að meðaltal reglulegra heildarlauna allra Íslendinga, að þeim meðtöldum, var 808 þúsund krónur. 

Flestir sem rata á listann í ár búa í höfuðborginni Reykjavík, sem er langfjölmennasta sveitarfélag landsins. Alls eru 1.099, eða þriðjungur eina prósentsins, búsettir þar. Sá hópur er þó einungis 0,7 prósent íbúa Reykjavíkur. Til samanburðar eru 138 Seltirningar, eða tæp þrjú prósent íbúa þar, og 438 Garðbæingar þar, eða 2,3 prósent íbúa þess sveitarfélags í lok síðasta árs, á listanum. 

Hægt er að smella hér á hlekkinn hér að neðan til að fletta upp í listanum.