Komst frá Belarús með íslenskum ferðaskilríkjum

Tíma­bundin ferða­skil­ríki frá Íslandi gegndu lyk­il­hlut­verki þegar Maria Alyok­hina ferð­að­ist yfir landa­mæri Belarús að Litháen á síð­asta ári. Maria, eða Masha eins og hún er oft­ast kölluð, hafði þá nýlega tek­ist að kom­ast burt frá heima­landi sínu Rúss­landi. Masha sat í varð­haldi þegar Rússar réð­ust inn í Úkraínu og fréttin barst henni til eyrna úr útvarpi sem hún var með í klef­anum sínum. Þá þurfti hún að taka ákvörðun um hvað hún ætl­aði að gera í fram­hald­inu. Hún vildi berj­ast gegn stríð­inu og til þess þurfti hún að kom­ast burt úr land­inu, enda taka yfir­völd hart á öllum gagn­rýn­is­röddum.

Það sem helst vakti athygli við flótta Möshu var sendla­bún­ing­ur­inn sem hún not­aði til að dul­búa sig. Þegar Masha sat inni greip Lucy Shtein, kærasta Möshu, til þess ráðs að kaupa slíkan bún­ing til þess að geta skroppið út úr íbúð þeirra og í göngut­úra en bygg­ingin þeirra var undir eft­ir­liti lög­reglu.

„Heim­send­ingar á mat eru mjög algengar í Rúss­landi og svona sendlar eru út um allt svo þannig tókst henni að kom­ast í göngut­úra á meðan ég var í fang­elsi. Svo þegar hún yfir­gaf landið þá skildi hún gall­ann eftir handa mér. Ég var enn undir eft­ir­liti svo ég not­aði gall­ann til þess að kom­ast út úr bygg­ing­unni sem íbúðin okkar var í en ég var ekki í honum alla leið­ina út úr Rúss­landi. Það hefði verið mjög skrítið að vera í svona send­lagalla í bíl við landa­mærin inn í Belarús,“ segir Masha hlæj­andi í sam­tali við Heim­ild­ina.

Ragnar Kjartansson hjálpaði til

Það reynd­ist henni þó þraut­inni þyngri að kom­ast í burtu frá Belarús. New York Times tók við­tal við Möshu og fjall­aði í löngu máli um svað­il­för­ina en hún tókst að hluta til vegna aðstoðar frá mynd­list­ar­mann­inum Ragnari Kjart­ans­syni sem náði að útvega Möshu ferða­skil­ríki frá ótil­greindu Evr­ópu­landi, eins og það var orðað í grein­inni.

Þær Masha og Lucy hafa nú báðar fengið íslenskan rík­is­borg­ara­rétt. Spurð að því hvort hún geti nú stað­fest, í ljósi íslenska rík­is­borg­ara­rétt­ar­ins, að ferða­skil­ríkin sem hún fékk í Belarús hafi verið íslensk segir Masha ekki geta tjáð sig um það.

„Ég get ekki talað um ferða­skil­ríkin mín, það er það eina sem ég get ekki talað um.“

Svarið fékkst hjá umboðsmanninum

Svarið við þess­ari spurn­ingu fékkst þó síðar sama kvöld og við­talið var tekið, frá umboðs­manni hljóm­sveit­ar­innar, Alex­ander Cheparukin. Áður en Pussy Riot steig á stokk í Herðu­breið þá hélt hann stutta tölu þar sem hann kynnti með­limi sveit­ar­innar. Þar rakti hann flótta Möshu í stuttu máli og sagði hana þrisvar sinnum hafa reynt að kom­ast yfir landa­mærin út úr Belarús. 

„Loksins tókst henni að kom­ast yfir landa­mæri með gildum ferða­skil­ríkjum. Núna vitum við það og það er ekk­ert leynd­ar­mál að hún fékk í hend­urnar tíma­bundin, afar tíma­bundin ferða­skil­ríki frá Íslandi sem henni voru send til Belarús. Fyrir viku síðan fékk hún svo íslenskt vega­bréf í Reykja­vík og þess vegna erum við hér,“ sagði umboðs­mað­ur­inn um miðjan júlí.

Fáar leiðir greiðar út úr Rússlandi

Frekari spurn­ingar til Möshu um það hvernig hún komst á brott báru ekki miklan árangur, hún vildi helst ekki tjá sig mikið um það. Skilj­an­lega, gæti ein­hver sagt, sér­stak­lega í ljósi þess sem hún þó sagði undir lok við­tals­ins, í þann mund sem hóp­ur­inn þurfti að hlaupa niður í félags­heim­ilið til þess að koma sér í hljóðprufu fyrir tón­leika kvölds­ins.

„Ég held að það sem er mik­il­væg­ast fyrir þig að skilja er það að í Rúss­landi eru mjög margir í mik­illi hættu. Það eru ekki margar greiðar leiðir út úr land­inu. Fólk er að nota þessar leiðir og þeir aðgerða­sinnar sem aðstoða fólk við að koma sér í burtu þurfa að not­ast við sömu, fáu leið­irnar og því minna sem við tölum um þær, því betra fyrir fólkið sem enn þarf að nota þessar leiðir til að koma sér burt.“