Gróð­ur­eldar sem loga beggja vegna Mið­jarð­ar­hafs­ins hafa kostað tugi manns­lífa. Neyð­ar­á­standi hefur verið lýst yfir á grísku eyj­unni Ródos. Eldar loga nú í Grikk­landi, Ítalíu, Frakk­landi, Króatíu, Tyrk­landi, Alsír og Túnis. Í gær fund­ust hjón á átt­ræð­is­aldri látin í bruna­rústum heim­ilis síns á Sikiley. Meira en fjöru­tíu manns hafa farist í eld­unum í Alsír þar sem mann­fall vegna ham­far­anna er mest.

Á Ítalíu log­uðu í vik­unni eldar á um 1.400 stöðum. Hita­bylgjan sem legið hefur yfir suð­ur­hluta Ítalíu og orðið til þess að hit­inn hefur náð hátt í 50 gráðum, er nú á und­an­haldi, að minnsta kosti um sinn. Enn er þó „rauð við­vörun“ stjórn­valda í gildi í tveimur borgum, þar á meðal Cataniu á Sikiley.

Í nýrri skýrslu World Weather Attribution, sam­taka vís­inda­manna á sviði veður- og lofts­lags­fræða, segir að hita­bylgjur þær sem gengið hafa yfir Evrópu og Banda­ríkin í sumar hefðu verið „nær óhugs­andi“ ef lofts­lags­breyt­ingar af manna­völdum hefðu ekki komið til. Alþjóða veð­ur­stofn­unin hefur gefið út að með hækk­andi hita­stigi vegna lofts­lags­breyt­inga muni hita­bylgjur verða tíð­ari og standa lengur en áður hefur þekkst.

50 gráðu hiti mæld­ist í Írak í dag og var það hæsti hiti sem mæld­ist á norð­ur­hveli jarðar. Í Alsír fór hann yfir 49 gráð­urnar. Phoenix-borg í Banda­ríkj­unum hefur verið brenn­andi heit vikum saman. Í dag fór hiti þar upp í 47,8 gráður. Í Grikk­landi mæld­ust yfir 44 gráður og sömu sögu er að segja frá Tyrk­landi.

Þannig hefur þetta verið und­an­farna daga og vikur, sjóð­andi heitt og þurrt.

Tímabil hlýn­unar jarðar er á enda og tíma­bil „hins sjóð­heita heims er runnið upp,“ sagði António Guterres, fram­kvæmda­stjóri Sam­ein­uðu þjóð­anna í dag eftir að vís­inda­menn höfðu lýst því að fátt gæti komið í veg fyrir að júlí verði heit­asti mán­uður á jörð­inni frá upp­hafi mæl­inga. „Lofts­lags­breyt­ingar hafa orðið. Það er hræði­legt. Og þetta er aðeins byrj­unin,“ sagði fram­kvæmda­stjór­inn.

Í ljósum logumÍbúi á Sikiley reynir að slökkva eld sem læsti sig í heim­ili hans.

Mynd: AFP

Hann ítrek­aði þó að vonin væri ekki úti – það væri enn mögu­legt að koma í veg fyrir að hita­stig á jörð­inni verði 1,5 stigum hærra en fyrir iðn­bylt­ingu líkt og stefnir hrað­byri í. Þannig mætti enn koma í veg fyrir hrika­leg­ustu afleið­ingar lofts­lags­breyt­inga af manna­völdum. „En það er aðeins hægt með stór­tækum aðgerðum þegar í stað.“

Fram­kvæmda­stjóri Alþjóða veð­ur­fræði­stofn­un­ar­innar (WMO) segir að þörfin á að draga úr útblæstri gróð­ur­húsa­loft­teg­unda sé meira áríð­andi nú en nokkru sinni. „Lofts­lags­að­gerðir eru ekki eitt­hvað sem hægt er að leyfa sér heldur eitt­hvað sem verður að ráð­ast í.“

Úr loftiSlökkviflug­vél á vegum kanadíska hers­ins aðstoðar við slökkvi­störf á Ítalíu.

Mynd: AFP

Lofts­lags­sér­fræð­ingar hafa kom­ist að því að júlí í ár hafi þegar verið 1,5 gráðum heit­ari á heims­vísu en að með­al­tali í sama mán­uði fyrir iðn­bylt­ingu.

Hita­tölur víðs vegar um jörð­ina í júlí hafa verið „út úr kort­inu“ og því óhætt að spá því að hita­metið sem eng­inn var að bíða eftir muni falla; að júlí verði sá heit­asti hingað til.

Menga minnst en munu þjást mest

Líkt og oft­sinnis hefur verið tekið fram af vís­inda­mönnum þegar kemur að því að spá fyrir um áhrif lofts­lags­breyt­inga verða þau, og eru þegar orðin, verst í fátæk­ustu ríkjum heims. „Þetta sumar hlýtur að vekja okkur öll til umhugs­unar og aðgerða,“ hefur The Guardian eftir Joyce Mimutai, lofts­lags­fræð­ingi við Grantham-stofn­un­ina í Banda­ríkj­unum.

Leið­togar heims­ins munu hitt­ast í Sam­ein­uðu arab­ísku fursta­dæm­unum í nóv­em­ber í þeim til­gangi að kom­ast að sam­komu­lagi um aðgerðir gegn áfram­hald­andi hlýnun jarðar. Á fund­inum verður einnig rætt um hvernig ríki sem verst hafa orðið úti nú geti aðlag­ast þessum nýja og brenn­heita veru­leika. Þá verður einnig, enn og aftur, reynt að kom­ast að sann­gjörnu sam­komu­lagi um bætur til fátæk­ari ríkja sem lofts­lags­breyt­ingar bitna mest á en hafa minnst gert til að valda þeim.