Stjörnu­grís, sem selur vörur undir vöru­merkj­unum Stjörnu­grís, Stjörnu­naut og Stjörnu­fugl, auk ann­ars, rekur svínabú á fimm stöðum á land­inu, slát­ur­hús og kjöt­vinnslu. Á vef­síðu fyr­ir­tæk­is­ins segir meðal ann­ars: „Óhætt er að segja að neyt­endur hafi tekið vel á móti fram­leiðslu­vörum frá Stjörnu­grís enda vel til vandað, frá­bært ferskt íslenskt hrá­efni ...“

Stjörn­grís er hins vegar einnig hvað umfangs­mesta fyr­ir­tæki lands­ins þegar kemur að inn­flutn­ingi á svína­kjöti, nauta­kjöti og ali­fugla­kjöti. Síðustu miss­eri hefur fyr­ir­tækið fengið úthlutað toll­kvótum fyrir, og flutt inn, hund­ruð tonna af kjöti erlendis frá. Fyr­ir­tækið flutti þá meðal ann­ars inn um 200 tonn af úkra­ínskum kjúkling á meðan að bráða­birgða­á­kvæði um toll­frjálsan inn­flutn­ing hans var í gildi.

Vill verja vörumerkin

Stjörnu­grís hefur hins vegar ekki fengið miklu magni toll­kvóta úthlutað það sem af er þessu ári. Ástæðan er sú að félagið LL42 ehf. hefur sótt um, og fengið úthlutað, toll­kvótum en félagið er að fullu í eigu Stjörnu­gríss. Félagið var stofnað árið 2017 og er fram­kvæmda­stjóri þess og stjórn­ar­maður Sigurður Kári Krist­jáns­son, lög­fræð­ingur og fyrr­ver­andi þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins. Enginn rekstur var í félag­inu til árs­ins 2022.

LL42 er eitt af fimm fyr­ir­tækjum sem hefur heim­ild til inn­flutn­ings á úkra­ínsku kjúklinga­kjöti og sam­kvæmt upp­lýs­ingum Geirs Gunnars flutti fyr­ir­tækið hingað til lands um 200 tonn.

Spurður hvort að ein­hver sér­stök ástæða liggi að baki því að Stjörnu­grís not­ist nú við félagið LL42 til að flytja inn kjöt og bjóða í toll­kvóta svarar Geir Gunnar því til að það sé til að verja vöru­merkin, Stjörnu­grís, Stjörnu­naut og Stjörnu­fugl. „Við vildum deila rekstr­inum upp og hafa vöru­merkin sér, þannig ef eitt­hvað kæmi upp í kringum inn­flutn­ing­inn bæru vöru­merkin ekki skaða af. Varðandi inn­flutn­ing­inn erum við að miklu leyti að selja hann áfram óunn­inn, svo við viljum heldur ekki að fólk haldi, rang­lega, að við séum að nota þetta í allar okkar vörur, að það sé bara erlent kjöt í okkar fram­leiðslu.“ Umræddar inn­fluttar land­bún­að­ar­vörur eru bæði seldar beint áfram í vinnslu og stór­eld­hús, þó að fyr­ir­tæki nýti þær einnig að hluta í eigin fram­leiðslu, segir Geir Gunnar enn fremur. Allt sé þá upp­runa­merkt frá fyr­ir­tæk­inu, hvort sem um sé að ræða vörur á smá­sölu­mark­aði, vörur sem seldar séu til vinnslu eða í stór­eld­hús.  

Annaðhvort að taka þátt eða tapa

Geir Gunnar segir að fyr­ir­tækið hafi ekki nýtt allan þann inn­flutn­ings­kvóta sem það hafi fengið úthlutað, og eigi það einkum við um kinda­kjöt. Alla jafna hafi hins vegar nauta-, svína- og ali­fugla­kvótar verið nýttir. Stjörnu­grís hafi hins vegar framan af ekki boðið í umrædda kvóta. „Við vorum fyrst í ákveðnu afneit­un­ar­ferli, tókum ekki þátt í þessu fyrsta ára­tug­inn eða svo, en svo er staðan sú að inn­an­lands­fram­leiðslan hefur bara staðið í stað. Toll­kvót­arnir fylla upp í alla umfram­eft­ir­spurn svo ann­að­hvort var að taka þátt eða tapa. Við erum ekki að fara að auka fram­leiðsl­una eins og staðan er í íslenskum land­bún­aði í dag, og í sam­keppni við inn­flutn­ing er þetta bara Davíð gegn Golíat.“

Fólks­fjölgun og auk­inn túrismi með meiri neyslu valdi því, segir Geir Gunnar, að aukin eft­ir­spurn sé eftir ákveðnum vöru­flokkum á borð við nauta­lundir, svína­síðum til beikon­gerðar og kjúklinga­bringum. Það geti því ekki borgað sig að rækta fleiri svín, með öllum öðrum afurðum sem af þeim koma, til að upp­fylla eft­ir­spurn eftir beikoni til að mynda. „Þetta er komið til að vera og það verður alltaf flutt meira og meira inn, það borgar sig ekki að fram­leiða meira hérna heima á móti þessu því að mark­að­ur­inn þarna úti er svo stór að við eigum ekki séns á að keppa við hann.“

Betra að gjöldin renni til ríkisins en í vasa einkaaðila

Spurður hverju hann svari gagn­rýni sem ýmsir hafi hent á lofti, að með inn­flutn­ingi fyr­ir­tækja eins og Stjörnu­gríss á land­bún­að­ar­af­urðum, séu bændur og fyr­ir­tæki í land­bún­aði í raun að saga undan sér grein­ina sem þau sitji á, svarar Geir Gunnar því til að hún sá að sumu leyti rétt. „Þetta er gagn­rýni sem á rétt á sér. Við viljum auð­vitað helst fram­leiða sem mest hér á Íslandi en það er bara óger­legt með þeim aðstæðum sem stjórn­völd skapa með þessum tolla­samn­ingum.“

Því hefur jafn­framt verið haldið fram að toll­vernd til handa íslenskum land­bún­að­ar­vörum sé and­stæð hags­munum neyt­enda, þeir greiði vegna hennar hærra verð en ef hún væri ekki til staðar. Þessu vísar Geir Gunnar á bug. „Ef maður horfir á þetta hrátt þá er þessi gagn­rýni helst komin frá aðilum sem vilja að heildsalar hafi óheftan aðgang að inn­flutn­ingi, til að selja okkur sem rekum kjöt­vinnslur, til að við vinnum það áfram fyrir versl­anir. Neyt­and­inn ber bara skað­ann af því ef það verða fleiri milli­liðir. Útboð á tollum, tollum sem við greiðum síðan, renna til rík­is­sjóðs. Hvað er rík­is­sjóður? Jú, það erum við öll og þessi gjöld fara von­andi út í sam­neysl­una. Það hlýtur því að vera betra fyrir neyt­endur, jafn­vel þó að vöru­verð verði jafn­vel eitt­hvað hærra, að greiðsl­urnar ber­ist í rík­is­sjóð heldur en þetta renni til einka­að­ila og félaga í Félagi atvinnu­rek­enda.“