Stefna Vinstri grænna varð­andi afglæpa­væð­ingu á vörslu neyslu­skammta er óbreytt, sam­kvæmt Katrínu Jak­obs­dóttur for­sæt­is­ráð­herra og for­manni Vinstri grænna. 

Þetta kom fram í máli ráð­herr­ans í óund­ir­búnum fyr­ir­spurna­tíma á Alþingi í dag. Þór­hildur Sunna Ævars­dóttir þing­flokks­for­maður Pírata spurði hana meðal ann­ars hver það væri „í alvör­unni“ sem stæði í vegi fyrir því að hér á landi yrði farið í afglæpa­væð­ingu á vörslu neyslu­skammta.

Katrín sagði að flokkur hennar teldi að það sem hefur verið kallað refsi­stefna væri ekki rétta leiðin til að takast á við vímu­efna­vand­ann. 

Afsakanir í „allar áttir“

Þór­hildur Sunna sagði í fyr­ir­spurn sinni að þegar frum­varp Pírata um afglæpa­væð­ingu á vörslu neyslu­skammta vímu­efna var fellt árið 2020 hefði því verið haldið fram af hálfu full­trúa VG að flokk­ur­inn styddi afglæpa­væð­ingu, bara ekki núna. 

Við­kvæmur hópur bíður eftir rétt­ar­bótÞór­hildur Sunna segir að enn og aftur skuli einn við­kvæm­asti hópur lands­ins bíða eftir rétt­ar­bót.

„Rökin sem VG komu með voru að heil­brigð­is­ráð­herra væri alveg að fara að leggja fram frum­varp um afglæpa­væð­ingu og þar af leið­andi væri hún handan við hornið. Þegar fyrr­ver­andi heil­brigð­is­ráð­herra lagði svo fram sam­bæri­legt mál og okkar strand­aði það í nefnd vegna þess að stjórn­ar­liðar höfðu engan vilja til þess að ná því út. Í dag, þremur árum síðar, heyrum við enn afsak­anir í allar áttir um hvers vegna enn og aftur eigi að við­halda refsi­stefnu sem allir virð­ast þó sam­mála um að sé skað­leg og hafi mis­tek­ist. Enn og aftur skal einn við­kvæm­asti hópur lands­ins bíða eftir rétt­ar­bót, kannski seinna, kannski á morgun, kannski ein­hvern tím­ann í haust, alla vega ekki núna,“ sagði hún. 

Þór­hildur Sunna spurði í fram­hald­inu hvort ekki væri heið­ar­leg­ast að „hætta þessum fyr­ir­slætti og við­ur­kenna ein­fald­lega“ að þessi rík­is­stjórn muni aldrei afglæpa­væða vörslu neyslu­skammta vímu­efna.

Ber fullt traust til þess að vinna heilbrigðisráðherra muni skila góðum niðurstöðum

Katrín svar­aði og sagði að stefna Vinstri grænna í þessum mála­flokki væri óbreytt að því leyt­inu til að þau hefðu tjáð sig mjög skýrt með þeim hætti að þau teldu að það sem hefur verið kallað refsi­stefna væri ekki rétta leiðin til að takast á við vímu­efna­vand­ann. „Við teljum eðli­legt að við tökum á þessum málum með öðrum hætti en við erum líka með­vituð um að það þarf að vanda mjög til verka. Þessi stefna birt­ist auð­vitað í þeirri stað­reynd að fyrr­ver­andi heil­brigð­is­ráð­herra, Svandís Svav­ars­dóttir, lagði fram frum­varp hér á þing­inu en því var ekki lokið, meðal ann­ars vegna þess að umræðu var ekki lokið um málið á vett­vangi nefndar.“

Benti Katrín á að núver­andi heil­brigð­is­ráð­herra, Willum Þór Þórsson, hefði einnig verið með slíkt mál á þing­mála­skrá. Hann hefði sagt að hann teldi mjög mik­il­vægt að allir aðilar væru kall­aðir að borð­inu. 

„Ég held að það sé mik­il­vægt því að auð­vitað vekur þetta mál upp fjölda­margar spurn­ingar og það snýst ekki ein­göngu um það að við viljum hafna refsi­stefn­unni, það snýst líka um hvernig við ætlum að standa að for­vörnum og fræðslu, hvernig við ætlum að ræða þessi mál í heil­brigð­is­kerf­inu, hvernig við viljum tryggja að fíkni­sjúk­dómar séu ekki jað­ar­settir í heil­brigð­is­kerf­inu, þannig að það eru fjölda­mörg álita­mál sem þarf að taka afstöðu til.

Við vorum að ræða þessi mál nú síð­ast í morgun á vett­vangi ráð­herra­nefndar þar sem við vorum að ræða til­lögur hæst­virts heil­brigð­is­ráð­herra vegna ópíóíða­notk­unar og hvernig við getum spyrnt við gagn­vart þeim ógn­væn­legu tíð­indum sem við höfum af vax­andi fjölda dauðs­falla vegna ópíóíða­notk­unar,“ sagði hún og bætti því við að heil­brigð­is­ráð­herra hefði í hyggju að halda áfram þeirri vinnu sem hann hefði þegar hafið varð­andi stefnu­mörkun um skaða­minnkun. 

„Ég ber fullt traust til þess að sú vinna muni skila góðum nið­ur­stöðum sem við munum taka til umfjöll­unar hér á Alþingi, því að ég held að það sé mjög mik­il­vægt,“ sagði hún. 

Spyr hver stendur í vegi fyrir afglæpavæðingu

Þór­hildur Sunna steig aftur í pontu og sagði að það væri gott að ráð­herr­ann minnt­ist á ópíóíða­far­ald­ur­inn vegna þess að í bar­átt­unni gegn and­látum vegna ofskömmt­unar eða eitr­unar af völdum vímu­efna­notk­unar skipti hver mín­úta sem við­bragðs­að­ilar hafa til lífs­bjarg­andi með­ferðar máli. 

„Því er skelfi­legt að vita til þess að oft eru við­bragðs­að­ilar ekki kall­aðir til eða of seint vegna ótta við­staddra um að með því að hringja á hjálp sé á sama tíma verið að hringja í lög­regl­una sem mætir á stað­inn til að hand­taka fólk fyrir brot tengd neyslu vímu­efna. Því miður er staðan þannig í dag, á meðan rík­is­stjórnin situr á rök­stólum um ein­hver útfærslu­at­riði sem margoft er búið að ræða í vel­ferð­ar­nefnd, margoft hafa verið rædd í þessum sal og er alveg hægt að fram­kvæma núna strax ef vilji er fyrir hendi,“ sagði hún. 

Spurði hún hver það væri „í alvör­unni“ sem stæði í vegi fyrir því að hér yrði farið í afglæpa­væð­ingu á vörslu neyslu­skammta. „Eru það full­trúar Fram­sóknar sem standa í vegi fyrir því? Er það Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn? Hvaða ráð­herra stendur í vegi fyrir því að við afgreiðum strax þetta mik­il­væga og lífs­bjarg­andi mál?“ spurði hún. 

Vill tryggja að fræðsla og forvarnir beri árangur

Katrín ítrek­aði að Willum Þór ynni nú að til­lögum vegna ópíóíða­far­ald­urs­ins. Þær sner­ust ekki ein­ungis um að tryggja betur aðgengi að nauð­syn­legri með­ferð heldur um að sam­ræma betur verk­lag lög­reglu­yf­ir­valda og heil­brigð­is­kerf­is­ins þegar kemur að slíkum til­fellum. 

„Við þurfum líka að mínu viti nákvæm­lega að skoða það sem ég nefndi hér áðan varð­andi fræðslu og for­varnir því það að breyta hegn­ing­ar­lögum er eitt, eins og hér hefur verið rætt, en við þurfum líka að hafa í huga að ræða hvernig við tryggjum það að við náum sama árangri og við náðum á sínum tíma með svoköll­uðu íslensku mód­eli þegar kom að ung­linga­drykkju, hvernig við tryggjum það að fræðsla og for­varnir beri árangur í þessum málum því að við erum að sjá skelfi­legar fréttir ber­ast af ungu fólki sem hefur orðið ópíóíðum að bráð,“ sagði hún. 

Ráð­herr­ann vildi ekki svara hver stæði í vegi og ítrek­aði að vanda þyrfti til verka. Hún telur að heil­brigð­is­ráð­herra sé að gera það.