Bóndinn í Vigur ósáttur við laxeldið við eyjuna: „Þetta er ekki það sem ferðamenn vilja sjá“

„Þetta passar okkur auð­vitað voða­lega illa hérna. Þessar kvíar eru bara í 900 metra fjar­lægð frá Vigur, ég fór og mældi þetta. Við erum að taka á móti ferða­mönnum hérna á sumrin og lax­eldið hefur yfir sér mjög nei­kvæða ímynd. Þetta er ekki það sem ferða­menn vilja sjá. Það fyrsta sem þeir sjá þegar þeir koma á bryggj­una hjá okkur eru þessar kvíar,“ segir Gísli Jónsson, eig­andi eyj­unnar Vigur í mynni Skötu­fjarðar í Ísa­fjarð­ar­djúpi, aðspurður um sjó­kvíar sem lax­eld­is­fyr­ir­tækið Háafell hefur sett niður rétt við eyj­una. Háafell er í eigu útgerð­ar­fé­lags­ins HG, Hrað­frysti­húss­ins Gunn­varar á Ísafirði. 

Gísli segir að sjón­meng­unin af sjó­kví­unum sé mikil og að þetta muni hafa áhrif á þá um það bil tíu þús­und ferða­menn sem koma í Vigur á ári. „Fólk er að leita í þessa nátt­úru sem er hér og hversu villt þetta er. Ég held að þessar kvíar muni hafa áhrif á ferða­þjón­ust­una hjá okkur. Fólk kemur hingað til að upp­lifa nátt­úr­una af því það vill fara á staði þar sem mað­ur­inn er ekki búinn að yfir­taka nátt­úr­una. Hér höfum við verið að víkja fyrir nátt­úr­unni en í lax­eld­inu er mað­ur­inn einmitt ekki að gera það. Þetta hefur akkúrat öfug áhrif á fólk.“

Segir hags­muni stang­ast áGísli Jónsson, æðar­dúns- og ferða­þjón­ustu­bóndi í Vigur í Ísa­fjarð­ar­djúpi, segir hags­muni ferða­þjón­ust­unnar og lax­eld­is­ins stang­ast á.

Ferðaþjónustan mikilvægasta tekjulind Vigurbóndans

Gísli keypti Vigur árið 2019 og býr þar allt árið ásamt fjöl­skyldu sinni. Hann segir að ekki hafi verið búið að fast­setja að kví­arnar yrðu settar niður við Vigur þegar hann keypti eyj­una. Hins vegar hafi lax­eld­is­fyr­ir­tæki verið búin að sækja um leyfi til að setja niður kvíar um allt Djúp. 

Gísli stundar æðar­dún­tekju og ferða­þjón­ustu; fer með fólk í skoð­un­ar­ferðir um Vigur og er með veit­inga­þjón­ustu. Hann segir að ferða­þjón­ustan sé mik­il­væg­ari tekju­lind fyrir Vigur en dún­tekjan. Í Vigur er stærsta lunda- og teistu­byggð í Ísa­fjarð­ar­djúpi.

Á sumrin, þegar skemmti­ferða­skip koma til Ísa­fjarðar, eru sigl­inga­fyr­ir­tæki þar í bæ í akkorði í sigl­ingum um Ísa­fjarð­ar­djúp, meðal ann­ars til Vigur. Einum ferða­mann­hóp er skutlað út í eyju og svo er næsti hópur sóttur.   „Við höfum verið að skoða hvali, hnúfu­baka, um það bil þar sem þessar kvíar eru. Ég hef áhyggjur af því hvað verður um þessa hvali nú þegar kví­arnar eru komnar þarna því hval­irnir eru þarna í æti, rækju og öðru, sem lax­eldið getur haft áhrif á. Ferða­menn­irnir koma hingað til að skoða hvali og vilja ekki sjá þessar kvíar,“ segir Gísli.

Sjó­kví­unum komið fyrirSjó­kví­unum við Vigur var komið fyrir nú í apríl. Myndin sýnir þegar verið var að festa kví­arnar og er eyjan í bak­sýn.

Ekki mótfallinn laxeldi sem slíku

Gísli segir aðspurður að hann sé ekki mót­fall­inn lax­eldi sem slíku og að það sé jákvætt að lax­eldið á Vest­fjörðum skapi þar atvinnu. Hins vegar þá passi lax­eldi illa við atvinnu­grein­ina ferða­mennsku á Vest­fjörðum. „Það er frá­bært að lax­eldið skapi atvinnu hérna, eins og til dæmis í Súðavík, því ekki veitir nú af. Hins vegar stang­ast þetta á, þessar tvær atvinnu­greinar, og þær fara ekki vel saman,“ segir Gísli en með þess á hann við að ferða­mennskan á Vest­fjörðum snú­ist um að sýna fólki hreina og óspillta nátt­úru en að lax­eldið í Ísa­fjarð­ar­djúpi spilli nátt­úr­unni þar og upp­lifun fólks af henni. 

Hann segir auk þess að annað sem hann hafi áhyggjur af sé að lax­eldið skilji eftir litla tekjur og fjár­muni í sveit­ar­fé­lag­inu. Gísli segir að það sem hafi gerst í lax­eldi á suð­vest­an­verðum Vest­fjörðum er að lax­eldið er upp­haf­lega sé það kannski í eigu fyr­ir­tækja á svæð­inu en svo sé þetta selt til erlendra fyr­ir­tækja.  „Þetta er svo bara selt til erlendra fyr­ir­tækja og eftir verður ekki neitt. Það kemur ekk­ert til sveit­ar­fé­lags­ins, það eru engar tekjur af þessu, til dæmis í Arn­ar­firð­inum. Það er engin leiga af því að fá að hafa þetta í sjónum. Það er bara kostn­aður við eitt­hvað leyfi sem er afar lít­ill og verð­mætin sem skap­ast í þessu lax­eldi eru fyrst og fremst að hafa þessar stað­setn­ingar og að eiga leyfin. Þarna verða til margir millj­arðar og þetta skilar sér ekk­ert til sam­fé­lags­ins. Mér finnst þetta bara ekki rétt,“ segir Gísli.  

Gísli segir að hann hafi ekki íhugað að leita réttar síns vegna þess að lax­eld­iskví­arnar hafi verið settar niður svo nálægt Vigur. Hann ætli að lifa með þeim, þrátt fyrir að það sé kveðið á um það í lögum að það megi ekki setja slíka starf­semi niður svo nálægt æðar­varpi á Íslandi. „Við viljum bara lifa í sátt og sam­lyndi við umhverfi okkar hér. En okkur finnst þetta miður og þetta hefur nei­kvæð áhrif á okkur hér.“

Laxeldið í DjúpinuMyndin sýnir fyr­ir­hugað lax­eldi í Ísa­fjarð­ar­djúpi, meðal ann­ars kví­arnar sem eru í nágrenni við Vigur. Myndin er tekin úr gögnum frá Skipu­lags­stofnun.

Tekjulind margra fyrirtækja á Ísafirði

Eins og segir á heima­síðu Ísa­fjarð­ar­bæjar þá eru við­skipti við far­þega skemmti­ferða­skipa mjög mik­il­vægur þáttur í rekstri margra fyr­ir­tækja á norð­an­verðum Vest­fjörðum. Þar er sér­stak­lega rætt um við­skipti þess­ara far­þega við ferða­þjón­ustu­fyr­ir­tæki á svæð­inu.

Orðrétt segir á heima­síðu bæj­ar­ins um eyðslu hvers far­þega í landi: „Ríflega 2/3 hlutar eyðsl­unnar (um 11.700 kr.) voru í ferðir innan svæð­is­ins, en við­skipti við far­þega skemmti­ferða­skipa eru hryggjar­stykkið í rekstri fjöl­margra ferða­þjón­ustu­fyr­ir­tækja og stofn­ana á norð­an­verðum Vest­fjörðum, ekki ein­göngu í Ísfjarð­arbæ. Má þar nefna safnið Ósvör í Bol­ung­ar­vík, en án skemmti­ferða­skipa væri rekstur þess ekki sjálf­bær.“

Samkvæmt töflu á heima­síðu Ísa­fjarðar er áætlað að 200 þús­und far­þegar komi til Ísa­fjarðar með þessum skemmti­ferða­skipum í sumar. Gróflega 2/3 hluti eyðslu þessa fólks fer í að borga fyrir aðgang að nátt­úru Vest­fjarða. 

Ferða­þjón­ustu­fyr­ir­tæki á Ísafirði, meðal ann­ars gam­al­gróna sigl­inga­fyr­ir­tækið Sjó­ferðir sem í gegnum tíð­ina hefur verið kennt við eig­end­urna Hafstein og Kiddýju en sem skipt hefur um eig­endur, hefur  tekjur af því að sigla með ferða­menn í Vigur á sumrin.   Svo eru fleiri ferða- sigl­inga­fyr­ir­tæki á Ísafirði sem fara með fólk í hvala­skoðun í nágreinni Vigur og stoppa svo í eyj­unni, hjá Gísla og fjöl­skyldu, og koma þar í skoð­un­ar­ferðir og kaffi. Fyr­ir­tækið Vest­ur­ferðir selur ferða­mönnum far­miða í þessar sigl­ingar. 

Laxeldið við Vigur mun því mögu­lega hafa áhrif á ýmsa aðila á Ísafirði ef Gísli hefur rétt fyrir sér.