Spurningaþrautin

614. spurningaþraut: Síðasti dagur ársins! Spyrjum svolítið um hann!

614. spurningaþraut: Síðasti dagur ársins! Spyrjum svolítið um hann!
Birtist upphaflega í Stundinni fyrir 5 árum.

Fyrri aukaspurning:

Á myndinni hér að ofan er eitt af afmælisbörnum dagsins. Hver er þetta?

***

Aðalspurningar:

1.  Hvað þýðir orðið desember?

2.  Þann 31. desember árið 192 var rómverskur keisari myrtur af óvinum sínum. Hann var sonur eina heimspekingsins á keisarastóli, Marcusar Aureliusar, en hafði sjálfur mestan áhuga á bardögum og glímum hvers konar, og naut þess að koma fram sem skylmingaþræll eða gladiator. Hann kemur mjög við sögu í hinni frægu Hollywood-mynd The Gladiator. En hvað hét hann?

3.  Þann 31. desember 1964 lést í Reykjavík 72ja ára gamall maður, fæddur í Borgarnesi og einn sigursælasti stjórnmálaforingi landsins. Hann varð til dæmis forsætisráðherra fimm sinnum, oftar en nokkur annar. Hvað hét hann?

4.  Þann 31. desember 1965 hóf herforingi einn uppreisn í heimalandi sínu og gekk hún að óskum svo daginn eftir var hann orðinn forseti landsins. Árið 1976, þegar hann hafði verið við völd í áratug, steig hann hið mjög svo óvænta skref að útnefna sjálfan sig keisara. Ekki þótti honum farnast vel sem keisari og var hrakinn frá embætti þremur árum síðar. Seinna var hann dæmdur til dauða fyrir ýmsa glæpi í heimalandi sínu en var sýknaður af ákæru um mannát. Dauðadómnum var ekki fullnægt og hann dó að lokum frjáls maður 1996. Hvað hét hann

5.  Þann 31. desember 1937 fæddist piltur einn í Veils. Hann gerðist leikari og er almennt viðurkenndur sem einn af þeim betri í heimi. Hann hefur tvívegis unnið Óskarsverðlaun fyrir besta karlhlutverkið, fyrst árið 1992 þegar hann lék frægan sælkera og svo nú á árinu sem er að líða, en þá lék hann Alzheimer-sjúkling í myndinni The Father. Hvað heitir hann?

6.  Karl einn fæddist í Skotlandi 31. desember 1941. Árið 1986 var hann ráðinn til tiltekinna starfa og þótt gengi hans væri upp og ofan fyrstu árin náði hann ákveðnum eftirsóttum áfanga vorið 1993. Næstu 20 árin voru nær samfelld sigurganga hjá honum í starfi og sumum fannst það alveg ótímabært þegar hann lét af störfum árið 2013. Svo mikið er víst að fyrirtæki það sem hann stýrði hefur hvergi nærri náð viðlíka árangri eftir að hann hætti. Hvað heitir maðurinn?

7.  Leikari einn enskur fæddist 31. desember 1943. Faðir hans var af indverskum ættum en fæddur í Afríkuríkinu Keníu, og sonurinn náði mestri frægð og frama í hlutverki Indverja sem reyndar bjó líka um tíma í Afríku en varð svo einn frægasti maður heimalandsins. Hvað heitir þessari leikari?

8.  Rithöfundur einn fæddist 31. desember árið 1957. Hann sat reyndar á þingi þangað til í haust. Hvað heitir hann?

9.  Þann 31. desember 1970 birtist í Morgunblaðinu grein sem varð víðfræg og var á sinn hátt heilmikill áfangi í umhverfisbaráttu á Íslandi. Miklar deilur spruttu af greininni, sem bar fyrirsögnina „Hernaðurinn gegn landinu“, en höfundur hennar átti því reyndar að venjast að skrif hans kveiktu sterk viðbrögð. Hver var hann?

10.  Þann 31. desember 2008 kom til mótmæla í Reykjavík og notaði lögregla piparúða óspart til dreifa mótmælendum. Þeir höfðu notað upptöku á sjónvarpsþætti nokkrum til að vekja athygli á málstað sínum. Hvaða sjónvarpsþáttur var það? 

***

Seinni aukaspurning:

31. desember 1999 lét karlinn hér að neðan af embætti sem hann hafði gegnt í tæpan áratug. Hvað hét hann?

***

Svör við aðalspurningum:

1.  Tíundi mánuðurinn — sem desember var á tímum Rómverja.

2.  Commodus.

3.  Ólafur Thors.

4.  Bokassa.

5.  Anthony Hopkins.

6.  Alex Ferguson.

7.  Ben Kingsley.

8.  Guðmundur Andri Thorsson.

9.  Halldór Laxness.

10.  Kryddsíldin.  

***

Svör við aukaspurningum:

Á efri myndinni er Ingibjörg Sólrún Gísladóttir.

Á neðri myndinni er Borís Jeltsín fyrrum forseti Rússlands.

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.
Tengdar greinar

Spurningaþrautin

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

Náttúrubarnið í Sænautaseli
3
Viðtal

Nátt­úru­barn­ið í Sænauta­seli

Lilja Haf­dís Óla­dótt­ir á Merki á Jök­ul­dal líð­ur best í óbyggð­um og stend­ur vakt­ina í Sænauta­seli, þar sem hún tek­ur á móti gest­um með ný­bök­uð­um lumm­um. Eft­ir frá­fall móð­ur­inn­ar var hún kom­in í hús­mæðra­hlut­verk fimmtán ára göm­ul, auk þess að sinna bú­störf­um. Rúm­lega tví­tug varð hún móð­ir en gaf barn­ið til ætt­leið­ing­ar. Seinna eign­að­ist hún ann­að barn. Nú líð­ur henni best úti í nátt­úr­unni og í kring­um dýr­in, enda rollu­hvísl­ari sem var eitt sinn bjarg­að af hesti og get­ur séð í niða­myrkri.
Fljúga flugdrekum til að ögra ísraelskum landnemum: „Okkar land, okkar himinn“
5
Erlent

Fljúga flugdrek­um til að ögra ísra­elsk­um land­nem­um: „Okk­ar land, okk­ar him­inn“

„Börn­in okk­ar eiga rétt á að leika sér og eiga raun­veru­legt og gott líf,“ seg­ir íbúi í þorpi á Vest­ur­bakk­an­um sem Ísra­el hef­ur þrengt að með ólög­mætri land­töku­byggð. Sam­ein­uðu þjóð­irn­ar vara við aukn­um árás­um á palestínu­menn á svæð­inu. En íbú­ar efna til há­tíð­ar fyr­ir börn­in með and­lits­máln­ingu og flugdrek­um.
„Hringið bjöllunum“: Íbúar lýsa flóttanum undan mannskæðum gróðureldum á Spáni
6
Erlent

„Hring­ið bjöll­un­um“: Íbú­ar lýsa flótt­an­um und­an mann­skæð­um gróð­ureld­um á Spáni

Flest­ir sem lét­ust í skógar­eld­um á Spáni voru ferða­menn eða inn­flytj­end­ur sem höfðu sest að á svæð­inu í leit að frið­sælu lífi. Minnst tólf lét­ust á flótta und­an eld­tung­un­um, en þeg­ar eld­ur­inn nálg­að­ist þorp­ið Bed­ar fékk einn bæj­ar­full­trú­inn ör­vænt­ing­ar­full fyr­ir­mæli frá bæj­ar­stjór­an­um: Hlauptu í kirkj­una og hringdu bjöll­un­um til að vara íbúa við.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Mest lesið í mánuðinum

Milljarða fjárfestingar Guðbjargar sem ekki sjást í skýrslunni
1
Úttekt

Millj­arða fjár­fest­ing­ar Guð­bjarg­ar sem ekki sjást í skýrsl­unni

Við­skipta­veldi Guð­bjarg­ar Matth­ías­dótt­ur bygg­ir fyrst og fremst á hagn­aði í sjáv­ar­út­vegi. Frá því að hún sett­ist í stjórn Ís­fé­lags­ins hafa nærri 15 millj­arð­ar streymt úr Ís­fé­lag­inu í Vest­manna­eyj­um til Guð­bjarg­ar og fjöl­skyldu. Hvorki hún né fjár­fest­ing­ar henn­ar koma fram í skýrslu sem unn­in var að beiðni Al­þing­is um eign­ir, eig­end­ur og fjár­fest­ing­ar stærstu út­gerð­ar­fé­laga lands­ins.
Samherjabörnin greiddu lán foreldra sinna með eignarhlut í stærsta eiganda Samherja
3
Viðskipti

Sam­herja­börn­in greiddu lán for­eldra sinna með eign­ar­hlut í stærsta eig­anda Sam­herja

Lán­ið sem Þor­steinn Már Bald­vins­son og Helga Stein­unn Guð­munds­dótt­ir veittu börn­um sín­um til að kaupa nærri helm­ings hlut í Sam­herja af þeim hef­ur ver­ið gert upp. Börn­in, þau Bald­vin, for­stjóri Sam­herja, og Katla Þor­steins­börn eru nú orðn­ir með­eig­end­ur for­eldra sinna í fé­lög­un­um sem lán­uðu þeim fyr­ir kaup­un­um. Sam­þykkt­ir fé­lags­ins tryggja þeim fast­ar arð­greiðsl­ur úr K&B á hverju ári.
Halldór Jörgen Olesen
5
Aðsent

Halldór Jörgen Olesen

Hver borg­ar fyr­ir arð­semi bank­anna?

Ís­lensku bank­arn­ir græða nærri tvö­falt meira á hverri lán­aðri krónu en evr­ópsk­ir bank­ar. Há­ir stýri­vext­ir Seðla­bank­ans juku hagn­að­inn, en bjuggu hann ekki til. Skýr­ing­in ligg­ur í þrennu: að­eins þrír stór­ir bank­ar skipta mark­aðn­um á milli sín, verð­tryggð lán færa verð­bólgu­áhætt­una frá bönk­un­um yf­ir á heim­il­in, og krón­an lok­ar land­inu fyr­ir sam­keppni að ut­an. Töl­urn­ar stand­ast skoð­un og spurn­ing­arn­ar sem þær vekja gera það líka.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Ferðaþjónusta á hjara veraldar: Grænlendingar læra af mistökum Íslendinga
ErlentGrænlandsmálið

Ferða­þjón­usta á hjara ver­ald­ar: Græn­lend­ing­ar læra af mis­tök­um Ís­lend­inga

Græn­land vill að ferða­þjón­usta standi und­ir fjöru­tíu pró­sent­um af út­flutn­ings­tekj­um lands­ins ár­ið 2035. At­hygli al­þjóða­sam­fé­lags­ins hef­ur beinst að þess­ari stærstu eyju heims og sér­fræð­ing­ar segja Banda­ríkja­for­seta hafa auk­ið áhuga á land­inu líkt og eld­gos­ið við „Eyja­fjalla­jök­ul“ gerði hér. Heim­ild­in rýndi í þró­un ferða­þjón­ust­unn­ar á Græn­landi sem hef­ur lært af ávinn­ing­um og mis­tök­um ná­granna­rík­is­ins Ís­lands.
„Hringið bjöllunum“: Íbúar lýsa flóttanum undan mannskæðum gróðureldum á Spáni
Erlent

„Hring­ið bjöll­un­um“: Íbú­ar lýsa flótt­an­um und­an mann­skæð­um gróð­ureld­um á Spáni

Flest­ir sem lét­ust í skógar­eld­um á Spáni voru ferða­menn eða inn­flytj­end­ur sem höfðu sest að á svæð­inu í leit að frið­sælu lífi. Minnst tólf lét­ust á flótta und­an eld­tung­un­um, en þeg­ar eld­ur­inn nálg­að­ist þorp­ið Bed­ar fékk einn bæj­ar­full­trú­inn ör­vænt­ing­ar­full fyr­ir­mæli frá bæj­ar­stjór­an­um: Hlauptu í kirkj­una og hringdu bjöll­un­um til að vara íbúa við.
Fljúga flugdrekum til að ögra ísraelskum landnemum: „Okkar land, okkar himinn“
Erlent

Fljúga flugdrek­um til að ögra ísra­elsk­um land­nem­um: „Okk­ar land, okk­ar him­inn“

„Börn­in okk­ar eiga rétt á að leika sér og eiga raun­veru­legt og gott líf,“ seg­ir íbúi í þorpi á Vest­ur­bakk­an­um sem Ísra­el hef­ur þrengt að með ólög­mætri land­töku­byggð. Sam­ein­uðu þjóð­irn­ar vara við aukn­um árás­um á palestínu­menn á svæð­inu. En íbú­ar efna til há­tíð­ar fyr­ir börn­in með and­lits­máln­ingu og flugdrek­um.
Náttúrubarnið í Sænautaseli
Viðtal

Nátt­úru­barn­ið í Sænauta­seli

Lilja Haf­dís Óla­dótt­ir á Merki á Jök­ul­dal líð­ur best í óbyggð­um og stend­ur vakt­ina í Sænauta­seli, þar sem hún tek­ur á móti gest­um með ný­bök­uð­um lumm­um. Eft­ir frá­fall móð­ur­inn­ar var hún kom­in í hús­mæðra­hlut­verk fimmtán ára göm­ul, auk þess að sinna bú­störf­um. Rúm­lega tví­tug varð hún móð­ir en gaf barn­ið til ætt­leið­ing­ar. Seinna eign­að­ist hún ann­að barn. Nú líð­ur henni best úti í nátt­úr­unni og í kring­um dýr­in, enda rollu­hvísl­ari sem var eitt sinn bjarg­að af hesti og get­ur séð í niða­myrkri.

Mest lesið undanfarið ár