522. spurningaþraut: Eldfjall, morðtíðni, dularfullt efni og sitthvað fleira

Fyrri auka­spurn­ing:

Skoðið mynd­ina hér að ofan. Hvaða fræga eld­fjall má sjá á mynd­inni (sem reyndar er ekki öll þar sem hún er séð)?

***

Aðal­spurn­ingar:

1.  Efni eitt er upp­runnið í jurta­rík­inu og var fyrst unnið á Indlandi. Þaðan breidd­ist það til Kína en þó aðeins hægt og rólega. Til Evrópu barst það í svolitlum mæli með her­mönnum Alex­and­ers mikla um 300 fyrir Krist, en í kringum Krists burð segir Róm­verj­inn Pliníus eldri frá efn­inu eins og það sé mjög sjald­gæft og „aðeins notað til lækn­inga“. Það var eig­in­lega ekki fyrr en á kross­ferða­tímunum sem efnið tók að ber­ast í veru­legum mæli til Evrópu frá Asíu og fyrst var það aðal­lega talið lækn­inga­meðal. Svo varð sann­kölluð spreng­ing í notkun þess og vinnslu um 1500. Hvaða efni er þetta?

2.  Hvaða ríki er á sínu eigin tungu­máli ritað Ελλάδα? Á voru letri er þetta skráð Ellada.

3.  Í frægum barna­bókum frá mið­biki 20. aldar kom fyrir dýrið Kíkí. Hvernig dýr var Kíkí?

4.  Í hvaða sjón­varps­þáttum leysa pilt­ur­inn Ryder og nokkrir kátir hvuttar alls konar erfið mál?

5.  Í hvaða tveimur löndum er lægst morða­tíðni í heimi? Það dugir að nefna annað til að fá stig og ég skal leggja ykkur lið með því að upp­lýsa að bæði eru í Asíu.

6.  Hver er eini Íslend­ing­ur­inn sem hefur fengið verð­laun fyrir kvik­mynda­leik á Cannes-kvik­mynda­há­tíð­inni?

7.  Og fyrir hvaða bíó­mynd?

8.  Hörður Áskels­son er hljóð­færa­leik­ari góður. Hvaða hljóð­færi varð hann fyrst og fremst kunnur fyrir að leika á?

9.  Arn­þrúður Karls­dóttir, sem stýrir Útvarpi Sögu, komst fyrst í sviðs­ljósið þegar hún var ein af hinum fyrstu konum sem ráðnar voru í ákveðið starf sem fram að því hafði verið talið ein­göngu við karla­hæfi. Arn­þrúður var sem sé ...?

10.  Við mynni hvaða fjarðar á Íslandi stendur Djúpi­vogur?

***

Seinni auka­spurn­ing:

Hverjir eru karl­arnir tveir í jöðrum þessa skjá­skots?

***

Svör við aðal­spurn­ingum:

1.  Sykur.

2.  Grikk­land.

3.  Páfa­gaukur.

4.  Hvolpa­sveitin, PAW Patrol.

5.  Singapúr og Japan.

6.  Björk Guð­munds­dóttir.

7.  Dancer in the Dark.

8.  Orgel.

9.  Lög­reglu­maður.

10.  Beru­fjarðar.

***

Svör við auka­spurn­ingum:

Á efri mynd­inni má sjá Kötlu fyrir miðju eftir að Mýr­dals­jök­ull hefur verið fjar­lægður af fjöll­unum þar um slóðir. Norður er til vinstri, svona nokkurn veg­inn.

Á neðri mynd­inni má sjá Björn og Benny, félaga í hljóm­sveit­inni ABBA.