Norska fjár­mála­eft­ir­litið sektar norska rík­is­bank­ann DNB um 400 millj­ónir norskra króna, rúm­lega 6 millj­arða íslenskra króna, fyrir að brjóta gegn fram­fylgd á reglu­verki um eft­ir­lit og varnir gegn pen­inga­þvætti í við­skiptum bank­ans við útgerð­ar­fé­lagið Samherja. Þetta kemur fram í til­kynn­ingu frá norska fjár­mála­eft­ir­lit­inu.

Greint var frá því í des­em­ber í fyrra að fjár­mála­eft­ir­litið norska ætl­aði að sekta DNB um þessa upp­hæð en nú liggur þetta sem sagt fyrir. DNB-bank­inn ætlar að una nið­ur­stöð­unni um sekt­ina. Norska rík­is­út­varpið orðar það sem svo að fjár­mála­eft­ir­litið „húð­fletti“ DNB vegna máls­ins. 

Málið varð opin­bert í kjöl­far þess að Kveikur, Stundin Al Jazeera og Wikileaks greindu frá í nóv­em­ber 2019 að Samherji hefði notað banka­reikn­inga sína hjá DNB í við­skiptum sínum í Namibíu sem nú eru til rann­sóknar og meðal ann­ars flutt fé í skatta­skjól í gegnum þá. Umfjöll­unin um DNB-bank­ann er því hluti af hinu svo­kall­aða Sam­herj­a­máli í Namibíu en íslenska útgerð­ar­fé­lagið not­aði meðal ann­ars banka­reikn­inga sína í DNB til að greiða mútu­greiðslur til skúffu­fé­lags namibískra ráða­manna í Dubaí auk þess sem félagið flutti millj­arða í skúffu­fé­lag í skatta­skjól­inu Marshall-eyjum sem svo greiddi laun starfs­manna Samherja erlendis. 

Samherji hefur alltaf gert lítið úr þessum þætti Sam­herj­a­máls­ins í Namibíu. Norska fjár­mála­eft­ir­litið virð­ist hins vegar telja að DNB bank­inn hafi gerst sekur um gagn­rýni­verðan skort á að fylgja eftir reglu­verki um varnir gegn pen­inga­þvætti. 

Skýrslan um Samherja og DNBNorska fjár­mála­eft­ir­litið birtir skýrslu um við­skipti Samherja og DNB þar sem krotað hefur verið yfir nöfn ein­stakra félaga sem áttu banka­reikn­inga hjá DNB-bank­anum.

Samtímis birtir norska fjár­mála­eft­ir­litið sér­staka skýrslu um við­skipti Samherja við DNB og hvað það var sem fór úrskeiðis í þeim. Í skýrsl­unni er krotað yfir nöfn á ein­staka félögum sem Samherji not­aði í við­skiptum sínum við bank­ann en rætt er um Samherja og stóra sam­hengi máls­ins fremst í skýrsl­unni. 

Eitt af því sem segir í skýrsl­unni er að Samherji hafi upp­haf­lega gerst við­skipta­vinur DNB árið 2008 en að fyrsta tékkið á Samherja, og félögum þess, sem við­skiptaavini hafi ekki átt sér stað fyrr en árið 2013. Árið 2010 byrj­uðu laun sjó­manna Samherja að vera greidd af skatta­skjóls­fé­lag­inu Cape Cod, sem átti banka­reikn­ing í DNB, og vissi bank­inn aldrei hver átti þetta félag. Þessu félagi var slitið skömmu eftir að Stundin og Kveikur fjöll­uðu um það í nóv­em­ber 2019. 

Gengst við mis­tökumKjerstin Braathen, banka­stjóri DNB, gengst við mis­tökum í við­skiptum bank­ans við Samherja.

Viðskiptum við Samherjafélög og Samherja sagt upp

Eins og greint var frá í nóv­em­ber 2019 sagði DNB upp við­skiptum við félagið Cape Cod á Marshall-eyjum árið 2018 vegna skorts á upp­lýs­ingum um eign­ar­hald félags­ins en félagið hafði þá verið notað í mörg ár til að greiða laun sjó­manna Samherja í Afríku, meðal ann­ars í Namibíu. Nið­ur­staða DNB var að bank­inn vissi ekki hvert ætti félagið en það var fjár­magnað af Samherja og notað í rekstri útgerð­ar­innar. Skömmu eftir að greint var mál­inu í fjöl­miðlum flutti Samherji við­skipti sín frá DNB. 

Ein af nið­ur­stöðum fjár­mála­eft­ir­lits­ins norska er að DNB hafi ekki tekið þátt í pen­inga­þvætti með beinum hætti heldur að bank­inn hafi ekki fylgt lögum og reglum til að berj­ast gegn því nægi­lega vel. Eitt af því sem bank­anum láð­ist að gera var að fá stað­festar upp­lýs­ingar um eign­ar­hald þeirrra félaga sem áttu í við­skiptum við bank­ann, meðal ann­ars félagið Cape Cod. 

Eftir að upp komst um við­skipti Samherja í gegnum DNB sagði bank­inn einnig upp við­skiptum við Samherja í árs­lok 2019. 

Forstjórinn viðurkennir mistök

Í frétta­til­kynn­ingu segir for­stjóri DNB-bank­ans, Kjerstin Braathen að fyr­ir­tækið við­ur­kenni mis­tök sín og gang­ist við sekt­inni. „Okkur ber að þekkja deili á við­skipta­vinum okkar og við höfum nú inn­leitt reglu­verk sem hjálpar okkur við að til­kynna grun­sam­leg við­skipti til norsku efn­hags­brota­deild­ar­innar. Við viðu­kennum að vinna að fylgja eftir reglu­verki gegn pen­inga­þvætti var ekki nægi­lega langt komið á þeim tíma­punkti sem rann­són fjár­mála­eft­irr­lits­ins nær til og þess vegna sam­þykkjum við sekt­ina frá stofn­un­inni,“ segir hún í til­kyn­ing­unni.