Á síð­asta ári komu 171 manns­lát til kasta lög­regl­unnar á höf­uð­borg­ar­svæð­inu, sem er umtals­verð fjölgun frá fyrri árum. Á ára­bil­inu 2017 til 2019 komu að með­al­tali 114 manns­láts­mál inn á borð lög­regl­unnar. Talsvert hærra hlut­fall krufn­inga fór fram á síð­asta ári en verið hafði. Lög­reglan hefur ekki skýr­ingu á því en telur mögu­legt að ástandið í þjóð­fé­lag­inu, tengt kór­óna­veiru­far­aldr­inum, hafi þar eitt­hvað að segja.

Fjölgun manns­láta sem lög­reglan á höf­uð­borg­ar­svæð­inu fékk inn á sitt borð er í takt við það sem gerð­ist á land­inu öllu á síð­asta ári. Í síð­asta tölu­blaði Stund­ar­innar var greint frá því að á land­inu öllu hefðu verið skráð 265 óút­skýrð dauðs­föll á síð­asta ári, sam­an­borið við 180 árið 2019. Pétur Guðmann Guð­manns­son rétt­ar­meina­fræð­ingur var þar inntur eftir skýr­ingum á þess­ari miklu fjölgun milli ára. Pétur svar­aði því til að hann gerði sér ekki grein fyrir því hvað valdi. „Það er ekki alveg á hreinu. Ég veit ekki nákvæm­lega hvar aukn­ingin liggur.“

Fleiri réttarkrufningar á síðasta ári

Á árunum 2017 til 2019 fór rétt­ar­krufn­ing fram í 65 pró­sentum til­vika af þeim manns­láts­málum sem lög­regla hafði afskipti af. Það hlut­fall jókst hins vegar veru­lega árið 2020. Af þeim 171 máli sem komu til kasta lög­reglu á síð­asta ári var fram­kvæmd rétt­ar­krufn­ing fram­kvæmd í 76,7 pró­sentum til­vika. Er því sýni­leg aukn­ing í fjölda manns­láta og í rétt­ar­krufn­ingum einnig.

Í svari Margeirs Sveins­sonar, yfir­lög­reglu­þjóns hjá lög­regl­unni á höf­uð­borg­ar­svæð­inu, við fyr­ir­spurn Stund­ar­innar segir að sam­kvæmt lögum sé ekki gefið út dán­ar­vott­orð nema dán­ar­or­sök liggi fyrir. Dán­ar­or­sök er ýmist fengin með vott­orði læknis þar um eða með krufn­ingu. „Engin ein skýr­ing er á þess­ari fjölgun krufn­inga,“ segir í svari Margeirs. „Því til við­bótar má eflaust velta því upp hvort það ástand sem ríkir og hefur ríkt s.l. mán­uði/ár að teng­ing sé þar á milli en tím­inn einn getur gefið skýr­ingar á því þegar búið er að ná tökum á ástand­inu/Covid,“ segir Margeir einnig.

Í flestum til­vikum finnst dán­ar­or­sök við rétt­ar­krufn­ingu en þó ekki í öllum til­vikum. Árið 2019 voru 37 and­lát þannig skráð í dán­ar­meina­skrá með þeim hætti að orsakir dauða væru óþekktar eða ótil­greindar. Rétt er að nefna að ekki er sama­sem­merki milli þess að orsakir dauða séu óþekkktar og að eitt­hvað mis­jafnt hafi átt sér stað. Í ein­hverjum til­vikum séu lík þannig svo illa farin þegar þau finn­ast, til að mynda hafi fólk orðið úti eða farist á sjó, að ógern­ingur er að kom­ast að ákveð­inni dán­ar­or­sök. Sam­bæri­legar tölur liggja ekki fyrir fyrir árið 2020.