Það er dap­ur­legt að fólk sýni hvert öðru ekki þá virð­ingu að bera grímur þar sem það á við, segir Víðir Reyn­is­son, yfir­lög­reglu­þjónn hjá almanna­varna­deild rík­is­lög­reglu­stjóra. Í frétt Stund­ar­innar í gær var greint frá því að fólk í Facebook-hópnum Coviðspyrnan hefði dreift ráð­legg­ingum um hvernig hægt væri að verða sér út um vott­orð til að kom­ast undan grímu­skyldu. „Það er sið­laust að gera svona og van­virð­ing við sam­borg­ar­ana,“ segir Víðir.

Í frétt Stund­ar­innar 

var greint frá því að með­limur í umræddum hópi hefði greint frá því hvernig hann hefði hringt í lækni og orðið sér út um vott­orð sem und­an­skildi hann grímu­skyldu vegna sótt­varn­ar­ráð­staf­ana. Í umræðum á síð­unni voru gefin ráð um hvað það væri sem virk­aði best að halda fram við lækna, vildi fólk verða sér úti um slík vott­orð.

Samkvæmt reglu­gerð um tak­mörkun á sam­komum vegna far­sóttar, sem tók gildi 18. nóv­em­ber, er skylt að bera and­lits­grímur í almenn­ings­sam­göngum, í versl­unum og annarri þjón­ustu. Einnig sé skylt að bera and­lits­grímur þar sem ekki er unnt að tryggja tveggja metra nálægð­ar­tak­mörkun. Und­an­þegnir grímu­skyldu eru þeir sem þegar hafa fengið Covid-19, þeir sem ekki hafa skiln­ing eða þroska til að nota grímu eða geta það ekki af öðrum ástæðum, svo sem vegna heilsu­fars.

Skiptir miklu máli að fólk beri grímu

Víðir segir aug­ljóst að verið sé að blekkja lækna til að skrifa upp á vott­orð fyrir fólk. „Vott­orðið er gefið út af lækni í góðri trú. Aftur á móti þá eru for­sendur vott­orðs­ins vænt­an­lega rangar, það er að við­kom­andi sem hringir í lækn­inn til að fá vott­orð, hann lýgur að lækn­inum. Þarna er verið að blekkja lækn­inn en ekki verið að falsa skjöl. Það er auð­vitað alvar­legt og umhugs­un­ar­efni fyrir þann sem gerir það, þetta eru skráð sam­skipti þannig að þetta er annað og meira en að hringja og ljúga ein­hverju.“

„Fyrst og fremst er þetta bara sið­leysi“

Miklu máli skiptir fyrir marga að fólk beri grímur, segir Víðir. „Við finnum að þetta skiptir mjög marga mjög miklu máli og það að allir séu með grímu við þessar aðstæður ein­faldar líf margra sem eru hræddir við að vera á ferð­inni. Þetta er ekki mikið að leggja á sig þá stuttu stund sem fólk þarf að dvelja í þeim aðstæðum þar sem þetta á við. Maður hugsar frekar til þeirra sem þurfa að búa við þetta allan dag­inn, eins og fólk sem vinnur til dæmis við heil­brigð­is­þjón­ustu eða hár­snyrt­ingu, sem eru bundnir því að vera með grímu allan dag­inn. Þetta er auð­vitað bara dap­ur­legt fyrst og fremst, að fólk geri þetta, að sýna hvort öðru ekki þá virð­ingu að bera grímu.“

Almanna­varnir og land­lækn­is­emb­ættið hafa hamrað á því ítrekað og end­ur­tekið frá því að Covid-19 far­ald­ur­inn hófst að eina leiðin til að vinna bug á far­aldr­inum sé að þjóðin sýni sam­stöðu, fólk gæti per­sónu­legra sótt­varna og sýni hverju örðu til­lit og nær­gætni. Víðir segir hegðun sem þessa þvert á þau til­mæli. „Það skiptir máli að allir leggi sitt af mörkum. Fyrir lang flesta eru þetta ekki stór atriði, eins og grímunotkun, á meðan að aðrir búa við mikla skerð­ingu á sínum lífs­gæðum. Við getum horft til þeirra sem búa inni á hjúkr­un­ar­heim­ilum sem ekki getur fengið heim­sóknir frá sínum nán­ustu, feður fengu á tíma­bili ekki að vera við­staddir mæðra­eft­ir­lit og fleira slíkt. Það eru alls konar hlutir sem fólk er að leggja á sig þannig að ég verð að við­ur­kenna að mér finnst þessi afstaða mjög sér­stök og skrýtin, að þó fólk sé ekki sátt við sótt­varn­ar­ráð­staf­anir sé það að leggj­ast svo lágt að ljúga að heil­brigð­is­starfs­mönnum til að verða sér út um vott­orð.“

Spurður hvort um lög­brot sé að ræða, að blekkja lækna til að skrifa upp á vott­orð, segir Víðir að vís­ast megi finna ein­hver ákvæði sem slíkt athæfi brjóti gegn. „Fyrst og fremst er þetta bara sið­leysi. Það er sið­laust að gera svona og van­virð­ing við sam­borg­ar­ana“

Fá vottorð hafa verið gefin út

Óskar Reyk­dals­son, for­stjóri Heilsu­gæsl­unnar á höf­uð­borg­ar­svæð­inu, segir að mjög fá vott­orð sem und­an­skilja fólk frá grímu­skyldu hafi verið gefin út. Það sé því ekki útbreitt vanda­mál, að fólk reyni að blekkja lækna í þessu skyni.  „Við þurfum alltaf að vera vak­andi fyrir því þegar fólk er að biðja um stað­fest­ingu á ein­hverjum atriðum hjá okkur að þau séu rétt. Ég heyrði af þessu í gær, að ein­hverjir væru að reyna þetta, og við erum auð­vitað að reyna að bregð­ast við því. Við reynum auð­vitað að votta bara það sem við getum fært sönnur á.“