Forseti Namibíu, Hage Geingob, þakk­aði for­sæt­is­ráð­herra Noregs, Ernu Solberg, fyrir stuðn­ing norskra stjórn­valda við rann­sókn Sam­herj­a­máls­ins í Namibíu. Geingob og Solberg rædd­ust við í síma á fimmtu­dag­inn var, sam­kvæmt Facebook-síðu for­seta­emb­ætt­is­ins í Namibíu og fjöl­miðlum þar í landi.

Sam­herj­a­málið í Namibíu gengur undir nafn­inu Fishrot á ensku og snýst rann­sóknin um mútu­greiðslur upp á vel á annan millj­arð króna frá Samherja til ráð­herra og við­skipta­fé­laga þeirrra í skiptum fyrir hesta­makríl­skvóta á árunum 2012 til 2019. Kveikur, Stundin og Al Jazeera sögðu frá mál­inu í fyrra á grund­velli gagna frá Wikileaks. 

Sjö Namib­íu­menn sitja nú í gæslu­varð­haldi grun­aðir um að hafa þegið mútur frá Samherja auk fleiri brota. Tekið skal fram að engir núver­andi eða fyrr­ver­andi starfs­menn Samherja hafa rétt­ar­stöðu sak­born­inga í namibísku rann­sókn­inni.  Sex núver­andi og fyrr­ver­andi starfs­menn Samherja eru hins vegar með rétt­ar­stöðu sak­born­inga á Íslandi grun­aðir um aðild að mútu­greiðslum og pen­inga­þvætti. 

Samtalið á milli Geingobs og Solbergs sýnir að Sam­herj­a­málið og umræður um það eru ráða­mönnum þess­ara þjóða ofar­lega í huga þegar þeir ræða sín á milli enda standa yfir rann­sóknir á mál­inu í báðum lönd­unum. Sam­herj­málið er stærsta spill­ing­ar­mál sinnar teg­undar sem komið hefur upp í Namibíu og málið er einnig stórt í Noregi þar sem rík­is­bank­inn DNB var not­aður til að greiða hluta af mútu­greiðsl­unum sem sjömenn­ing­arnir sitja í gæslu­varð­haldi fyrir að hafa þegið. 

„Geingo for­seti þakk­aði rík­is­stjórn Noregs fyrir sam­vinnu þess í rann­sóknum á spill­ingu í fisk­veiði­iðn­aðnum í Namibíu“

Efni sím­tals­ins var hins vegar ekki ein­göngu Sam­herj­a­málið heldur ræddu þau Geingob og Solberg einnig önnur mál eins og sjálf­bærni í fram­leiðslu sjáv­ar­af­urða og fleiri mál. 

Yfirvöld á Íslandi og Noregi aðstoða Namibíu

Yfirvöld á Íslandi, vænt­an­lega emb­ætti hér­aðs­sak­sókn­ara ef marka má fjöl­miðla í Namibíu, og í Noregi hafa veitt namibískum rann­sókn­ar­að­ilum aðstoð við rann­sókn máls­ins eins og komið hefur fram í fjöl­miðlum. Ísland og Noregur tengj­ast rann­sókn Sam­herj­a­máls­ins í Namibíu þannig að fyr­ir­tækið sem sjömenn­ing­arnir sitja í gæslu­varð­haldi fyrir að hafa þegið mútur frá, Samherji, er íslenskt og banka­reikn­ing­arnir sem að Samherji not­aði til að greiða mút­urnar til Namib­íu­mann­anna eru í norskum banka sem að hluta til er í eigu norska rík­is­ins. Sam­herj­a­málið er einnig til rann­sóknar í Noregi.

Noregur og Ísland veita aðstoðEinn helsti rann­sak­and­inn í Sam­herj­a­mál­inu hefur lýst því að Noregur og Ísland hafi veitt yfir­völdum í Namibíu aðstoð við rann­sókn máls­ins. Erna Solberg er for­sæt­is­ráð­herra Noregs.

Mynd: Norden.org

Orðrétt segir um sam­skipti Geingobs og Solbergs á Facebook-síðu for­seta­emb­ætt­is­ins: „Geingob for­seti þakk­aði rík­is­stjórn Noregs fyrir sam­vinnu þess í rann­sóknum á spill­ingu í fisk­veiði­iðn­aðnum í Namibíu. Eftir að málið kom upp [í nóv­em­ber í fyrra], greindi Geingob for­seti for­sæt­is­ráð­herr­anum frá, hefur Namibía unnið að end­ur­bótum á fisk­veiði­stjórn­un­ar­kerfi sínu til þess að takast á við þau vanda­mál og þá mis­notkun á kerf­inu sem átt hefði sér stað í gegnum tíð­ina.“

Fá lönd hjálpfús

Í namibíska fjöl­miðl­inum Neweralive er sím­talið á milli Geingobs og Solberg sett í sam­hengi við það að fyrir viku síðan steig helsti rann­sak­and­inn í Sam­herj­a­mál­inu í Namibíu, Andreas Kanyang­ela, og sagði frá því að afar erf­ið­lega hefði gengið að fá aðstoð við rann­sókn máls­ins frá ein­stökum ríkjum. Af þeim níu ríkjum sem rann­sóknin teygði sig til  hefðu aðeins Noregur og Ísland verið sam­starfs­fús og reiðu­búin að veita Namib­íu­mönn­unum aðstoð.  Meðal þess­ara ríkja sem ekki hafa verið eins hjálp­fús eru Angóla, Kýpur og Dubaí sem öll tengj­ast rann­sókn­inni. 

Andreas Kanyang­ela nefndi sér­stak­lega er að erfitt hefði verið að fá aðstoð frá Angóla en rann­sókn Sam­herj­a­máls­ins tengd­ist því landi sterkum böndum vegna Nam­gom­a­við­skipt­anna svoköll­uðu sem rann­sökuð eru sem sam­særi af namibískum yfir­völdum þar sem grunur er á að milli­ríkja­samn­ingur hafi verið gerður á milli land­anna í þeim eina til­gangi að tryggja Samherja hesta­makríl­skvóta. 

Rann­sókn­ar­stofn­unin ACC, sem sér­hæfir sig í að rann­saka spill­ingu í Namibíu, hefur þar til 14. des­em­ber að ljúka rann­sókn máls­ins. Ellegar er mögu­legt að sjömenn­ing­unum verði sleppt úr gæslu­varð­haldi og að ACC þurfi að ljúka rann­sókn­inni með sjömenn­ing­anna utan við fang­els­is­múr­ana.