Læknaráð og hjúkrunarráð á heilbrigðisstofnunum, þar á meðal Landspítalanum, hafa verið lögð niður með lögum. Frumvarp Svandísar Svavarsdóttur heilbrigðisráðherra um heilbrigðisþjónustu var samþykkt á lokadögum Alþingis í júní.

Í janúar stóðu deilur um mönnun og fjármögnun bráðamóttöku Landspítalans hátt og sögðu margir læknar að neyðarástand ríkti á stofnuninni. Athygli vakti þegar Svandís kom á fund læknaráðs og sagðist vilja eiga fleiri „hauka í horni“ úr röðum lækna í umræðunni. „Ég verð bara að nota tækifærið til að segja það við læknaráð að það er töluverð áskorun fyrir ráðherra að standa með Landspítala þegar koma ályktanir á færibandi sem tala um það að þessi stofnun sé nánast hætt við,“ sagði Svandís.

Að lokum sagði Svandís að hún vildi skilja það eftir að það fælist ábyrgð í því hvernig er talað. „Ábyrgð læknaráðs er líka mikil þegar kemur að því að vera leiðtogar í því að þróa heilbrigðisþjónustuna inn í framtíðina. Og ég vil biðla til læknaráðs að leggja fleiri lóð á þær vogaskálar og færri á þær að tala spítalann niður eins og oft er gert. Þetta varð ég að segja.“

Frumvarpið um málið hafði verið lagt fram í desember, en var í samráðsgátt stjórnvalda mánuðina á undan. Í umsögnum gagnrýndu bæði læknaráð og hjúkrunarráð Landspítalans frumvarpið og sögðu algjöran skort á samráði og upplýsingagjöf um það. Að mati læknaráðs færist enn meira vald til forstjóra Landspítalans við breytinguna og verður „rödd læknaráðs þögguð niður,“ eins og segir í umsögn ráðsins.

„Í lögum erum við ekki lengur til“

„Í lögum erum við ekki lengur til,“ segir Anna Margrét Halldórsdóttir, formaður læknaráðs Landspítalans í viðtali við Stundina. „Svandís Svavarsdóttir fékk þessi lög samþykkt með hraði í júní eftir mjög litla umræðu. Samkvæmt því á að vera sameiginlegt fagráð en forstjóri sjálfur á að skipa það. Læknaráð er núna kosið af læknum spítalans, en það á eftir að útfæra sameiginlega fagráðið og við erum bara að melta þetta.“

Bíða endanlegra upplýsinga um skipan ráðsins

Endanleg lög hafa ekki verið birt og reglugerð ráðherra um hvernig skipa eigi fagráð heilbrigðisstofnana hefur ekki verið sett. Því bíður læknaráð eftir upplýsingum um framhaldið. Anna Margrét segir ljóst að aðhald minnki við breytinguna. „Fólk hefur bent á að eins ágætur og forstjórinn getur verið þá er hann orðinn býsna einráður. Það er ekki stjórn yfir spítalanum, heilbrigðisráðherra gefur forstjóranum frelsi til að reka spítalann eins og hann vill. Hann skipar stjórn sína og þetta fagráð þá sem hann má leita til. Hvar er aðhaldið við rekstur spítalans? Það er stóra spurningin.“

„En núna er hún búin að leggja niður læknaráð þannig að hún þarf ekki að óttast að vera skömmuð af læknaráði í framtíðinni“

Anna Margrét segir að læknaráð hafi einnig mótmælt breytingunum á fundi velferðarnefndar Alþingis í byrjun árs. „Svo gerðist ekkert fyrr en í júní að málið var keyrt áfram,“ segir hún. „Við ályktuðum endurtekið um bráðamóttökuna og Svandís kom á fund læknaráðs og húðskammaði lækna. En núna er hún búin að leggja niður læknaráð þannig að hún þarf ekki að óttast að vera skömmuð af læknaráði í framtíðinni.“

Í frumvarpinu eru færð fyrir því rök að núverandi skipan mæti ekki markmiðum heilbrigðisstefnu um teymisvinnu starfsstétta. „Miðar hún að því að samstarf sé milli stofnana og teymisvinna og þverfagleg heildræn nálgun í vinnubrögðum heilbrigðisstarfsfólks með það fyrir augum að tryggja gæði og samfellu í þjónustunni,“ segir í greinargerð með frumvarpinu.

„Ákvæði í gildandi lögum um skipan læknaráðs sem leita ber til um ákvarðanir varðandi læknisþjónustu og hjúkrunarráðs varðandi hjúkrunarþjónustu samræmist ekki því markmiði heilbrigðisstefnunnar,“ segir ennfremur. „Með þeim breytingum sem lagðar eru til í frumvarpinu er leitast við að heilbrigðisstéttir komi að málum í samvinnu hver við aðra, enda sé markmiðið að sjúklingar fái sem besta þjónustu. Í því samhengi þykir rétt að læknaráð og hjúkrunarráð verði lögð niður en í stað þeirra komi eitt sameiginlegt fagráð fagstétta heilbrigðisstarfsfólks hverrar heilbrigðisstofnunar forstjóra til ráðgjafar. Sú breyting kemur þó ekki í veg fyrir að fagfélög starfsstétta séu sett saman innan heilbrigðisstofnana. Fagráði er ætlað að vera stjórn heilbrigðisstofnunar til stuðnings og ráðgjafar þegar kemur að mikilvægum ákvörðunum sem varða innra starf og skipulag heilbrigðisstofnunar. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að ráðherra setji í reglugerð nánari leiðbeiningar um hlutverk og skipan fagráða heilbrigðisstofnana.“