„Margir okkar eru hræddir við að nota sam­eig­in­lega eld­húsið núna. Ég reyni til dæmis að útbúa mér mat á óvenju­legum tímum, svo að ég hitti sem fæsta í eld­hús­inu,“ segir umsækj­andi um alþjóð­lega vernd sem dvelur að Ásbrú í Reykja­nesbæ. Stund­inni barst nýverið ábend­ing um að ein­stak­lingar sem starfa með hæl­is­leit­endum sem búa á Ásbrú ótt­ist að þar geti breiðst út smit vegna mik­ils návígis. Útlend­inga­stofnun er með tvö hús­næði fyrir umsækj­endur um alþjóð­lega vernd á Ásbrú. Í öðru þeirra dvelja nú 36 ein­stak­lingar og í hinu 74. Maðurinn dvelur í því fjöl­menn­ara. 

Innan úr sam­eig­in­legu eld­húsiMenn­irnir, 76 tals­ins, deila sömu eld­hús­að­stöð­unni. Margir þeirra forð­ast nú að nota hana, af ótta við að smit­ast af covid-19.

Mynd: Úr einka­safni

„Margir okkar eru hræddir við að nota sam­eig­in­lega eld­húsið núna“

 „Ég hef spurt aðra sem hér dvelja hvort þeir ótt­ist covid-19. Þeir eru sumir áhyggju­fullir, með­vit­aðir um hætt­una og reyna að verja sig, en ekki allir. Ég spurði einn þeirra í gær hvort hann væri hræddur. Hann sagði: „Nei, því ég ver mig vel. Ég er með sótt­hreins­andi gel á her­berg­inu mínu. En ég er hræddur um að smit­ast í eld­hús­inu eða þegar ég fer út í búð.“ Svo spurði ég annan mann hvort hann væri hræddur. Hann sagði: „Nei, Guð verndar mig.“ Hann sagð­ist ekki nota sótt­hreins­andi vökva. „Hvað kemur þetta Guði við?“ spurði ég þá. „Kór­óna­vírusnum er sama á hvað þú trúir og eða hvaðan þú kemur.“ Annar maður sem ég ræddi við sagð­ist heldur ekki nota sótt­hreins­andi vökva. Hann væri vanur að þrífa hendur sínar vel og héldi því áfram. Hann sagð­ist líka vera hræddur við að nota eld­húsið.“ 

Allir nýir umsækjendur fari í 14 daga sóttkví

Óskað var upp­lýs­inga frá Útlend­inga­stofnun um til hvaða aðgerða hafi verið gripið til að minnka hættu á smiti á Ásbrú. Í svari frá Þórhildi Ósk Hagalín, upp­lýs­inga­full­trúa Útlend­inga­stofn­unar, segir að mikil áhersla hafi verið á það lögð und­an­far­inn mánuð að vernda hús­næði umsækj­enda og starfs­stöðvar stofn­un­ar­innar fyrir hugs­an­legu smiti. „Frá upp­hafi hefur fyr­ir­mælum sótt­varna­læknis, um að ein­stak­lingar sem koma frá skil­greindum svæðum og löndum með mikla smitá­hættu fari í 14 daga sótt­kví við kom­una til lands­ins, verið fylgt í hví­vetna. Í sam­ræmi við nýj­ustu fyr­ir­mæli þurfa nú allir nýir umsækj­endur um alþjóð­lega vernd að fara í 14 daga sótt­kví í sótt­varn­ar­húsi áður en þeir fara inn í búsetu­úr­ræði á vegum Útlend­inga­stofn­unar, óháð því frá hvaða landi þeir ferð­ast hingað. Þá hefur stofn­unin komið sér upp aðstöðu við mót­töku nýrra umsækj­anda, sem er utan hefð­bund­innar mót­töku, svo hægt sé að skima fyrir ein­kennum og halda nýjum umsækj­endum aðgreindum frá öðrum meðan unnið er að því að koma þeim í sótt­varn­ar­hús.“

Sótt­varn­ar­húsið sem Þór­hildur Ósk nefnir í svar­inu er Foss­hótel Lind á Rauð­ar­ár­stíg. Því hefur tíma­bundið verið breytt í sótt­varn­ar­hús og er það ætlað ferða­mönnum, erlendum rík­is­borg­urum og öðrum sem geta ekki verið í sótt­kví á eigin heim­ili. Í því eru sjö­tíu her­bergi. 

„Frá upp­hafi hefur fyr­ir­mælum sótt­varna­læknis, um að ein­stak­lingar sem koma frá skil­greindum svæðum og löndum með mikla smitá­hættu fari í 14 daga sótt­kví við kom­una til lands­ins, verið fylgt í hví­vetna“

Þá segir Þór­hildur að í því miði að minnka sam­neyti umsækj­enda við aðra umsækj­endur hafi viku­leg nafna­köll verið afnumin og auk þess geti umsækj­endur nú hringt í starfs­fólk þjónu­steymis í stað þess að mæta í þjón­ustu­við­töl. Þá hafi þeim til­mælum jafn­framt verið beint til starfs­fólks stofn­un­ar­innar að það gæti til hins ýtrasta að smit­vörnum í sam­skiptum við umsækj­endur og sam­starfs­fólk, í sam­ræmi við leið­bein­ingar og fyr­ir­mæli sótt­varna­læknis.

Herbergi að ÁsbrúMenn­irnir dvelja tveir og tveir saman í her­bergi.

Mynd: Útlend­inga­stofnun

Hún bendir á að það eigi við umsækj­endur um vernd eins og alla aðra að til þess að minnka lík­urnar á smiti þurfi hver og einn að leggja sitt af mörkum. „Í öllu hús­næði fyrir umsækj­endur um vernd á vegum stofn­un­ar­innar var strax í febr­úar komið fyrir hand­spritti við vaska og athygli vakin á mik­il­vægi hand­þvottar og aðgátar til að koma í veg fyrir smit á sér­stökum vegg­spjöldum. Meg­in­á­hersla hefur verið lögð á að upp­lýsa íbúa búsetu­úr­ræða stofn­un­ar­innar um hvað þeir geti gert til að draga úr líkum á smiti, í sam­ræmi við leið­bein­ingar og fyr­ir­mæli sótt­varna­læknis hverju sinni, og að þeir skuli strax leita lækn­is­að­stoðar í síma 1700 finni þeir fyrir ein­kennum. Í úrræð­unum á Ásbrú eru örygg­is­verðir með við­veru allan sól­ar­hring­inn sem íbúar geta leitað til ef veik­indi koma upp eða ann­arrar aðstoðar er þörf.“

Hissa á kæruleysi Íslendinga

Maðurinn ræddi við blaða­mann Stund­ar­innar á þriðju­dag­inn. Hann sagði að þann sama dag hafi hann séð sótt­hreins­andi vökva í eld­hús­inu. Fram að því hafi hann ekki orðið var við að slíku hafi verið komið fyrir í hús­inu af starfs­mönnum Útlend­inga­stofn­unar. Margir íbú­anna hafi hins vegar sjálfir komið sér upp sótt­hreins­andi vökva og hafi hann í her­bergi sínu. Hann stað­festir að í sam­eig­in­legu eld­húsi íbúa séu uppi á vegg upp­lýs­ingar um mik­il­vægi hand­þvottar og hvernig er best að verja sig gegn vírusnum, en að öðru leyti verði hann ekki var við sér­stakar varnir. „En við erum flestir ungir menn og við skiljum hvað er að ger­ast og getum aflað okkur upp­lýs­inga um hvernig er best að verja sig á net­inu. Það þarf eng­inn að útskýra það fyrir okkur. Það væri hins vegar gott ef hér væri meira lagt upp úr hrein­læti, meira af sótt­hreinsi­efni, hreinum tuskum og þess háttar.“

„Ég er svo hissa að sjá að Íslend­ingar virð­ast almennt ekki nota grímur“

Þrátt fyrir að návígið sé mikið á Ásbrú og eflaust flókið að forð­ast að margir smit­ist, komi upp smit þar, seg­ist mað­ur­inn helst ótt­ast að smit­ast á ferðum sínum utan Ásbrúr. „Ég reyni að fara sem minnst út en stundum þarf ég að fara til að kaupa mat eða aðrar nauð­synjar. Ef ég fer út nota ég grímu. Ég er svo hissa að sjá að Íslend­ingar virð­ast almennt ekki nota grímur. Fólkið í Keflavík horfir á mig eins og ég sé eitt­hvað skrýt­inn, að ganga með grímu. Ég hef aðeins séð eina aðra mann­eskju með grímu fyrir and­lit­inu. Og fólk notar heldur ekki hanska þegar það kaupir í mat­inn. Svo ég er eig­in­lega hrædd­ari við að smit­ast í strætó eða í Bónus, heldur en hér í hús­inu.“