Enn ein örvunarbólusetningin og alls óvíst með hjarðónæmi

Greindum til­fellum COVID-19 fjölg­aði um 360 pró­sent í Ísrael á einni viku og alvar­lega veikum af völdum veirunnar hefur fjölgað stöðugt en þó ekki mjög hratt, í hálfan mánuð. Í gær lágu 110 sjúk­lingar á spít­ölum. Dauðs­föllum hefur hins vegar ekki fjölgað með sama hraða og í fyrri smit­bylgjum sem styður enn frekar þær vís­bend­ingar að ómíkron sé ekki jafn mikil ógn við líf fólks þrátt fyrir að vera mun meira smit­andi en delta-afbrigðið.

Opna fyrir ferðamenn

Stjórn­völd í land­inu gripu til mjög harðra aðgerða er ómíkron-afbrigðið upp­götv­að­ist í nóv­em­ber og stöðv­uðu ferða­lög til lands­ins. Það hægði veru­lega á útbreiðsl­unni miðað við þró­un­ina í t.d. Evr­ópu­ríkjum en fimmta bylgja far­ald­urs­ins, sem nú er hafin, er engu að síður skollin á og er að miklu leyti vegna ómíkron.

Nú stendur til að draga úr ferða­tak­mörk­unum bólu­settra og ferða­mönnum frá ákveðnum löndum verður leyft að koma til Ísrael frá og með 9. jan­úar. Þeir verða að sýna nei­kvætt PCR-próf við kom­una og einnig fara í eitt slíkt próf við upp­haf dvalar sinnar.

[adspot]

Ísraelar hafa reynt að halda grunn­skólum sínum opnum en nú er ósætti komið upp um fram­haldið milli heil­brigð­is­ráð­herr­ans og mennta­mála­ráð­herr­ans. Gild­is­tími áætl­unar sem kall­ast „græna kennslu­stofan“ er útrunn­inn en hún fól í sér að nem­endur og kenn­arar frá svæðum þar sem smit er tak­markað gátu mætt í skól­ann, þrátt fyrir að vera í sótt­kví, svo lengi sem þeir fram­vís­aðu nei­kvæðu COVID-prófi. For­eldrar og nem­endur eru sagðir ráð­villtir og ekki vissir hvort kennt verði í skólum næstu daga eða hvort fjar­nám verði tekið upp. Tæplega 90 þús­und nem­endur eru í sótt­kví eða ein­angrun í Ísrael og vel fyri 4.000 starfs­menn skól­anna.

Nokkrir háskólar ákváðu í gær, er smit­fjöld­inn rauk upp úr öllu valdi miðað við vik­una á undan, að taka upp fjar­nám eftir helgi.

Ísraelar byrj­uðu bratt í bólu­setn­ingum meðal fyrstu þjóða í byrjun árs eftir að hafa gert samn­ing við Pfizer um afhend­ingu bólu­efnis. Enn eru aðeins um 60 pró­sent íbúa lands­ins skil­greind sem full­bólu­sett jafn­vel þótt bólu­setn­ingar hafi boð­ist börnum niður í fimm ára aldur frá því í nóv­em­ber. Full­bólu­settir eru þeir sem nýverið hafa fengið annan skammt bólu­efnis eða þegið örv­un­ar­bólu­setn­ingu, þ.e.a.s. þriðja skammt­inn. Ísraelar eru um 9,3 millj­ónir. 4,1 milljón hefur fengið örv­un­ar­skammt sem þýðir að hund­ruð þús­unda manna hafa ekki þegið hann.

Sá fjórði

Naftali Bennett, for­sæt­is­ráð­herra Ísrael, hvatti á sunnu­dag alla eldri landa sína til þiggja fjórða skammt bólu­efnis. Stjórn­völd hafa sam­þykkt að allir sem eru 60 ára eða eldri sem og allt heil­brigð­is­starfs­fólk, geti fengið slíkan örv­un­ar­skammt.

Líkt og víðar um heim­inn er ásókn í skimun vegna kór­ónu­veirunnar gríð­ar­leg í Ísrael. Vís­inda­menn telja að senn líði að því að um 50 þús­und manns smit­ist af veirunni dag­lega. Stjórn­völd skoða nú for­gangs­röðun í skimanir enda langar bíla­lestir mynd­ast síð­ustu daga við sýna­töku­staði.

Hjarðónæmi eða ekki

Heil­brigð­is­ráð­herr­ann Nachman Ash sagði nýverið að Ísrael gæti náð hjarð­ó­næmi með útbreiðslu ómíkron-afbrigð­is­ins sem talið er valda mild­ari sjúk­dóms­ein­kennum, sér­stak­lega hjá þrí­bólu­settum. Er hann bjart­sýnn á að lyf lyfja­fyr­ir­tæk­is­ins Merck & Co's, sem gefið er sjúk­lingum við upp­haf veik­inda, eigi eftir að gagn­ast vel í bar­átt­unni. Lyfið fékk nýverið mark­aðs­leyfi í land­inu og má gefa öllum átján ára og eldri.

Salman Zarka, sem fer fyrir COVID-við­bragð­steymi heil­brigð­is­ráðu­neyt­is­ins, segir aftur á móti of snemmt að tala um hjarð­ó­næmi og hvenær og hvort það náist. Hann segir reynslu síð­ustu tveggja ára sýna að þeir sem hafi smit­ast af veirunni og náð sér geti smit­ast aftur. Ný afbrigði, tölu­vert frá­brugðin þeim sem á undan hafa komið, hafa allan far­ald­ur­inn verið að skjóta upp koll­inum. Ómíkron, hið bráðsmit­andi afbrigði sem fyrst upp­götv­að­ist í sunn­an­verðri Afríku í lok nóv­em­ber, virð­ist frekar valda ein­kennum í hálsi en lungum líkt og fyrstu afbrigðin gerðu. Eig­in­leikar þess eru því á margan hátt frá­brugðnir þeim.

Vís­inda­menn um allan heim fara enn var­lega í að lýsa yfir vissu um að ómíkron sé mein­laus­ari veira en þær fyrri. Það er ekki síst gert í ljósi þess að þrátt fyrir að það valdi væg­ari sjúk­dóms­ein­kennum, smit­ist það svo hratt að hlut­falls­lega margir sýkj­ast, þar á meðal óbólu­settir, fólk með und­ir­liggj­andi sjúk­dóma og aldr­aðir sem er hætt­ara við alvar­legum veik­indum.