Tveir mánuðir án rafmagns frá kolum í Bretlandi

Bretar hafa ekki brennt kol til að fram­leiða raf­magn í tvo mán­uði. Aldrei hefur raf­magns­fram­leiðsla Breta verið kola­laus í jafn langan tíma en fyrra met var sett í júní í fyrra, þá komust Bretar hjá því að nota kol í rúm­lega 18 daga sam­fleytt.

Í frétt BBC segir að við upp­haf útgöngu­banns í Bret­landi hafi eft­ir­spurn eftir raf­magni minnkað tölu­vert og umsvif orku­vera þar í landi í kjöl­farið. Kola­verin fjögur sem enn starfa í land­inu voru með þeim fyrstu til að stöðva starf­semi sína og hlé varð á starf­semi síð­asta kolafns­ins á mið­nætti 9. apríl.

En kór­ónu­veiru­far­ald­ur­inn er ekki eina ástæðan fyrir minnk­andi hlut­deild kola á breskum orku­mark­aði. Mikið púður hefur verið lagt í að breyta orku­fram­leiðslu á Bret­landi á síð­ustu ára­tugum með það að leið­ar­ljósi að auka vægi end­ur­nýj­an­legra orku­gjafa. Til að mynda eru stærstu vind­orku­garðar á sjó breskir.

Fyrir tíu árum síðan var 40 pró­sent af allri raf­orku í Bret­landi fram­leidd í kola­verum. Það sem af er ári er sam­an­lögð hlut­deild jarð­efna­elds­neytis í breskri orku­fram­leiðslu 35 pró­sent, þar vegur jarð­gas þyngst. Til sam­an­burðar er hlutur end­ur­nýj­an­legra orku­gjafa 37 pró­sent, hlutur kjarn­orku 18 pró­sent og restin, um tíu pró­sent, er inn­flutt orka frá Evrópu.

Kolin víðar á niðurleið

Minnk­andi eft­ir­spurn eftir raf­orku hefur minnkað hlut­deild kola í raf­orku­fram­leiðslu víðar en í Bret­landi. Samkvæmt umfjöllun BBC er það álit sér­fræð­inga í orku­málum að kolin munu ekki ná fyrri styrk að kór­ónu­veiru­far­aldr­inum liðnum.

Í Banda­ríkj­unum hefur end­ur­nýj­an­leg orka tekið fram úr kolum í fyrsta sinn í ár, þrátt fyrir til­raunir Donalds Trumps til að styðja við bakið á grein­inni. Fyrir ára­tug var tæp­lega helm­ingur banda­rískrar raf­orku fram­leiddur með kolum.

Endurnýjanleg orka hefur orðið ódýrari

Sömu sögu er að segja á Indlandi, þrátt fyrir að Ind­verjar séu sú þjóð sem aukið hafa raf­orku­fram­leiðslu með kolum hve mest á nýliðnum árum. Ástæðan fyrir minnk­andi kola­notkun þar í landi má aðal­lega rekja til útgöngu­banns sem sett var á vegna útbreiðslu COVID-19. Það sem helst vekur athygli hag­fræð­inga er að kola­verin taka mun meiri skell heldur en orku­ver sem fram­leiða orku á umhverf­is­vænni hátt.

Ástæðan fyrir því að kolin eiga á brattan að sækja er ein­fald­lega jað­ar­kostn­aður, segir í áður­nefndri umfjöllun BBC. Þegar búið er að ráð­ast í fjár­fest­ingar í orku­verum er fram­leiðsla þeirra orku­vera sem fram­leiða sitt raf­magn með sól­ar­orku, vindi eða vantsorku ódýr­ari heldur en þeirra sem þurfa að brenna jarð­efna­elds­neyti. Þá hefur kostn­aður við upp­bygg­ingu orku­vera sem virkja end­ur­nýj­an­lega orku lækkað á síð­ustu árum og getur oft á tíðum verið lægri heldur en upp­bygg­ing nýs kola­vers.