„Hljóðlátur skrið­þungi einka­væddrar lækn­is­þjónustu utan sjúkrahúsa“ hefur smám saman þrengt að þeirri hug­mynd um heild­arsýn og sam­hæf­ingu sem var leið­ar­stefið í upp­bygg­ingu heilsu­gæsl­unnar á Íslandi í upp­hafi. Ekki hefur tek­ist að gera heilsu­gæsl­una að fyrsta við­komu­stað sjúk­linga þrátt fyrir að það hafi verið stefna heil­brigð­is­yf­ir­valda til margra ára. Þetta er á meðal þess sem fram kemur í grein Sig­ur­bjargar Sig­ur­geirs­dóttur, dós­ents í opin­berri stjórn­sýslu við Stjórn­mála­fræði­deild Háskóla Íslands, sem birt­ist í nýjasta tölu­blaði Stjórn­mála og stjórn­sýslu.

Í grein­inni er fjallað með nokkuð ítar­legum hætti um íslenska heil­brigð­is­kerfið, einkum fyr­ir­komu­lag sér­greina- og heilsu­gæslu­lækn­inga og þróun þess á und­an­förnum ára­tugum. Nið­ur­staða Sig­ur­bjargar er sú að stjórn­völdum hafi ekki tek­ist að mynda sam­stöðu um að gera hug­mynd­ina um heilsu­gæsl­una sem fyrsta við­komu­stað­inn í heil­brigð­is­kerf­inu að sér­stöku for­gangs­máli. Sú stefna um hlut­verk heilsu­gæsl­unnar innan heil­brigð­is­kerf­is­ins sem mörkuð er í lögum hafi liðið fyrir skort á lang­tíma­sýn og sam­felldri póli­tískri for­ystu sem gæti fylgt slíkri sýn eftir. 

Pólitísk ákvörðun um aukinn einkarekstur

„Einka­rekin lækn­inga­þjón­usta utan sjúkra­húsa hefur þess í stað auk­ist jafnt og þétt innan kerf­is­ins og smám saman þokað þeirri lækn­inga­þjón­ustu utan sjúkra­húsa sem þar var fyrir út á hlið­ar­línu kerf­is­ins,” skrifar Sig­ur­björg og bætir við: „Heilsu­gæslu­lækn­ingar á höf­uð­borg­ar­svæð­inu náðu aldrei að verða nægi­lega öfl­ugar til að geta staðið gegn þungum straumi tækni­væddra sér­greina­lækn­inga utan sjúkra­húsa. Það var póli­tísk ákvörðun að hafa aðgang sér­greina­lækn­inga að lækn­inga­mark­aðnum utan sjúkra­húsa óheftan, en tak­marka aðgang heilsu­gæslu­lækn­inga.“