Áslaug Arna Sig­ur­björns­dóttir, for­maður alls­herjar- og mennta­mála­nefndar Alþingis, hafnar því að nokkur 25 ára regla hafi verið sett á síð­asta kjör­tíma­bili. „25 ára og eldri er ekki mein­aður aðgangur að nokkru bók­námi í fram­halds­skólum,“ sagði hún í umræðum undir liðnum störf þings­ins á Alþingi í dag. 

Ákveðið var við sam­þykkt fjár­laga árs­ins 2015 að gera ráð fyrir fækkun fram­halds­skóla­nema og hætta að greiða fyrir bók­nám þeirra sem eru 25 ára og eldri. Þessi stefna hefur sætt harðri gagn­rýni und­an­farin ár og gengið undir nafn­inu „25 ára reglan“ í fjöl­miðlum og á vett­vangi stjórn­mál­anna.

Nichole Leigh Mosty, þing­maður Bjartrar fram­tíðar og for­maður vel­ferð­ar­nefndar Alþingis, kall­aði eftir því í við­tali á sunnu­dag að reglan yrði afnumin. Mál­flutn­ingur tveggja þing­manna Sjálf­stæð­is­flokks­ins á Alþingi í dag bendir ekki til þess að Nichole verði að ósk sinni í nán­ustu fram­tíð. 

Mynd: Pressphotos

Katrín Jak­obs­dóttir, for­maður Vinstri grænna, vakti athygli á mál­inu á þing­inu og gagn­rýndi stefnu fyrri rík­is­stjórnar.

„Þarna var tekin póli­tísk ákvörðun sem hafði þær afleið­ingar, ef marka má þau gögn sem liggja fyrir, að nem­endum yfir 25 ára aldri fækk­aði um 742 milli áranna 2014 og 2015,“ sagði hún og benti á að for­maður vel­ferð­ar­nefndar hefði kallað eftir afnámi regl­unnar í sjón­varps­við­tali.

„Hátt­virtur þing­maður Nichole Leigh Mosty sagði að hún vildi afnema þessa reglu. Björt fram­tíð hafi sóst eftir því við gerð stjórn­ar­sátt­mála að á því yrði tekið, enda hafi ekki komið til þess að þessum nem­endum hafi verið boðnir ein­hverjir aðrir val­kostir nema þeir sem miklum mun dýr­ari eru en nám í fram­halds­skóla. Mig langar að spyrja hátt­virtan for­mann alls­herjar- og mennta­mála­nefndar: Er það Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn sem stendur í vegi fyrir því að þessi ákvörðun verði end­ur­skoðuð? Hefur þetta verið rætt innan þing­flokka meiri hlut­ans?“

Katrín sagð­ist mundu fagna því af heilum hug ef sú ákvörðun yrði tekin að halda áfram að tryggja öllum nem­endum vist í fram­halds­skóla eins og tíðk­að­ist allt til árs­ins 2014 þrátt fyrir að lengur hefði verið í gildi reglu­gerð um for­gang nem­enda. „Þekki ég nú þetta mál ágæt­lega þar sem ég und­ir­rit­aði þá reglu­gerð sjálf,“ sagði hún og tók sér­stak­lega fram að hún væri ekki að spyrja Áslaugu um reglu­gerð­ina sjálfa heldur póli­tíska ákvörðun fyrri rík­is­stjórnar um fjár­veit­ingar hins opin­bera vegna náms þeirra sem eru 25 ára og eldri. 

Áslaug Arna svar­aði með því að spyrða ákvörðun síð­ustu rík­is­stjórnar saman við reglu­gerð Katrínar og segja að með því að hætta fjár­veit­ingum vegna fram­halds­skóla­mennt­unar 25 ára og eldi hefði ein­ungis verið skerpt á for­gangs­röðun vinstri­st­jórn­ar­innar.

„Það hefur gætt mis­skiln­ings í umræð­unni um að ein­hver slík regla hafi verið sett“

„Það er alltaf gott og mik­il­vægt að ræða mennta­málin. Það hefur gætt mis­skiln­ings í umræð­unni um að ein­hver slík regla hafi verið sett, af því að 25 ára og eldri er ekki mein­aður aðgangur að nokkru bók­námi í fram­halds­skólum. Auðvitað er verið að byggja á, eins og hv. þing­maður nefnir, sinni for­gangs­röðun síðan hv. þing­maður var mennta­mála­ráð­herra og eina sem hefur gerst síðan er að skerpt hefur verið á þeirri for­gangs­röðun. Þar horfum við líka til hinna nor­rænu ríkj­anna sem eru með miklu strang­ari reglu um 25 ára í sínum fram­halds­skólum,“ sagði Áslaug Arna og bætti við: 

„Ég held að mik­il­vægt sé að hugsa til þess af hverju og hvernig viljum við mæta þörfum nem­enda sem eru 25 ára og eldri. Af hverju er mest brott­fall hjá þeim nem­endum og hefur verið um langa hríð? Jú, af því að, virðu­legi for­seti, skól­inn, náms­efnið og kennslu­að­ferð­irnar er miðað að fólki á aldr­inum 16–20 ára og það hentar ein­fald­lega ekki fólki á þrí­tugs- eða fer­tugs­aldri að sitja á skóla­bekk með börnum sem hafa nýlokið í grunn­skóla. Við þurfum að mæta þörfu þeirra og byggja upp kerfi, eins og verið er að gera, fyrir fólk sem vill sækja sér menntun á þessum aldri, taka meira til­lit til t.d. vinnu­r­eynslu og meta hana inn í. Nú höfum við farið úr því að setja 600 millj­ónir í að setja um 1,5 millj­arða inn í það full­orð­ins­kerfi sem er svo mik­il­vægt til að mæta þörfum þess­ara nem­enda.“

Þá sagði Áslaug mik­il­vægt að margir kostir stæðu nem­endum til boða. „Það er tekið við nem­endum á öllum aldri á starfs­náms­brautir, þetta á ekki við um iðn- og verk­nám. Við þurfum þá bara að ræða þá for­gangs­röðun. Ef hátt­virtum þing­manni finnst að við eigum ekki fara eftir hennar eigin for­gangs­röðun þá getum við rætt það og alveg sjálf­sagt að gera það. Virðu­legi for­seti. Það er mín skoðun að brýnt sé að við mætum þörfum allra nem­enda og það er gert með því að fram­fylgja for­gangs­röðun hátt­virts þing­manns Katrínar Jak­obs­dóttur og gera námið þannig að það henti öllum ald­urs­hópum.“ 

Mynd: Magnus Fröder­berg

Val­gerður Gunn­ars­dóttir, þing­kona Sjálf­stæð­is­flokks­ins, kom upp skömmu síðar og tal­aði með sama hætti og Áslaug Arna. Sagði hún að með því að hætta fjár­veit­ingum til fram­halds­skóla­nema 25 ára og eldri væri ein­göngu verið að fram­fylgja reglu­gerð Katrínar. „Hvaða til­gangi þjón­aði sú for­gangs­röðun sem var sett með reglu­gerð sem hæstv. mennta­mála­ráð­herra rit­aði undir eigin hendi á þeim tíma? Það sem verið er að gera núna er ein­göngu að fram­fylgja þess­ari reglu­gerð“ Tekið skal fram að hvergi í umræddri reglu­gerð er kveðið á um að ekki skuli greiða fyrir fram­halds­skóla­menntun þeirra sem eru 25 ára og eldri. 

Einar Brynj­ólfs­son, þing­maður Pírata og fram­halds­skóla­kenn­ari til margra ára, lagði orð í belg. Hann sagð­ist hafa ætlað að fjalla um fjar­veru umhverf­is­ráð­herra í óund­ir­búnum fyr­ir­spurn­ar­tíma í gær en nú fyndi hann sig knú­inn til að taka þátt í umræð­unni um 25 ára regl­una. „Mér blöskrar ýmis­legt sem hér hefur verið sagt. Mér blöskrar sú van­þekk­ing sem hátt­virtur þing­maður Áslaug Arna Sig­ur­björns­dóttir hefur sýnt að hún hefur á íslensku fram­halds­skóla­kerfi, að það henti ekki fólki á þrí­tugs- eða fer­tugs­aldri að sækja skóla með yngri nem­endum. Þvílíkur þvætt­ingur,“ sagði hann. 

„Mér blöskrar sú van­þekk­ing sem hátt­virtur þing­maður Áslaug Arna Sig­ur­björns­dóttir hefur sýnt að hún hefur á íslensku fram­halds­skóla­kerfi“

„Sá sem hér stendur hefur starfað við það í 18 ár að kenna í þremur fram­halds­skólum. Tveir þeirra voru iðn­skólar, verk­mennta­skólar, annar á Sauð­ár­króki og hinn á Akureyri. Ég kenndi nem­endum sögu, þýsku og íslensku. Bestu nem­end­urnir voru konur og karlar sem voru komin yfir 25 ára aldur,“ sagði Einar.

„Þetta voru í sumum til­fellum konur sem voru á þeim stað í líf­inu að börnin voru hætt að nota bleiur og annað slíkt, komin í skóla, orðin kannski að ein­hverju leyti sjálfala og sjálfum sér nóg, þær komu inn í skól­ana og lærðu á bók­náms­brautum það sem þær lang­aði til að læra. Sama var með karl­pen­ing­inn. Sumir þeirra voru reyndar oft og tíðum í iðn­námi, en alls ekki alltaf. Margir þeirra voru á bók­náms­brautum.Í sam­tali mínu við aðstoð­ar­skóla­meist­ara Verk­mennta­skól­ans á Akureyri, og ég tek það fram að ég hef leyfi hans til þess að vitna í hann hér, kom fram að nem­endum hafi verið vísað frá bók­námi í Verk­menna­skól­anum á Akureyri vegna þess að þeir voru orðnir 25 ára. Punktur. Það er óþol­andi.“