Hátt í 300 manns hafa skorað á íslensk stjórn­völd að beita sér í þágu íslenskra fjöl­skyldna sem telja sig órétti beittar af barna­vernd­ar­yf­ir­völdum í Noregi. Stofn­un­inni sem sér um slík mál þar í landi hefur verið líkt við ætt­leið­ing­ar­kerfi sem var við lýði á tímum nasimans. Samkvæmt heim­ildum Stund­ar­innar hafa fjöl­mörg íslensk börn verið tekin af for­eldrum sínum og þau dæmd til vist­unar hjá norskum fóst­ur­fjöl­skyldum til 18 ára ald­urs.

Baráttan við norsku barna­vernd­ina er martröð­inni lík­ust, eins og Erna Ing­ólfs­dóttir hefur kom­ist að, en bróðir hennar missti bæði börnin sín einn örlaga­ríkan dag í sept­em­ber­mán­uði þegar tveir lög­reglu­menn fluttu þau með valdi úr leik­skóla þeirra og komu þeim fyrir í mörg hund­ruð kíló­metra fjar­lægð frá heim­ili þeirra. Börnin fengu ekki að vera systk­ini áfram í þeim skiln­ingi að þeim var stíað í sundur og komið fyrir hjá sitt­hvorri fjöl­skyld­unni.

„Þetta er sorg­ar­saga en því miður ekki sú eina, hund­ruð barna í Noregi eru tekin af for­eldrum sínum fyrir minnstu sakir.“

„Þetta er búið að vera eins og martröð og það sér ekki enn fyrir end­ann á henni,“ segir Erna sem sam­þykkti að ræða við Stundina um mál­efni bróður síns og með hans leyfi fengum við að birta ljós­mynd af börn­unum sem fjöl­skyldan hefur nú misst í hendur ókunn­ugra í Noregi. Stúlkan var aðeins fimm ára þegar hún var tekin af lög­regl­unni þennan dag í sept­em­ber og bróðir hennar fjög­urra ára.

Biðla til íslenskra stjórnvalda

„Þessi bolti hjá barna­vernd í Noregi byrj­aði að rúlla þegar bróðir minn og þáver­andi eig­in­kona hans, móðir barn­anna, ósk­uðu eftir hjálp hjá norskum yfir­völdum. Móðir þeirra fékk svo slæmt fæð­ing­ar­þung­lyndi og þau ákváðu að óska eftir hjálp því þau höfðu lítið sem ekk­ert bak­land í Noregi. Það voru eig­in­lega fyrstu mis­tökin. Ótrúlegt að segja það en það borgar sig ekki að biðja um hjálp þarna í Noregi með börnin. Í kjöl­far þess að þau biðja um aðstoð þá er mál þeirra komið inn á borð barna­verndar sem endar með því að starfs­menn hennar koma reglu­lega í heim­sókn sem í raun jók álagið á fjöl­skyld­una og hjálp­aði þeim ekki neitt. Fæð­ing­ar­þung­lyndið og afskipti barna­vernd­ar­innar var of mikið fyrir sam­band þeirra hjóna og þau skildu.

„Að trúa norsku barna­vernd­inni voru senni­lega mis­tök númer tvö.“

Sökum þess hve fæð­ing­ar­þung­lyndið hafði mikil áhrif á eig­in­konu hans og í ljósi þess að hann var stoð og stytta fjöl­skyld­unnar þá fékk hann fulla for­sjá yfir börn­unum. Sú stað­reynd fór illa í móður barn­anna sem reyndi hvað hún gat að koma illu orði á bróður minn sem varð til þess að barna­verndin fór að blanda sér meir og meir inn í líf barn­anna,“ segir Erna sem ásamt systur sinni hefur biðlað til íslenskra stjórn­valda að skipta sér af barna­vernd­ar­málum í Noregi.

Erna Ing­ólfs­dóttir Hefur ásamt systur sinni barist fyrir því að fá börnin til Íslands. Þau eru nú vistuð hjá ókunn­ugu fólki ein­hvers staðar í Noregi.

„Afskiptin og hót­an­irnar frá barna­vernd­inni urðu til þess að bróðir minn flýr með börnin til Íslands árið 2012. Hann var hérna í sex mán­uði og í raun þorði ekki aftur til Noregs með börnin því þá höfðu starfs­menn norsku barna­vernd­ar­innar hótað því að taka þau af honum. Hann skildi allt sem hann átti eftir í Noregi og flaug heim. Á þessum sex mán­uðum var hann í stöð­ugu sam­bandi við norsku barna­vernd­ina og vildi eftir fremsta megni leysa þessi mál. Hann elskar börn sín meira en allt og sýndi það með því að yfir­gefa húsið sem hann átti, vinn­una sína og alla vini í Noregi til þess að bjarga börn­unum. Eftir sex mán­uði fær hann þau skila­boð frá norsku barna­vernd­inni um að ákveðið hafi verið að láta málið niður falla og að ekk­ert meira yrði aðhafst,“ segir Erna og bætir við að bróðir hennar hafi trúað norsku barna­vernd­inni og haldið aftur til Noregs þar sem hann hafði búið í mörg ár.

Segir barnaverndaryfirvöld ljúga

„Að trúa norsku barna­vernd­inni voru senni­lega mis­tök númer tvö. Það hefur sýnt sig og sannað að það er ekki hægt að treysta þeim því norska barna­verndin lýgur og lýgur til þess að ná sínu fram. En bróðir minn treysti því sem við hann var sagt þannig að hann fór með börnin aftur út til Noregs en ákvað, í ljósi þess að barna­verndin í bænum hans veitti honum enga aðstoð, að flytja í annan bæ í Noregi og reyna að byrja upp á nýtt. Það gekk þó ekki áfalla­laust fyrir sig því barna­verndin elti hann þangað.“

„Ég og systir mín höfum flogið til Noregs til að aðstoða bróður okkar og reynt að fá þessu breytt.“

Faðir barn­anna var sak­aður um að hafa lagt hendur á dóttur sína en Erna telur að það hafi upp­runa­lega komið frá móður þeirra sem vildi fá þau með sér til Sví­þjóðar í kjöl­far skiln­að­ar­ins. Norska barna­verndin treysti þó ekki móður þeirra fyrir for­sjánni vegna per­sónu­legra erf­ið­leika hennar en trúði ásök­un­unum án þess þó að bera það upp við föður barn­anna. Það var síðan á leik­skól­anum sem dóttir manns­ins á að hafa sagt að faðir hennar hafi lamið sig.

„Hann var aldrei spurður hvort það væri fótur fyrir þessu eða hvernig stelpan væri dags­dag­lega og hvort allt væri rétt sem hún segði. Börnin voru bara tekin án frek­ari rann­sókna, farið með þau í skoðun í Barnahús en eðli­lega fund­ust engir áverkar, bróðir okkar mis­þyrmir ekki börn­unum sínum. Síðan þá hafa verið 3 rétt­ar­höld. Ég og systir mín höfum flogið til Noregs til að aðstoða bróður okkar og reynt að fá þessu breytt. Við höfum reynt að láta vita að það sem stúlkan segir sé ekki endi­lega réttur sann­leikur. Við vitum það af eigin reynslu,“ segir Erna og bætir við að ásak­an­irnar séu til komnar vegna þess að stúlkan er greind með slæma röskun sem lýsir sér meðal ann­ars með mik­illi snerti­fælni.

Íslenska barnaverndin gaf grænt ljós

„Til þess að skýra þetta mál enn betur, hvers vegna við vitum að bróðir okkar er sak­laus, er að stúlkan er með slæma röskun. Röskunin lýsir sér þannig að hún er ofur­við­kvæm fyrir öllu áreiti. Hún er snerti­fælin og verður oft hin minnsta snert­ing að því að fólk sé að lemja hana, klípa eða meiða. Þessi röskun kemur fram á ýmsan hátt, hún er t.d. við­kvæm fyrir hávaða, hún getur ekki gengið í hvaða fötum sem er því sum efni þolir hún ekki. Hún er mjög hársár og vill ekki láta greiða sér. Hún á líka erfitt með að borða, áferðin á matnum í munn­inum á henni verður til þess að hún kúg­ast. Það eru sem sagt flest áreiti sem setja hana úr lagi,“ segir Erna en þegar bróðir hennar flúði til Íslands árið 2012 með börnin þá gistu þau til skiptis hjá systrum hans sem búa hér á landi.

„Í dag fær hann að sjá börnin sín tvisvar sinnum á ári, tvo tíma í senn með vakt yfir sér.“

„Þegar fjöl­skyldan var hjá okkur á Íslandi þá sagði hún oft að við höfðum lamið hana, klipið hana og ég veit ekki hvað og hvað. Hún hljóp á milli okkar og „klag­aði“ hina og þessa að þau hefðu verið að meiða sig. Sömu sögu segir systir mín og fjöl­skylda hennar,“ segir Erna sem hefur ásamt systur sinni staðið í ströngu við norsk yfir­völd en hún og systir hennar buð­ust meðal ann­ars til þess að taka börnin í sína umsjá. Starfs­menn barna­vernd­ar­innar á Íslandi tóku út hús­næði þeirra hjóna í Vest­manna­eyjum og gáfu þeim með­mæli en norska barna­verndin mun ekki hafa hlustað.

Málið hefur þrisvar sinnum farið fyrir rétt í Noregi, tvisvar fyrir Fylk­is­nefnd og einu sinni fyrir Þingrétt.

Þegar allt lék í lyndi Systk­inin voru óað­skilj­an­leg og elsk­uðu að leika sér saman. Barna­vernd í Noregi virti það að vettugi og vistaði þau hjá sitt­hvorri fjöl­skyld­unni í 100 kíló­metra fjar­lægð frá hvort öðru.

Mega ekki tala við pabba á íslensku

„Barna­verndin í Noregi vinnur 99% mála sem fara fyrir Fylk­is­nefnd­ina þar og því vorum við að binda vonir okkar við það að þetta myndi breyt­ast fyrir Þing­rétti. Þá sér­stak­lega í ljósi þess að fyrir lá vitn­is­burður hinnar nýju stjúp­móður dóttur bróður míns en hún greindi grát­andi frá því að stúlkan hefði sagt að þau hjónin hefðu lamið sig þannig að elsku stúlkunni okkar var ekki alltaf sjálfrátt. En þrátt fyrir þann vitn­is­burð þá var föður barn­anna ekki trúað. Málið var þannig dæmt án nokk­urra sann­anna,“ segir Erna sem hvetur íslensk stjórn­völd til þess að sýna þessu máli áhuga og fjölda ann­arra þar sem íslensk börn eiga í hlut.

„Í dag fær hann að sjá börnin sín tvisvar sinnum á ári, tvo tíma í senn með vakt yfir sér. Börnin eru á sitt­hvoru fóst­ur­heim­il­inu og systk­inin hitt­ast mjög sjaldan. Hann má ekki hringja í þau eða þau í hann, ekki á afmælum, jólum eða í annan tíma. Engin í fjöl­skyld­unni fær að sjá börnin, ekki einu sinni eldri systk­ini þeirra sem eru flutt að heiman. Ég hef mátt hringja í dreng­inn en í hvert sinn er eitt­hvað vesen, við höfum reynt að hringja til stúlkunnar en engin svarar. Við getum sent bréf og gjafir en þetta eru einu sam­skipin sem við höfum haft við börnin í næstum 3 ár,“ segir Erna en fjöl­skyldan neitar að gef­ast upp.

Börnunum er bannað að eiga sam­skipti við föður sinn á íslensku þegar hann fær að hitta þau þessar örfáu mín­útur svo starfs­menn barna­vernd­ar­innar viti hvað þau tala um frá A til Ö. Stúlkan hefur þó nokkrum sinnum hvíslað til föður síns á íslensku á meðan á heim­sókn­inni stendur og vilja þau bæði „koma heim.“ Heim­sókn­irnar eru erf­iðar og taka bæði á börnin og föður þeirra

Gagnrýnd um heim allann

„Þetta er sorg­ar­saga en því miður ekki sú eina, hund­ruð barna í Noregi eru tekin af for­eldrum sínum fyrir minnstu sakir, sakir sem við hér á Íslandi myndum í mörgum til­fellum leysa í sam­vinnu við for­eldra. Lausnin hjá barna­vernd­ar­nefnd Noregs er yfir­leitt sú að fjar­lægja börn af heim­ilum sínum og koma þeim fyrir á fóst­ur­heim­ilum.  Mörg lönd hafa staðið í deilum við Noreg út af barna­vernd­ar­málum en Noregur hefur ítrekað hunsað dóma frá Mann­rétt­inda­dóm­stól Evrópu. Noregur er að brjóta svo margt, alþjóð­legar sam­þykktir, fjöl­skyldur sundr­ast og mikil sorg og erf­ið­leikar fylgja svona málum og þess vegna erum við að biðja alla lands­menn um hjálp. Við vitum að þrýst­ingur frá fjöld­anum er alltaf sterkastur ásamt sann­leik­anum. Áætlunin er að safna und­ir­skriftum og afhenda síðan réttum aðilum, með von­ina að leið­ar­ljósi,“ segir Erna sem hvetur alla til þess að fara inn á síð­una „Börnin Heim“ og skrifa undir. Þá er einnig haldið utan um málið og bar­átt­una á Facebook-síðu.

Norska barna­verndin hefur verið gagn­rýnd víða um heim en ekki er langt síðan efnt var til mót­mæla í 63 borgum, meðal ann­ars í Reykja­vík, en þau fóru fram fyrir utan norska sendi­ráðið hér á Íslandi og stóð Erna og fjöl­skylda að mót­mæl­unum. Við það til­efni afhenti Erna sendi­herra Noregs mót­mæla­bréf og per­sónu­legt bréf sem fjall­aði um mál­efni bróður þeirra. Sendi­herr­ann lof­aði að koma bréf­inu til skila til réttra aðila í Noregi en sam­kvæmt Ernu hafa þau ekk­ert heyrt af því frá því þau afhentu það þann 1. maí síð­ast­lið­inn.

Meðal þeirra sem hafa gagn­rýnt norsku barna­vernd­ina er for­seti Tékk­lands en hann líkti henni við ætt­leið­ing­ar­kerfið sem var við lýði á tímum nas­ism­ans og gekk undir nafn­inu Leb­ens­born. Þessi ummæli lét for­set­inn falla þegar tékk­neskir piltar voru teknir frá for­eldrum sínum í Noregi árið 2011. VG og Aften­posten fjöll­uðu um málið og segir í fréttum þeirra að drengirnir hafi verið teknir af for­eldr­unum þegar annar drengj­anna sagði föður sinn hafa snert sig fyrir innan nátt­föt sín. Engin ákæra var gefin út á hendur föður pilts­ins og vakti málið mikla reiði í Tékk­landi.

Stundin mun á næstu vikum fjalla ítar­lega um barna­vernd­ina í Noregi og meðal ann­ars ræða við for­eldra, afa og ömmur sem flúið hafa með börn sín og barna­börn frá Noregi til Íslands. Næsta tölu­blað Stund­ar­innar kemur út 28. júlí.