Dætur Hjördísar Svan: „Af hverju var okkur ekki trúað eða tekið mark á gögnum um ofbeldi?“

Þrjár dætur Hjör­dísar Svan Aðal­heið­ar­dóttur, á aldr­inum 12, 13 og 15 ára, hafa sent Alþingi umsögn um frum­varp sjálf­stæð­is­manna um refs­ingar við tálmun.

Í bréf­inu er fjallað um per­sónu­leg mál­efni fjöl­skyld­unnar, en skrif­stofa Alþingis leit­aði stað­fest­ingar á því að stúlk­urnar hefðu sent bréfið og birti það á þing­vefnum með leyfi þeirra.

Dætur Hjör­dísar segja að það sem þær gengu í gegnum þegar móðir þeirra var fang­elsuð fyrir að hafa sótt þær ólög­lega til Dan­merkur og flogið með þær til Íslands sé eitt­hvað sem ekk­ert barn eigi að þurfa að upp­lifa.

Hjördís Svan

„Mamma okkar gerði allt til þess að forða okkur frá ofbeldi. Hún kom með okkur til Íslands eftir að ein af okkur var lögð inn á spít­ala með áverka eftir ofbeldi,“ segir í bréf­inu.

Hjördís Svan fékk fullt for­ræði yfir dætrum sínum í fyrra, en mikla athygli vakti árið 2013 þegar hún flutti dætur sínar ólög­lega til Íslands frá dönskum föður þeirra. Í kjöl­farið var Hjördís dæmd í 18 mán­aða fang­elsi. 

Dætur hennar lýsa þessum tíma í umsögn sinni: „Einn dag fengum við öll sím­tal frá mömmu þar sem hún sagði okkur að ekki hafa áhyggjur af henni en hún gæti ekki verið í miklu sam­bandi við okkur í ein­hvern tíma. Þetta var dag­ur­inn sem mamma var hand­tekin. Við gátum seinna talað við mömmu tvisvar í viku 5 mín­útur í senn. Sem var ekki langur tími þar sem við þurftum fjögur að skipta á milli okkar 5 mínótum en það var klukka í fang­els­inu sem taldi mínót­urnar niður, þegar þær voru liðnar þá var skellt á. Þarna var mamma í 6 mán­uði.“

„Það var ekki hlustað á okkur og aftur
og aftur brást fólk sem átti að hjálpa“

Stúlk­urnar segja að eftir þessa reynslu finn­ist þeim skrítið að lesa að Barna­sátt­mála Sam­ein­uðu þjóð­anna, sem hangi uppi í grunn­skólum, þar sem fram komi að öll börn eigi rétt á vernd og taka skuli mark á vilja þeirra. „Það var ekki hlustað á okkur og aftur og aftur brást fólk sem átti að hjálpa. Af hverju var okkur ekki trúað eða tekið mark á gögnum um ofbeldi?“ 

Þær biðla til þing­manna að huga að vel­ferð og öryggi barna. „Þetta frum­varp bitnar verst á börnum. Í umræðum um mömmu á net­inu er hún kölluð tálm­un­ar­móðir, það ætti að fara skoða merk­ing­una á því orði vegna þess að í okkar huga er tálmun = vernd.“

Brynjar Níelssoner fyrsti flutn­ings­maður

Mynd: Pressphotos

Flutn­ings­menn frum­varps­ins um refs­ingu við tálmun eru þau Brynjar Níelsson, Ásmundur Frið­riks­son, Bryndís Har­alds­dóttir, Jón Gunn­ars­son, Njáll Trausti Frið­berts­son, Óli Björn Kárason og Páll Magn­ús­son.

Vilja þing­menn­irnir að tálmun varði „sektum eða fang­elsi allt að fimm árum“ en að slík brot sæti aðeins opin­berri rann­sókn að und­an­geng­inni kæru barna­verndar til lög­reglu. Í frum­varp­inu er vitnað í barna­sátt­mála Sam­ein­uðu Þjóðanna og bent á að börn eiga rétt á að þekkja og umgang­ast báða for­eldra sína. Þetta sé mik­il­vægt fyrir vel­ferð barns­ins. Telja flutn­ings­menn mik­il­vægt að tálmun fái sömu með­höndlun barna­vernd­ar­yf­ir­valda og „ann­ars konar van­ræksla og/eða ofbeldi gegn barni“.

Meðal aðila sem gagn­rýnt hafa frum­varpið er Mann­rétt­inda­skrif­stofa Íslands sem telur efni þess and­stætt hags­munum barna og bendir á að oft sé umgengni tálmað vegna áhyggna af ofbeldi hins for­eldr­is­ins, vímu­efna­neyslu eða and­legum veik­indum þess. Telur stofn­unin að það orki tví­mælis „að refsa for­eldri fyrir að upp­fylla lög­bundnar skyldur sínar við börn sín og furðar sig á að í frum­varp­inu skuli ekki gert ráð fyrir und­an­þágum í til­vikum sem þeim sem hér eru rakin“.