„30% þeirra sem lægstar hafa tekj­urnar fá meira greitt úr rík­is­sjóði í formi bóta en sem nemur stað­greiðslu tekna.“ Þetta er full­yrt á vef Samtaka atvinnu­lífs­ins þar sem fjallað er um erindi sem Ásdís Krist­jáns­dóttir, for­stöðu­maður efna­hags­sviðs sam­tak­anna flutti á Skatta­degi Deloitte. Með­fylgj­andi er súlu­rit sem sýnir skatt­byrði tekju­tí­unda að teknu til­liti til barna- og vaxta­bóta. Við­skipta­blaðið birti frétt um málið undir yfir­skrift­inni „30% fá meira frá ríki en greiða“. 

Full­yrð­ingin um 30 pró­sentin stemmir ekki nema reiknað sé út frá þýði sem hefur að geyma allar fram­talsein­ingar, meðal ann­ars ung­linga í for­eldra­húsum sem eru taldir sem sér­stök heim­ili og eldri borg­ara sem lifa á líf­eyri. Það má deila um hversu vit­rænt eða gagn­legt það er að álykta um skatt­byrði íslenskra heim­ila út frá því. Ef aðeins er litið til hjóna og sam­búð­ar­fólks fæst allt önnur mynd. Þá eru það tekju­lægstu 12 pró­sent en ekki 30 pró­sent skatt­greið­enda sem fengu meira frá rík­inu í formi barna- og vaxta­bóta en þau greiddu í tekju­skatt. 

Sama hvað sagt verður um aðferða­fræð­ina er ljóst að álykt­anir Samtaka atvinnu­lífs­ins ganga í ber­högg við hug­myndir Bjarna Bene­dikts­sonar fjár­mála­ráð­herra um að minni­hluti skatt­greið­enda – ein­ungis tekju­hæstu 30 pró­sent fram­telj­enda – standi undir tekjum rík­is­sjóðs af tekju­skatts­kerf­inu. Því hélt ráð­herra fram í aðdrag­anda þing­kosn­inga 2016. Ummæli Bjarna voru strax hrakin, honum bent á að hann hefði mis­skilið línu­rit frá eigin ráðu­neyti og haldið því rang­lega fram að drjúgur hluti vinn­andi fólks í land­inu greiddi í raun og veru ekki til sam­neysl­unnar í gegnum tekju­skatts­kerfið. Bjarni leið­rétti ekki orð sín né baðst afsök­unar og þurfti aldrei að svara fyrir málið.  

Eins og Samtök atvinnu­lífs­ins benda á standa að minnsta kosti 70 pró­sent fram­telj­enda undir tekjum rík­is­sjóðs af tekju­skatt­kerf­inu (hlut­fallið var litlu lægra í þeim gögnum sem lágu fyrir árið 2016). Hlut­fallið er auð­vitað hærra ef útsvar­inu er bætt við og horft til hins opin­bera í heild. Eins og Ásdís Krist­jáns­dóttir benti á í erindi sínu á skatta­deg­inum hefur hlut­fall þeirra sem greiða tekju­skatt og útsvar til ríkis og sveit­ar­fé­laga farið úr því að vera 60 pró­sent árið 1992 í 86 pró­sent árið 2017.  

Í umræðu um skatt­byrði má svo ekki gleyma því að óbeinir skattar, t.d. virð­is­auka­skattur af vörum og þjón­ustu, leggj­ast hlut­falls­lega þyngst á þá sem greiða minnst eða ekk­ert í tekju­skatt, tekju­lága sem þurfa eðli máls­ins sam­kvæmt að verja hærra hlut­falli tekna sinna í nauð­synja­vöru en hinir ríku sem geta lagt stærri hluta tekna sinna fyrir.