Fimm karl­menn hafa sent vel­ferð­ar­nefnd Alþingis umsagnir vegna frum­varps Svan­dísar Svav­ars­dóttur heil­brigð­is­ráð­herra til nýrra heild­ar­laga um þung­un­ar­rof og mæla þeir allir ein­dregið gegn frum­varp­inu.

„Mér finnst það ógeðs­legt,“ skrifar einn þeirra, tón­list­ar­mað­ur­inn Jónas Sen og bætir við: „Það stríðir gegn sann­fær­ingu minni um virð­ingu fyrir manns­lífi.“ 

Í frum­varpi Svan­dísar er lagt til, í sam­ræmi við til­lögur ljós­mæðra og fæð­ing­ar­lækna, að þung­un­ar­rof verði leyft fram að 22. viku með­göngu. Yfirlýst mark­mið lag­anna er að tryggja konum sjálfs­for­ræði og fullt ákvörð­un­ar­vald um hvort þær ala barn fram að þessum tíma, óháð því hvað liggur að baki ákvörð­un­inni. Eftir lok 22. viku þung­unar verði svo heim­ilt að fram­kvæma þung­un­ar­rof ef lífi þung­aðrar konu er stefnt í hættu við áfram­hald­andi þungun eða ef fóstur telst ekki líf­væn­legt til fram­búðar.

Tók dæmi um par, framhjáhald og reiða konu

Mynd: Pressphotos

Frum­varpið var lagt fram 22. nóv­em­ber síð­ast­lið­inn og virð­ist nokkuð breið sam­staða um meg­in­efni þess.

Þó hafa þing­menn Mið­flokks­ins og Flokks fólks­ins gagn­rýnt harð­lega áform um að veita almenna heim­ild til þung­un­ar­rofs allt til 22. viku. „Það skal tekið fram að við erum ekki að tala um fóstur á þessum tíma heldur ófull­burða barn í móð­ur­kviði,“ sagði Inga Sæland, for­maður Flokks fólks­ins, í umræðum um málið á þriðju­dag. 

„Við skulum taka dæmi sem við þekkjum mjög mikið í sam­fé­lag­inu. Það er kannski ynd­is­legt par og það á von á barni, en allt í einu kast­ast í kekki og konan er komin 20 vikur á leið. Þau ætl­uðu jú að eiga barnið. Það var ham­ingja. En eitt­hvað kom upp á, við skulum bara segja kannski fram­hjá­hald. Hver hefur ekki heyrt það hug­tak? Allt í einu þá verður kona reið og segir nei: Ég ætla ekki að eiga þér barn! Nei. ég vil ekki sjá þetta. Ég ætla að fara í fóst­ur­eyð­ingu! Hver er þá réttur barns­ins? Hvers vegna tölum við eins og lífið skipti ekki máli?“

Á skjön við kristileg gildi

Birgir Þór­ar­ins­son, þing­maður Mið­flokks­ins, gagn­rýndi einnig frum­varpið. „Löggjöf sem í raun gerir hið ófædda líf rétt­laust brýtur gegn því grund­vall­ar­sjón­ar­miði krist­in­dóms­ins að sér­hver ein­stak­lingur eigi rétt til lífs, allt frá upp­hafi og þangað til að dauð­ann ber að dyrum með eðli­legum og óvið­ráð­an­legum hætti,“ sagði Birgir og vitn­aði meðal ann­ars í ályktun Kirkju­þings frá 1987 máli sínu til stuðn­ings. „Er þetta frum­varp hinn sanni jóla­andi rík­is­stjórn­ar­innar? Ég styð það ekki. Við Íslend­ingar þurfum ekki að hafa frjáls­lynd­ustu lög­gjöf­ina um fóst­ur­eyð­ingar.“

Frumvarp Svan­dísar gekk til vel­ferð­ar­nefndar á þriðju­dag og sendi nefndin út tugi umsagna­beiðna í gær, meðal ann­ars til félaga­sam­taka, trú­fé­laga, heil­brigð­is­stofn­ana og fag­fólks. Þegar þetta er ritað hafa fimm umsagnir borist og verið birtar á vef Alþingis, en þær eru allar frá körlum. Enginn þeirra lýsir ánægju með frum­varpið. 

„Heimild til deyðingar“

Ólafur Þórisson guð­fræð­ingur er afar harð­orður og telur að með frum­varp­inu sé verið að heim­ila mann­dráp. „Í ofan­greindu frum­varpi, er veitt heim­ild til deyð­ingar á lif­andi fóstri, til og með 18. viku með­göngu, þar sem löngu er haf­inn vöxtur bæði á höfði og útlimum hins ófædda barns. Þung­un­ar­rof felur í sér að bæði höfuð og útlimir hins ófædda barns eru sniðin af. Slíkt ef með öllu óásætt­an­legt, og felur í sér mann­dráp á hinu ófædda barni, sem er með öllu ótækt í sið­uðu mann­legu sam­fé­lagi, og er and­stætt grunn­reglum Sam­ein­uðu Þjóðanna, varð­andi verndun allra barna, fæddra sem ófæddra,“ skrifar Ólafur. Tekið skal fram að túlkun Ólafs á „grunn­reglum Sam­ein­uðu þjóð­anna“ er ekki í takt við þann skiln­ing á sátt­málum Sam­ein­uðu þjóð­anna sem er við­tek­inn víð­ast hvar í Evrópu.  

Vill koma á fót embætti umboðsmanns ófæddra barna

Sigurður Ragn­ars­son gagn­rýnir einnig frum­varpið, telur að í grein­ar­gerð þess skorti umræðu um rétt­indi ófæddra barna og veltir því upp hvort ef til vill sé til­efni til að koma á lagg­irnar „emb­ætti umboðs­manns ófæddra barna“. Sigurður furðar sig líka á því að ekki sé litið til Banda­ríkj­anna í umfjöllun um lög­gjöf ann­arra ríkja sem birt­ist í grein­ar­gerð frum­varps­ins. 

Svein­björn Gizurarson, pró­fessor við Lyfja­fræði­deild Háskóla Íslands, skil­aði vel­ferð­ar­nefnd ítar­leg­ustu umsögn­inni og fjallar þar um áhættu­þætti og áhrif fóst­ur­eyð­inga á líf og heilsu­far kvenna. „Það er fag­leg skoðun und­ir­rit­aðs að það skuli leit­ast við að láta konur full­klára með­göng­una,“ skrifar hann.

„Afar mik­il­vægt er að barns­haf­andi kona fái ítar­legar upp­lýs­ingar um þær auka­verk­anir og þær hættur sem fylgja þeirri ákvörðun að binda enda á með­göng­una. Ákvörðun um slíkt með­göng­urof snertir ekki bara móður og föður heldur einnig hinn ófædda ein­stak­ling (sem virð­ist ekki eiga sér tals­mann).“