Um 16 prósent auðlindarentunnar runnu til almennings

Frá 2010 til 2015 greiddu eig­endur útgerð­ar­fyr­ir­tækja sér sam­tals um 54,3 millj­arða í arð. Um leið runnu að með­al­tali 15,8 pró­sent auð­lind­arent­unnar í sjáv­ar­út­vegi til rík­is­ins í formi veiði­gjalda.

Um 16 prósent auðlindarentunnar runnu til almennings
Útgerðin Samkvæmt fisk­veiði­stjórn­un­ar­lögum nýta útgerð­ar­fyr­ir­tæki sam­eign þjóð­ar­innar til þess að skapa sjálfum sér og eig­endum arð. Mynd: Shutterstock

Um 14 til 18 pró­sent af auð­lind­arent­unni sem varð til í íslenskum sjáv­ar­út­vegi á tíma­bil­inu 2012 til 2015 rann til rík­is­ins í formi veiði­gjalda. Restin féll að miklu leyti útgerð­ar­fyr­ir­tækjum og eig­endum þeirra í skaut. Áður en sér­staka veiði­gjaldið var inn­leitt í rík­is­stjórn­ar­tíð Jóhönnu Sig­urð­ar­dóttur og Stein­gríms J. Sig­fús­sonar var hlut­deild rík­is­ins í auð­lind­arent­unni miklu lægri. Á hru­nár­inu 2008 runnu t.d. aðeins 0,8 pró­sent auð­lind­arent­unnar til rík­is­ins og aðeins 4,95 pró­sent árið 2010.  

Í nýlegri grein Þórólfs Matth­í­as­sonar, pró­fess­ors við hag­fræði­deild Háskóla Íslands, og Eyjólfs Sig­urðs­sonar, sér­fræð­ings hjá Hag­stof­unni, er fjallað um áhrif auð­lind­arent­unnar á laun sjó­manna. Höfundar reikna út grein­an­lega auð­lind­arentu (e. visi­ble resource rent) á grund­velli Hag­stofu­gagna og bók­halds­upp­lýs­inga úr sjáv­ar­út­vegi og varpa upp töflu þar sem meðal ann­ars má sjá hlut­fall auð­lind­arent­unnar af þeim virð­is­auka sem verður til í atvinnu­grein­inni. Fróðlegt er að skoða auð­lind­arent­una í krónu­tölum og bera saman við tekjur af veiði­gjöld­unum sem útgerð­ar­fyr­ir­tækin greiddu í rík­is­sjóð á sama tíma­bili. 

Frá 2010 til 2015 greiddu eig­endur útgerð­ar­fyr­ir­tækja sér sam­tals um 54,3 millj­arða í arð sam­kvæmt gögnum sem Deloitte tók saman.

Á sama tíma greiddu útgerð­ar­fyr­ir­tæki sam­tals um 41 millj­arð króna í veiði­gjöld. Upp­söfnuð auð­lind­arenta á sama tíma­bili var, sam­kvæmt útreikn­ingum Þórólfs Matth­í­as­sonar og Eyjólfs Sig­urðs­sonar, sam­tals um 332 millj­arðar. Tölurnar eru á nafn­virði en gefa þó skýra mynd af skipt­ingu verð­mæt­anna – verð­mæta sem eru sam­kvæmt 1. gr. laga um stjórn fisk­veiða sam­eign þjóð­ar­innar. 

Tölurnar hér að neðan byggja á töflu sem er að finna á bls. 16 í grein Þórólfs og Eyjólfs:

  Veiði­gjald Grein­an­leg auð­lind­arenta
Hlutfall veiði­gjalda 
af auð­lind­arent­unni
2008 270 32917 0.8%
2009 1015 46163 2.2%
2010 2265 45803 4.9%
2011 3893 63480 6.1%
2012 9836 67049 14.7%
2013 9724 58678 16.6%
2014 8121 44458 18.3%
2015 7410 53373 13.9%

Stundin fjall­aði um gróða útgerð­ar­manna í síð­asta tölu­blaði, en þar kom fram að í fyrra þén­uðu sjö aðal­eig­endur þriggja stærstu útgerð­ar­fyr­ir­tækja lands­ins sam­tals um sex millj­arða í fjár­magnstekjur. Tekju­hæst voru Sigríður Vil­hjálms­dóttir með tvo millj­arða í fjár­magnstekjur og systk­inin Kristján og Birna Lofts­börn, hvort um sig með rúm­lega 1,36 millj­arða, en þau þrjú eru eig­endur Hvals hf. í gegnum Fisk­veiða­hluta­fé­lagið Venus og áttu jafn­framt þriðj­ungs­hlut í HB Granda, kvóta­hæsta fyr­ir­tæki lands­ins, allt þar til í vor þegar hluta­bréfin voru seld Brimi og for­stjóra þess, Guðmundi Krist­jáns­syni.

Minna til almenn­ings og meira til kvóta­hafaVeiði­gjöldin lækk­uðu og arð­greiðsl­urnar stór­hækk­uðu í góð­ær­inu eins og hér má sjá. Myndin birt­ist í Stund­inni árið 2016.

Núver­andi rík­is­stjórn var nýlega gerð aft­ur­reka með áform um 2 millj­arða lækkun veiði­gjalds. Eins og bent var á hefði frum­varpið létt mestum byrðum af stærstu útgerð­ar­fyr­ir­tækjum lands­ins. Í umsögn Indriða H. Þor­láks­sonar, hag­fræð­ings og fyrr­ver­andi rík­is­skatt­stjóra, áætlar hann á grund­velli gagna Hag­stof­unnar að fisk­veiði­rentan árið 2016 hafi numið 32 millj­örðum króna og verið nokkru lægri en árin á undan. Fyrir vikið hafi hlut­fall veiði­gjalda af rent­unni verið hærra en áður, eða um 20 pró­sent. Að mati Indriða bendir þó flest til þess að auð­lind­arentan af fisk­veiðum næstu árin verði vel yfir 40 millj­örðum.

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.
Tengdar greinar

Fiskveiðar

Félag í eigu Samherja og samstarfsaðila skuldar ríkissjóði Namibíu jafnvirði 1600 milljóna króna
FréttirFiskveiðar

Félag í eigu Samherja og sam­starfs­að­ila skuldar rík­is­sjóði Namibíu jafn­virði 1600 millj­óna króna

Fjöl­mið­ill­inn Confidénte greinir frá því að ArcticNam Fishing, útgerð sem Samherji á hlut í gegnum Esju Fishing, standi í skatta­skuld upp á 200 millj­ónir namib­íu­doll­ara. Enn deila hlut­hafar um skatt­greiðslur en rík­is­skatt­stjóri Namibíu rann­sakar bók­halds­brellur fjól­þjóða­fyr­ir­tækja í sjáv­ar­út­vegi.

Mest lesið

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Mest lesið í mánuðinum

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár