Gunnar Waage, vara­for­maður Karla­list­ans og bar­áttu­maður gegn umgengni­stálm­unum, hefur ítrekað haldið dóttur sinni frá móður hennar og for­sjárað­ila. Í eitt skiptið braust Gunnar inn á heim­ili mæðgn­anna sam­kvæmt dag­bók lög­reglu og nam barnið á brott. Í annað skipti hélt hann dóttur sinni frá skóla um nokk­urra vikna skeið og neit­aði að skila henni til móður sinnar þrátt fyrir að hún færi með fulla for­sjá. Stúlkan fór ekki heim til móður sinnar fyrr en eftir að inn­setn­ing­ar­krafa hafði verið tekin til með­ferðar í hér­aðs­dómi og dóms­sátt verið gerð. 

Barns­móðir Gunnars leit­aði til Kvenna­at­hvarfs­ins meðan þau bjuggu saman árið 2008, en bæði hún og sonur hennar úr fyrra sam­bandi hafa sakað Gunnar um ofbeldi. Barna­vernd­ar­yf­ir­völd höfðu ítrekað afskipti af málefum barns­ins og komu fram þungar ásak­anir frá for­eldrum á báða bóga sem aldrei leiddu þó til ákæru eða dóms.

Gunnar segir í sam­tali við Stundina að barns­móðir sín sé veik og hafi ítrekað logið upp á sig. Í þessu sam­hengi bendir hann meðal ann­ars á að dóm­ari hafi látið þau orð falla í rétt­ar­sal sam­kvæmt hljóð­upp­töku að ásak­anir móður væru falskar. Jafn­framt vísar Gunnar til álits­gerðar mats­manns sem lögð var fram í aðdrag­anda dóms­sáttar árið 2016, en þar kemur fram að báðir for­eldrar séu for­sjár­hæfir en van­geta þeirra til að leysa úr ágrein­ingi sín á milli kunni að jaðra við van­hæfni.

Berst gegn umgengnistálmunum

Gunnar Waage hefur und­an­farna mán­uði látið mikið að sér kveða í umræðu um umgengni­stálm­anir og haldið úti vef­svæði þar sem hann gagn­rýnir femínista af krafti. Þá hefur hann stofnað til stjórn­mála­fram­boðs undir þeim for­merkjum að brotið sé á rétti feðra. Hann er vara­for­maður Karla­list­ans og skipar annað sæti á fram­boðs­lista flokks­ins fyrir borg­ar­stjórn­ar­kosn­ingar.

Flokk­ur­inn var stofn­aður þann 25. apríl síð­ast­lið­inn „til að bæta stöðu karla, feðra og barna í jafn­rétt­is­bar­átt­unni“ að því er fram kemur í pistli eftir for­mann­inn, Gunnar Kristin Þórð­ar­son. Boð­skapur Karla­list­ans og hópa sem tengj­ast honum, svo sem Samtaka umgengn­is­for­eldra og félags­skap­ar­ins #DaddyToo, hefur að miklu leyti hverfst um umgengni­stálm­anir for­sjár­for­eldra eða „tálm­un­ar­mæðra“ eins og þær hafa verið kall­aðar. 

Gunnar Waage hefur tjáð sig um eigin umgengn­is­deilu á net­inu. „Ég er löngu hættur að láta þessa veiku konu koma mér úr jafn­vægi,“ skrif­aði hann á Facebook í fyrra. „Þar sem að óprúttin kenn­ing gengur um það á vegum fyrr­ver­andi konu minnar að ég hafi ein­hvern tím­ann tálmað umgengni, þá leið­rétti ég það hér með. Rétt er að eftir ára­langar tálm­anir hennar á umgengni dóttur minnar við mig, þá ákvað hún að saka mig um tálmun,“ skrif­aði hann jafn­framt. „Rík­is­sak­sókn­ari fór nefni­lega vand­lega yfir málið og sendi síðan til mín bréf sem inni­heldur nið­ur­stöðu emb­ætt­is­ins. Hún er sú að emb­ættið telji ekki að um tálmun hafi verið að ræða enda hafi legið gildar ástæður því til grund­vallar að barnið færi ekki til móður sinnar og eru þær ástæður til­greindar í bréf­inu.“

Stundin hefur gögn máls­ins undir höndum, en það lýtur að atviki þar sem Gunnar rudd­ist inn á lög­heim­ili barns­ins, sam­kvæmt dag­bók lög­reglu, og sótti það utan umsam­ins umgengnis­tíma, fór með það á heim­ili for­eldra sinna þar sem hann bjó í kjall­ara­her­bergi og neit­aði að skila því til móður þess sem fór með fulla for­sjá.

Í nið­ur­stöðu rík­is­sak­sókn­ara var ekki tekin afstaða til þess hvort „umgengni­stálmun“ hefði farið fram. Nið­ur­staðan laut að því hvort Gunnar hefði brotið 193. gr. almennra hegn­ing­ar­laga um for­sjár­svipt­ingu af ásetn­ingi, en ákæru­valdið komst að þeirri nið­ur­stöðu að svo væri ekki. Var talið að málið sner­ist um umgengnis- og for­sjár­deilur for­eldra en ekki refsi­vert athæfi og var því ákvörðun lög­reglu­stjóra um að hætta rann­sókn­inni stað­fest af emb­ætti rík­is­sak­sókn­ara þann 30. sept­em­ber 2014. 

Um er að ræða eitt af þremur skiptum þar sem Gunnar hélt barni sínu frá móður þess, en í tvö skipt­anna gerði hann það þótt óum­deilt væri að hún færi með fulla for­sjá sam­kvæmt gerðum samn­ingum.

Leitaði til Kvennaathvarfsins

Samband Gunnars og kon­unnar má rekja aftur til árs­ins 2003. Þau hófu sam­búð snemma árs 2004 og bjuggu fyrst með tveimur börnum kon­unnar úr fyrra hjóna­bandi. Sonur hennar flutti þó fljót­lega til föður síns, að eigin sögn vegna þess að skapofsa­köst Gunnars ollu honum van­líðan. Í yfir­lýs­ingu sem hann lagði síðar fram vegna umgengn­is­deilu móður hans og Gunnars kemur fram að Gunnar hafi ráð­ist á hann jólin 2005 og rekið hann út úr hús­inu. Þessa frá­sögn hafa þeir sem við­staddir voru stað­fest. 

Dóttir Gunnars og kon­unnar fædd­ist árið 2006. Nokkrum vikum síðar barst barna­vernd­ar­yf­ir­völdum nafn­laus til­kynn­ing þar sem fram komu áhyggjur af því að Gunnar beitti barns­móður sína „and­legu ofbeldi og ein­angri hana frá vinum og fjöl­skyldu“. Tveimur árum síðar, sum­arið 2008, leit­aði konan til Kvenna­at­hvarfs­ins en sam­kvæmt stað­fest­ing­ar­bréfi frá vakt­stýru í athvarf­inu dvald­ist hún þar dag­ana 15. og 16. júní. Í árs­lok 2009, eftir að sam­skipti Gunnars og eldri dóttur hennar höfðu versnað til muna og hún ótt­að­ist að missa hana af heim­il­inu, skildu þau Gunnar. Hann yfir­gaf heim­ilið um ára­mótin og upp hófst harka­leg for­ræð­is­deila. 

Setti skilyrði fyrir því að skila barninu

Eftir skiln­að­inn bjó stúlkan hjá móður sinni en umgekkst Gunnar aðra hvora helgi. Eina helg­ina, rétt eftir að móð­ur­afi barns­ins lést og var jarð­sung­inn, neit­aði Gunnar að skila barn­inu. Að því er fram kemur í tölvu­pósti frá Katrínu Theo­dórs­dóttur, lög­manni konn­unar, til Daggar Páls­dóttur, lög­manns Gunnars, fékk móð­irin ekki að hitta dóttur sína né ræða við hana. „Barnið sem er aðeins 3ja ára gömul telpa hefur verið hjá móður sinni frá fæð­ingu og er því hik­laust haldið fram að mað­ur­inn geti valdið barn­inu var­legum skaða með aðgerðum sínum í þeim til­gangi einum að tryggja stöðu sína í bráða­birgða­for­sjár­máli sem lög­maður hans hefur komið af stað,“ skrif­aði Katrín. 

Dögg svar­aði á þá leið að Gunnar hefði óskað eftir jöfnum sam­vistum for­eldra meðan for­sjár­málið væri rekið en móð­irin hafnað því og hótað sam­vist­ar­slitum. Gunnar hefði „alvar­legar áhyggjur af and­legu ástandi hennar [móð­ur­innar] og þar með af öryggi barns­ins hjá henni“. Engu að síður gerði hún barns­móð­ur­inni eft­ir­far­andi til­boð: „Ef umbjóð­andi þinn er til­bú­inn til að ganga nú þegar frá sam­komu­lagi um viku / viku umgengni meðan for­sjár­málið er rekið þá mun umbjóð­andi minn afhenda barnið í sam­ræmi við það sam­komu­lag enda gang­ist þú í ábyrgð fyrir að umbjóð­andi þinn virði sam­komu­lagið sín megin.“ 

Í svari Katrínar segir: „Þetta bréf er alveg ótrú­legt að mínu mati. Í annarri setn­ing­unni kemur fram að mað­ur­inn hafi séð sig nauð­beygðan til að halda barn­inu frá móð­ur­inni þar sem hann efað­ist um and­legt heil­brigði hennar. Í næstu setn­ingu er gefin sú skýr­ing að til­gang­ur­inn með gjörðum manns­ins bein­ist að því að tryggja jafna umgengni; þ.e. viku/viku sem umbjóð­andi minn hefur verið andsnú­inn. Sum sé, það er í lagi að beita þeim úrræðum að neita að skila barni á lög­heim­ili sitt, halda því frá móður sinni og leik­skóla til að ná sínu fram í deilu um umgengni! Er þetta mat lög­manns­ins?“ Stúlkan var hjá pabba sínum allt þar til bráða­birgða­dóms­sátt var gerð þann 12. maí 2010. Snemma árs 2011 fékk svo móð­irin fulla for­sjá yfir barn­inu en áfram var deilt um umgengni.