Hugmyndir koma og fara eins og sjávarföllin. Nýverið, þegar féll að, fleytti eftir yfirborði tímans útslitinni kenningu, sem flestir töldu löngu týnda úti á ballarhafi forneskjunnar. Þingmaður Sjálfstæðisflokksins virtist reyna að endurvekja þá trú að konur þyldu síður en karlmenn andlegt álag sem fylgdi stjórnunarstöðum, vitsmunavinnu og völdum.

Viðkvæmni kvenna er ekki eina gamla hugmyndin sem gengur nú í endurnýjun lífdaga.

Í síðustu viku særðust tveir menn í stunguárás á gyðinga í Norður-London. Kemur árásin í kjölfar ítrekaðra íkveikjutilrauna síðustu vikur í samkomuhúsum gyðinga í London og öðrum byggingum þeim tengdum.

Andúð í garð gyðinga færist í vöxt. Árið 2014 voru skráðar 1.100 árásir á gyðinga í Bretlandi. Í fyrra voru þær 3.400. Samkvæmt nýjum tölum frá innanríkisráðuneytinu er gyðingur tíu sinnum líklegri til að verða fyrir hatursglæp en múslimi. Einn af fimm háskólanemum í Bretlandi segist ekki mundu vilja deila herbergi á stúdentagarði með gyðingi.

„Gyðingahatur er gamalt hatur,“ sagði Keir Starmer, forsætisráðherra Bretlands,í kjölfar hnífaárásarinnar. „Sagan sýnir að rætur þess liggja djúpt og lítum við undan sprettur það upp aftur.“

Ekki virðast þó allir kippa sér upp við endurkomu hins forna fjanda.

Zack Polanski, leiðtogi breska Græningjaflokksins, er sakaður um að gera lítið úr þeirri ógn sem gyðingum stafar af auknu hatri í þeirra garð. Í kjölfar þess að árásarmenn kveiktu í fjórum sjúkrabílum góðgerðasamtaka gyðinga í London kvað hann mikilvægt að ræða hvort gyðingum væri raunveruleg hætta búin eða hvort aðeins væri um sýndarhættu að ræða.

Eftir stunguárásina í Norður-London deildi Græninginn gagnrýni á samfélagsmiðlum – ekki á misindismanninn heldur lögregluþjónana sem stöðvuðu morðtilræðið. Gaf hann þeim að sök að hafa gengið of hart fram.

Óhugnanleg aðgreining

Í dag er Sigurdeginum í Evrópu fagnað og uppgjafar Þjóðverja í seinni heimsstyrjöldinni minnst.

Einkunnarorðin „við megum aldrei gleyma“ eru móralskt ákall sem komst í almenna notkun í kjölfar styrjaldarinnar er helför nasista, þjóðarmorð á gyðingum, varð heimsbyggðinni ljós.

Lengi vel var sem gyðingahatur heyrði sögunni til. Veröldin virðist hins vegar búin að tapa minninu.

Pistlahöfundur Financial Times sagði frá því um síðustu helgi að sonur hans hefði í fyrsta sinn á ævinni þurft að ljúga því til að hann væri ekki gyðingur, þegar karlmenn tóku að abbast upp á hann þar sem hann beið eftir vini sínum á bar. Blaðamaður The Times greindi frá þeirri tilfinningu sem bærðist með honum þegar eldsprengjum var varpað á bænahús þar sem hann hafði sótt samkomu klukkustund fyrr. Fyrrverandi þingmaður af gyðingaætt viðurkenndi að hann væri hættur að gefa upp rétt eftirnafn þegar hann pantaði leigubíl eða skyndibita.

Í þriðja ríki Hitlers var gyðingum gert að aðgreina sig frá öðrum með Davíðsstjörnunni. Þótt enginn sé merktur með stjörnu hér í Norður-London þar sem ég bý er sú huglæga aðgreining sem á sér nú stað í samfélaginu óhugnanleg. Ég hafði ekki hugmynd um hverjir í hópi vina, kunningja, samstarfsfólks eða foreldra í skóla barnanna minna væru gyðingar. En skyndilega blasir það við. Í félagsskap sem áður skilgreindi sig sem „við“ eru gyðingar nú „hinir“.

Viðhorfið, sem veldur því að grunnskólabörn í gyðingaskólum í Norður-London þora ekki að klæðast skólabúningi sínum á almannafæri, er þó ekki bundið við Bretland.

Samlíðan er ekki fótbolti

Ég hef áður skrifað um fyrrnefnd einkunnarorð um mikilvægi sögulegs minnis. Var tilefnið tregða heimsins til að kalla slátrun Ísraelsríkis á íbúum Palestínu í Gaza-stríðinu þjóðarmorð.

Mikilvægt er að kalla hlutina sínum réttu nöfnum. Það á einnig við nú.

Hér á landi sem víðar gera margir – viljandi eða óviljandi – ekki greinarmun á gyðingum og Ísrael. Ísraelsríki fremur þjóðarmorð á Gaza. Blaðamaður The Times, sem komst undan eldsprengju í London, ber jafnlitla ábyrgð á því og ég og þú.

Skautun er eitt helsta einkenni samtímans. Viðkvæðið er: Annaðhvort ertu með mér í liði eða þú ert á móti mér. En samlíðan er ekki fótbolti. Það er hægt að vera harmi sleginn yfir hrottafullum morðum sveita Hamas 7. október 2023 á saklausum ungmennum á tónlistarhátíð en í sömu andrá fyllast hryllingi yfir framgöngu Ísraels í Palestínu í kjölfarið. Það er hægt að mótmæla stríðinu á Gaza og samtímis blöskra gyðingahatur.

Þjóðarmorð er þjóðarmorð og gyðingahatur er gyðingahatur, sama þótt það sé dulbúið sem réttsýni.

Við megum aldrei gleyma.