ESB frystir fjármagn til Serbíu vegna breytinga á dómskerfinu

Evr­ópu­sam­bandið hefur fryst fjár­magn sem ætlað var Serbíu í sér­stöku hjálp­ar­verk­efni fyrir sex lönd á Balkanskaga vegna umdeildra breyt­inga á dóms­kerfi lands­ins, að sögn stækk­un­ar­stjóra sam­bands­ins.

Vaxt­ar­á­ætlun ESB fyrir Vestur-Balkanskag­ann sér fyrir sex millj­örðum evra í fjár­mögnun á árunum 2024–2027 til að efla efna­hag þess­ara landa og flýta fyrir aðlögun svæð­is­ins að ESB.

„Í bili höfum við stöðvað allar greiðslur úr vaxt­ar­á­ætl­un­inni vegna aft­ur­farar í dóms­kerf­inu,“ sagði Marta Kos, stækk­un­ar­stjóri sam­bands­ins, seint á fimmtu­dag í Sviss.

„Þar til þetta hefur verið lagað munu þeir ekki geta fengið fjár­hags­legan stuðn­ing frá Evrópu,“ sagði hún á við­burði í Fribourg-háskóla.

Ummæli hennar komu í kjöl­far þess að serbneska þingið sam­þykkti umbætur í dóms­kerf­inu án sam­ráðs við sak­sókn­ara, dóm­ara, Evr­ópu­sam­bandið eða aðra sér­fræð­inga.

Gagn­rýnendur segja að breyt­ing­arnar, sem sam­þykktar voru í jan­úar, veiti dóm­stóla­for­setum aukin völd yfir dóm­urum og fjar­lægi vernd­ar­ráð­staf­anir sem tryggja sjálf­stæði sak­sókn­ara, sem vekur áhyggjur innan ESB og Evr­ópu­ráðs­ins.

Breyt­ing­arnar koma í kjöl­far nokk­urra umfangs­mik­illa spill­ingar­rann­sókna sem bein­ast að hátt­settum emb­ætt­is­mönnum rík­is­stjórn­ar­innar og stjórn­ar­flokks­ins.

AFP hafði sam­band við fram­kvæmda­stjórn Evr­ópu­sam­bands­ins til að spyrja hvort form­leg ákvörðun hefði verið tekin um fryst­ingu fjár­magns­ins, en hefur ekki fengið svar.

Greiðslur úr vaxt­ar­á­ætl­un­inni er háð umbótum, þar á meðal að tryggja sjálf­stæði dóm­stóla og berj­ast gegn spill­ingu.

Serbía fékk fyrstu greiðslu sína upp á 56,5 millj­ónir evra um miðjan jan­úar sam­kvæmt áætl­un­inni, en alls eru 1,58 millj­arðar evra eyrna­merktir umsókn­ar­rík­inu.

Kos gagn­rýndi einnig tak­mark­anir á lýð­ræði og fjöl­miðla­frelsi.

„Serbía er mjög sundruð í dag,“ sagði hún og vís­aði til hins póli­tíska and­rúms­lofts eftir næstum eitt og hálft ár af mót­mælum gegn spill­ingu.

„Landið hefur verið umsókn­ar­ríki í meira en ára­tug og því miður sjáum við aft­ur­för,“ bætti hún við og gagn­rýndi einnig utan­rík­is­stefnu Serbíu.

Serbía er áfram náinn banda­maður Kreml­verja og eitt fárra Evr­ópu­ríkja sem ekki hefur beitt Rússland refsi­að­gerðum vegna stríðs­ins í Úkraínu.

„Það er ekki hægt að sitja á tveimur stólum,“ sagði Kos.