Enn eru Kóreu­ríkin í sviðs­ljós­inu, nú vegna hræði­legs flug­slyss sem átti sér stað í gær, sunnu­dag­inn 29. des­em­ber, í Suður-Kóreu. Það kemur í kjöl­far uppi­stands sem varð í land­inu vegna furðu­legrar til­raunar Yoon Suk Yeols for­seta til að skella á her­lögum.

Í Norður-Kóreu er Kim Jong Un ein­ræð­is­herra hins vegar í óða önn að senda lítt þjálf­aða og ráð­villta her­menn sína út á víg­völl­inn við hlið Rússa í Úkraínu og er til­gang­ur­inn aug­ljós­lega sá að tryggja hinu umsetna ríki sínu stuðn­ing Rússa.

Ég hef verið að rekja sögu Kóreu­ríkj­anna tveggja í und­an­förnum greinum.

Hér er sagan rakin frá upp­hafi og fram undir 1950 þegar hinu forna Kóreu­ríki hafði verið skipt í tvennt vegna þess hvernig kaupin gerð­ust á eyr­inni í kalda stríð­inu.

Hér er hins vegar fjallað um upp­haf Kóreu­stríðs­ins sem hófst í júní 1950 með árás Norður-Kóreu á Suður-Kóreu því ein­ræð­is­herr­ann Kim Il-sung taldi sig í dauða­færi að leggja allan skag­ann undir sína komm­ún­ista­stjórn.

Og hér segir svo í þriðju grein­inni frá lokum þess stríðs.

Eftir Kóreu­stríðið voru bæði Norður- og Suður-Kórea í sárum en komm­ún­ista­ríkið í norðri var mun fljót­ara að ná sér en syst­ur­ríkið í suðri. 

Fasismi færist í aukana

Þar kom fleira en eitt til. Sam­fé­lags­um­bætur í anda komm­ún­ism­ans höfðu til skamms tíma góð áhrif í sveit­unum, heilsu­gæsla batn­aði stórum og almenn grunn­menntun. Mikil iðn­væð­ing hófst, fjár­mögnuð ekki síst með aðstoð frá Sov­ét­ríkj­unum. Í rík­inu var tekin upp stefna sem nefnd var Juche og átti í fyrstu að fela í sér sjálfs­þurft­ar­bú­skap í marxísk-lenínískum anda.

Er árin liðu breytt­ist Juche hin vegar eftir því sem Norður-Kórea varð ein­dregn­ara erfða­ríki, bein­línis í eigu fjöl­skyldu Kim Il-sung.

Þegar kom fram á síð­asta fjórð­ung ald­ar­innar var Juche í raun farið að svipa meira til fas­isma en komm­ún­isma, því áherslan er nú öll á sam­stöðu og ein­ingu þjóð­ar­innar og hlut­verk leið­tog­ans. 

Um leið fór að draga úr efna­hags­legum og félags­legum þrótti Norður-Kóreu. Ríkið varð ein­dregn­ara og for­stokk­aðra kúg­unar- og kval­ræð­is­tæki Kim-fjöl­skyld­unnar og 1994 tók sonur Kim Il-sungs, Kim Jong Il, við völdum.

Þá þegar voru lífs­kjör almenn­ings farin að versna veru­lega, enda stöðnun í efna­hags­lífi og ein­angrun lands­ins orðin nær algjör.

Hungursneyð laust fyrir 2000

Þótt lítil vin­átta væri með Sov­ét­mönnum og Norður-Kóreu­mönnum undir það síð­asta héldu Sov­ét­ríkin þó áfram að styðja Kim þangað til þau hrundu árið 1991. Eftir að sá stuðn­ingur var úr sög­unni hall­aði mikið undan fæti í Norður-Kóreu og undir alda­mótin 2000 geis­aði þar hroða­leg hung­ursneyð.

Fjöldi fólks dó úr nær­ing­ar­skorti en erf­ið­lega hefur gengið að slá föstu hve margir dóu enda er landið svo harð­læst og lokað að þaðan ber­ast afar fáar fréttir.

Um alda­mótin bjugg­ust flestir við því að Norður-Kórea væri komin að fótum fram og Kim-veldið hlyti að falla fyrr en síðar. En það fór á annan veg. Kín­verjar ákváðu að veita Norður-Kóreu ákveð­inn stuðn­ing og nógu miklar umbætur voru gerðar í efna­hags­lífi til þess að meiri­hluti þjóð­ar­innar er nú ekki lengur undir hung­ur­mörkum.

Kjörin eru þó afar kröpp, nema yfir­stétt­ar­innar sem Kim-ættin styðst við.

Norður-Kórea þróar kjarnorkuvopn

Í stað þess að nota það svig­rúm sem skap­að­ist þegar aðeins hægði um eftir hung­ursneyð­ina til að bæta líf alþýð­unnar, þá tók Kim Jong Il hins vegar þá ákvörðun að hefja þróun kjarn­orku­vopna og síðar lang­drægra eld­flauga til að skjóta fjendum þjóð­ar­innar skelk í bringu og þar stendur nú, þegar þriðji Kim-inn er kom­inn til valda, að landið á þó nokkrar kjarn­orku­sprengjur eftir því sem best er vitað.

En þjóðin býr sem í risa­stórum fanga­búðum. Raunar eru lýs­ing­arnar á þeirri hræði­legu harð­stjórn sem þjóðin í Norður-Kóreu býr við þannig að þær hljóma næstum ótrú­lega — hátt í 25 millj­ónir manna lifa sem í grimm­ustu fanga­búðum og allt er Kim-feðg­unum til dýrðar.

Þróunin í Suður-Kóreu varð öll önnur. Hinn ill­ræmdi Syngman Rhee fór áfram með völdin eftir Kóreu­stríðið og sýndi and­stæð­ingum sínum hina mestu hörku. Honum var steypt af stóli 1960 og var þá komið á lýð­ræði en það varð skamm­vinnt.

Ári seinna rændi hers­höfð­ing­inn Park völdum og ríkti sem ein­ræð­is­herra til 1979 þegar hann var myrtur af yfir­manni kóresku leyni­þjón­ust­unnar.

Lýðræði loks í Suður-Kóreu

Chun nokkur hrifs­aði þá til sín völdin en óánægja almenn­ings með stjórn­ar­farið færð­ist sífellt í auk­ana og eftir mikil og stöðug mót­mæli sem blossuðu upp reglu­lega árum saman kringum 1990 komst loks á almenni­legt lýð­ræði.

Jafn­framt þessu hafði efna­hagur Suður-Kóreu­manna batnað stór­kost­lega síðan þeir fóru loks fram úr Norður-Kóreu­mönnum upp úr 1970. Mikill kraftur var settur í iðn­væð­ingu, tækni­þróun og útflutn­ing. Suður-Kórea varð nú á fáeinum ára­tugum eitt allra rík­asta Asíu­landið.

Hið furðu­lega upp­á­tæki for­set­ans nú, að skella á her­lögum virð­ist hafa falið í sér aft­ur­hvarf til tíma Syngmans Rhee, Parks og Chun og það er áreið­an­lega heitasta ósk nærri allra Suður-Kóreu­manna að ekki verði farið lengra á þá braut.