K

atrín Jak­obs­dóttir for­sæt­is­ráð­herra til­kynnti á föstu­dag að hún ætl­aði að bjóða sig fram til for­seta Íslands. Hún yrði við það fyrsti sitj­andi for­sæt­is­ráð­herr­ann í Íslands­sög­unni til að gera slíkt.

Í við­tali við Heim­ild­ina segir Jón Gnarr, sem er líka í fram­boði, að mögu­legt fram­boð Katrínar sé sögu­legt, og mjög athygl­is­vert. „Ég gæti talið margt gegn því og mér finnst svo­lítið umhugs­un­ar­vert að mann­eskja í ráð­andi póli­tískri stöðu blandi sér í svona bar­áttu með það for­skot sem hún hefur umfram aðra. Ég veit ekki betur en að for­sæt­is­ráð­herra sé í stans­lausum ferðum um landið sem for­sæt­is­ráð­herra sem margt af þessu fólki er að reyna að safna pen­ing til að geta gert. En hún hefur verið á vegum rík­is­sjóðs að gera það. Ég held að það mætti alveg skoða að telja það sem ákveðna kosn­inga­bar­áttu sem væri þá ekki alveg ærleg. Það væri þá falin kosn­inga­bar­átta. En svo þarf það ekk­ert að vera þannig. 

Mér finnst þetta umhugs­un­ar­vert út frá sið­ferði­legu og lýð­ræð­is­legu sjón­ar­miði. Ég á ekki von á öðru en að Katrín muni fá harða gagn­rýni einmitt fyrir þetta. Ég held að það gæti orðið svo­lítið þungur róður. Það þarf þó ekk­ert að vera algjör­lega rangt að sitj­andi for­sæt­is­ráð­herra bjóði sig fram til for­seta. Það getur alveg verið að það sé algjör­lega brillj­ant. Mér finnst að minnsta kosti spenn­andi að vera hluti af þeim kosn­ingum sem það ger­ist.“

Með hlutverk við ríkisstjórnarmyndun

Það eru ýmis póli­tísk úrlausn­ar­efni sem lenda á borði for­seta. Hann heldur til að mynda utan um veit­ingu stjórn­ar­mynd­un­ar­um­boðs og hefur hlut­verki að gegna í stjórn­ar­myndun, þótt deilt sé um hversu raun­veru­legt það hlut­verk sé.

Næstu þing­kosn­ingar verða í síð­asta lagi haustið 2025, og mögu­lega fyrr. Það mun því fljótt reyna á nýjan for­seta í þessu hlut­verki. Sitjandi for­seti fékk bæði kosn­ingar og margra mán­aða stjórn­ar­kreppu í fangið á fyrsta hálfa árinu eftir að hann tók við emb­ætti þar sem stjórn­ar­mynd­un­ar­um­boðið gekk á milli leið­toga eins og kefli í boð­hlaupi með of mörgum kepp­endum. Fyrir liggur, sam­kvæmt könn­unum, að níu stjórn­mála­flokkar gætu átt ágætis mögu­leika á því að ná inn full­trúa á þing og miklar til­færslur hafa orðið á fylgi flokka frá síð­ustu kosn­ingum. Allt þetta gæti leitt til flók­innar stöðu sem for­seti þyrfti að koma að.

Að mati Jóns er það stór hluti af sam­ein­ing­ar­hlut­verki for­set­ans að leggja sitt af mörkum við myndum rík­is­stjórnar. „Að hjálpa til og leggja eitt­hvað til mál­anna um að mynda stjórn yfir land­inu. Ég myndi taka það mjög alvar­lega og leggja mjög hart af mér við að reyna að miðla málum ef þess þarf með.“