„Jörðin gleypir mann. Þá finnum við mjög fyrir því að Grindavík er ekki eins traust og við vorum að vonast eftir að hún væri eftir að kvikugangurinn myndast undir Grindavík,“ sagði Guðrún Hafsteinsdóttir, dómsmálaráðherra, viðmælandi Helga Seljan í nýjasta þætti af Pressu. Fjöl­mörg­um spurn­ing­um er enn ósvar­að um ákvarð­ana­töku og at­burða­rás í að­drag­anda þess að Lúð­vík Pét­urs­son féll of­an í sprungu sem lá í gegn­um húsa­garð í Grinda­vík. Veð­ur­stof­an hafði sér­stak­lega var­að við sprungu­hreyf­ing­um en áhættumat lá ekki enn fyr­ir.

Nákvæmlega tveimur mánuðum eftir að íbúar Grindavíkur höfðu allir sem einn yfirgefið bæinn í kjölfar stórra jarðskjálfta, komist heilt á húfi undan hamförum, hvarf Lúðvík Pétursson ofan í sprungu. Hann hafði verið að vinna við að þjappa jarðveg ofan á holu í húsagarði við götuna Vesturhóp.

Tveimur sólarhringum síðar, eftir flókna og fordæmalausa björgunaraðgerð við stórhættulegar aðstæður í hyldjúpri sprungunni, var leit að honum hætt. 

Spurningarnar sem ættingjar Lúðvíks spyrja sig og vilja að verði svarað með rannsókn, annarri en þeirri sem Vinnueftirlitið vinnur nú að, hafa vaknað hjá fleirum. Til að mynda setja þeir spurningarmerki við það hvers vegna verktakar voru sendir inn á lóð íbúðarhúss, til að fylla upp í sprungu. 

Áttu ekki von á hvelfingu undir húsinu

„Í leitinni að Lúðvík kemur í ljós þessi gríðarlega hvelfing undir því húsi og ég held að við höfum ekki átt von á því að hún væri svona mikil með beljandi árfarvegi þar undir.“ Guðrún segir málið vera til rannsóknar. 

„Ég hef heimild, samkvæmt almannavarnalögum, til þess að kalla eftir ytri og innri úttekt. Mér finnst mjög eðlilegt að það verði gert, þannig að vitaskuld þegar að svona hörmulegir atburðir eigi sér stað að þá eigum við að rannsaka þá til hlítar. Hvað gerðist? Hefði verið hægt að koma í veg fyrir það eða ekki?“

Guðrún ítrekaði að allar aðgerðir sem Almannavarnir hafi ráðist í hafi verið gerðar að vel ígrunduðu máli og fullum heilindum til að tryggja öryggi þeirra sem þar starfa og búa. „Það er algjör forsenda fyrir framtíðarbyggð í Grindavík, að fólk geti snúið til baka.“ Hún segir allt Almannavarnaviðbragð vera miðað að því að tryggja líf, heilsu og verðmætabjörgun.

Guðrún telur mikilvægt að vita nákvæmlega hvernig ástandi undirstöður byggðarinnar í Grindavík séu til að hægt verði að snúa til baka í bæinn í nokkurn veginn eðlilegt líf. Mun það þýða að einhver svæði verði hugsanlega girt af og hús rifin. Að sama skapi verði ekki gert ráð fyrir áframhaldandi byggð á einhverjum svæðum innan Grindavíkur. 

Almannavarnir rannsaka sjálfar sig

Fyrir tveimur árum var rannsóknarnefnd almannavarna lögð niður og eftirlit með almannavörnum flutt til Almannavarna og ráðuneytis almannavarna. „Nú er ég með í gangi endurskoðun á Almannavarnarlögum í heild sinni,“ segir Guðrún og væntir þess að niðurstöður fáist í vor úr greiningarvinnu á endurskoðuninni. Hún stefnir á að fara með frumvarp á næsta haustþingi fyrir Alþingi um breytingu á almannavaralögum. 

Spurð hvort hún teldi eðlilegt að lögreglustjóri í hverju héraði fari með jafn mikla ábyrgð og lögð hefur verið á lögreglustjóra Suðurnesja, í tengslum við rýmingarnar í Grindavík, sagði Guðrún „það þarf einhver að gera það.“

„Við erum búin að vera í gríðarlega miklu almannavarnaviðbragði. Við erum að endurskoða lögin og það er fullkomlega eðlilegt að það sé allt skoðað, aðkoma allra. Þetta er að verða stærsti atburður núna á lýðveldistímanum og þó við færum lengra aftur, þannig þetta er gríðarlega flókið og þetta varðar margar stofnanir. Þannig að það er mjög mikilvægt að við förum vandlega yfir alla ferla því það er líka kallað eftir því að við séum ekki að bregðast nógu hratt við. Við séum að bregðast of harkalega við. Þannig að þegar að á sér stað svona skerðing, svona mikið inngrip inn í líf borgaranna þá er mjög eðlilegt að það sé vandlega skoðað og ég hef hug á að gera það.“