Per­sónu­lega hefur gagn­rýn­andi aldrei haft neinn sér­stakan áhuga á dauð­anum sem yrk­is­efni bók­mennta og leik­verka. Mín kenn­ing er reyndar að karl­menn hafi almennt ívið meiri áhuga á honum, ekki aðeins því þeir eru kannski nær dauð­anum en konur (lægri með­al­aldur, lík­legri til að lát­ast af slys­förum) en líka af því þeir hafa meiri tíma til þess. 

Því heill­uðu efn­is­tök Þannig var það eftir Jon Fosse gagn­rýn­anda ekki. Verkið veitir inn­sýn inn í hug­ar­heim aldr­aðs manns sem staddur er á enda­stöð ævi sinnar og lítur yfir far­inn veg.

Eintalið eða mónólóg­ur­inn, sem er jafnan form verks­ins, kom fal­lega á óvart með ein­lægni sinni og harð­neskju. Í Þannig var það, veltir aldr­aði mað­ur­inn, eina per­sóna verks­ins, eðli máls­ins sam­kvæmt, upp­hátt fyrir sér mis­tökum og afrekum, sam­böndum og eigin brestum. Yfir text­anum ríkir mik­ill ein­mana­leiki, sem hægt er að ímynda sér að ein­kenni síð­ustu augna­blik mann­eskju, að minnsta kosti ef við trúum því að mann­eskjan fæð­ist ein og deyi ein, eins og segir í ein­hverri klisj­unni. 

Sterkasta ein­kenni verks­ins er þó ryþm­inn og form ein­tals­ins frekar en bein­línis efni þess. Fosse skrifar ótt og títt inn stuttar þagnir og leik­lýs­ingar sem stýra tempói verks­ins að miklu leyti, og búa til blæ­brigði örvænt­ingar og ákveð­innar sorgar yfir þeim mis­tökum og ónýttu tæki­færum sem mað­ur­inn lítur til baka á í verk­inu. Höfundur gefur okkur vís­bend­ingar um það ævi­skeið sem nú er að lokum komið, án þess þó að mata ofan í les­anda eða áhorf­anda of miklar upp­lýs­ingar. Við þekkjum týpuna, gamli mað­ur­inn sem lét fer­il­inn ganga framar öllu og kom e.t.v. ekki sem best fram við sína nán­ustu.

Í per­són­unni felst ákveðin gagn­rýni, eða spyr í það minnsta spurn­inga um karl­mennsku og áhrif hennar á karl­menn af eldri kyn­slóð­inni. Hvað stendur eftir þegar lík­am­inn bregst okkur? Verður þess virði að hafa verið virtur lista­maður á kostnað þess að hrekja frá sér ást­vini?

Það er útgáfan Espólín sem gefur út þetta ein­tal eða mónólóg Fosse í þýð­ingu Kristrúnar Guð­munds­dóttur. Norska skáldið Jon Fosse var að vinna Nóbels­verð­launin í bók­menntum, og því við hæfi að verk hans komi fleiri út á íslensku. Verð­launin voru ekki komin í ljós þegar bókin kom út, og skemmti­legt að hér hafi lítið for­lag dottið í lukku­pott­inn – að hafa óaf­vit­andi gefið út Nóbels­skáld. 

Þýðingu Kristrúnar Guð­munds­dóttur á verk­inu er þó á köflum ábóta­vant. Á stöðum í text­anum var ljóst að text­inn væri bein­þýddur frá norsku án þess að tekið sé til­lit til þess hvort setn­ing gangi upp á íslensku. Þetta truflar sér­stak­lega þar sem um er að ræða leik­rit og því mik­il­vægt að þýð­endur leik­verka hugi að hvernig orðin hljóma séu þau lesin upp­hátt.

Þetta er þó sagt án þess að vilja letja þýð­and­ann frá frek­ari þýð­ingum, enda virki­lega þakk­látt að fá inn í bókaflór­una nýjar íslenskar þýð­ingar á erlendum leik­verkum.

Í ljósi þess að hljóta virt­ustu bók­mennta­verð­laun heims er Jon Fosse lík­lega slétt sama hvað þrí­tugum sviðs­höf­undi og bóka­gagn­rýn­anda Heim­ild­ar­innar finnst um verk hans, en það er þó nið­ur­staða gagn­rýn­anda að Þannig var það sé vel skrif­aður mónólógur sem á erindi við íslenska les­endur í þess­ari nýju þýð­ingu. Spenn­andi verður að sjá hvort verð­launin gera það að verkum að verk eftir hann, til dæmis það sem hér er rætt, verði sett upp á íslensku leik­sviði í kjöl­farið.