Froskmenn með skutulbyssur að sulla í ám ekki glæsileg framtíðarsýn

Slysa­slepp­ing þús­unda eld­is­laxa úr kví í Pat­reks­firði eru hörmu­legar fréttir fyrir líf­ríki Íslands og fjöl­breyti­leika þess að sögn Þórunnar Svein­bjarn­ar­dóttur, þing­manns Sam­fylk­ing­ar­innar. 

„En það dap­ur­leg­asta við þessar fréttir er það að þær eiga ekki að koma neinum á óvart vegna þess að þetta stóð allt í skýrslu Rík­is­end­ur­skoð­unar sem var hér til umfjöll­unar í upp­hafi þessa árs og skilað var um sam­hljóða áliti frá stjórn­skip­unar- og eft­ir­lits­nefnd þar sem nefndin var í raun sam­mála um að taka undir allar ábend­inga Rík­is­end­ur­skoð­unar,“ sagði Þórunn í óund­ir­búnum fyr­ir­spurn­ar­tíma á Alþingi í morgun þar sem hún spurði Svandísi Svav­ars­dóttur mat­væla­ráð­herra út í slysa­slepp­ingar sjó­kvía­eld­is­fyr­ir­tæk­is­ins Arctic Fish í Pat­reks­firði. 

Lög­leglan á Vest­fjörðum hefur hafið rann­sókn á slysa­slepp­ingum sjó­kvía­eld­is­fyr­ir­tæk­is­ins Arctic Fish í Pat­reks­firði að beiðni Mat­væla­stofn­unar. Þetta er fyrsta rann­sókn af þessu tagi sem farið er í á eld­is­fyr­ir­tæki hér á landi. 

Í síð­asta mán­uði var greint frá því að tvö göt hefðu komið á kví hjá Arctic Fish við Kvíg­ind­is­dal í Pat­reks­firði. Um 73 þús­und laxar, sem voru um 6 til 7 kíló, voru í kvínni sem götin fund­ust á. Síðan þá hafa veiðst fjöl­margir stórir eld­is­laxar víða um landið, aðal­lega á Vest­fjörðum og á Norð­ur­landi. Mat­væla­stofnun hefur greint nokkra af eld­is­löx­unum sem veiðst hafa og hefur nið­ur­staðan verið sú að í flestum til­fellum sé um að ræða laxa frá Arctic Sea Farm í Pat­reks­firði. 

Þórunn spurði ráð­herra til hvaða aðgerða hún hefur gripið í sínu ráðu­neyti. „Hvernig ætlar ráð­herra að koma í veg fyrir að sá skaði verði með þeim hætti að við séum að hætta á útrým­ingu villtra laxa­stofna við strendur Íslands?“

Þórunn Svein­bjarn­ar­dóttirÞing­maður Sam­fylk­ing­ar­innar segir slysa­slepp­ingar úr sjó­kvía­eldi hörmu­legar fréttir fyrir líf­ríki Íslands og fjöl­breyti­leika þess og villti laxa­stofn­inn gæti verið í mik­illi hættu.

Mynd: Bára Huld Beck

Eigum ekki að normalísera slysasleppingar

„Það er auð­vitað þyngra en tárum taki að þessi við­burður í raun og veru standi yfir, það er að strok verði af þeirri stærð­argráðu sem við erum hér að sjá,“ sagði Svandís sem sagð­ist þó ekki geta tjáð sig um atvikin sem sum hver eru kær­an­leg. Ábyrgð rekstr­ar­að­ila sé hins vegar mikil. 

„Mér finnst það skipta mjög miklu máli í því ljósi að við verðum að geta treyst því að bæði innra eft­ir­lit og ytra eft­ir­lit sé með þeim hætti að það sé við­un­andi. Frá því að ég kom í ráðu­neytið hef ég tekið þessi mál mjög alvar­lega, enda eru strok af þessu tagi óásætt­an­leg umhverf­isslys. Við eigum ekki að normalísera þau, við eigum ekki að segja: Þetta er eitt­hvað sem hlýtur að ger­ast. Eld­is­laxar eiga að vera í kvíum og þeir eiga ekki að vera í kvíum með götum og rekstr­ar­að­il­inn hverju sinni ber ábyrgð á því að tryggja það,“ sagði Svandís. 

Þrír norskir sér­fræð­ingar hafa rekka­fað síð­ustu daga eftir eld­is­laxi. Þeir byrj­uðu í Ísa­fjarð­ará þar sem meira var af eld­is­laxi í ánni en villtum laxi en þess má geta að laxa­stofn í ánni er ekki stór. Kaf­ar­arnir nota skut­ul­byssur til að drepa eld­is­fisk­inn.

Þetta er ekki sú fram­tíð­ar­sýn sem mat­væla­ráð­herra vill sjá þegar kemur að lax­eldi. „Það er alveg ljóst að við viljum ekki sjá slys af þessu tagi hér á landi og það er ekki glæsi­leg fram­tíð­ar­sýn að það séu frosk­menn með skut­ul­byssur að sulla í ám hér fram eftir hausti. Það er ekki það sem við viljum sjá.“

Svandís hefur lagt það til við Alþingi í gegnum fjár­laga­vinnu að fjár­munum verði beint bæði til Hafró og til Fiski­stofu til að bæta það eft­ir­lit sem hér er nauð­syn­legt.Þórunn fagnar því að veita eigi meira fé til eft­ir­lits. „Ekki veitir af.“ 

Þórunn sagði fyr­ir­tækin að sjálf­sögðu bera ábyrgð. „en mesta ábyrgð bera stjórn­völd sem skapa lag­ara­mmann og reglu­verkið með þess­ari atvinnu­grein og það verður alltaf að horfa á það fyrst og fremst. Um það fjall­aði skýrsla Rík­is­end­ur­skoð­unar sem var hér til umfjöll­unar á vormiss­eri. Við megum ekki láta það ger­ast að hér verði óaft­ur­kræfur skaði og við verðum að horfast í augu við það að allar ábend­ingar í skýrslu Rík­is­end­ur­skoð­unar og allt sem sagt hefur verið um hætt­una sem getur stafað af atvinnu­grein­inni fyrir líf­ríki lands­ins stendur heima. Það er ekk­ert nýtt í þessu.“