Guðmundi Inga Þór­odds­syni, for­manni Afstöðu - félags fanga og ann­arra áhuga­manna um bætt fang­els­is­mál og end­ur­hæf­ingu, er mis­boðið vegna þess hvernig tekið er á málum heim­il­is­lausra í Hafn­ar­firði.

Heim­ildin hefur fjallað um að heim­il­is­lausum karl­manni með lög­heim­ili í Hafn­ar­firði var ítrekað vísað frá neyð­ar­skýli í Reykja­vík að kröfu Hafn­ar­fjarð­ar­bæjar og svipti hann sig lífi í kjöl­farið. 

 „Varðandi svör Hafn­ar­fjarð­ar­bæjar í Heim­ild­inni frá 9. júní þá verð ég að segja að mér finnst þau í besta falli ósmekk­leg gas­lýs­ing. Í svör­unum var ekki verið að koma hreint fram, klár­lega var aðeins verið að slökkva elda og teljum við að bær­inn þurfi að gera almenni­lega hreint fyrir sínum dyrum,“ segir Guð­mundur Ingi. 

„Við skulum ekki gleyma því að Hafn­ar­fjarð­ar­bær hefur einnig margoft boð­ist til að aðstoða sína borg­ara við að skrá lög­heim­ili sitt í annað bæj­ar­fé­lag og jafn­vel fyrir greiðslu svo að bær­inn losni við að þjón­usta fólk og minnki kostnað. Ég hef sjálfur verið á slíkum fundi í Hafn­ar­firði með skjól­stæð­ingi sem bær­inn taldi „óæski­legan borg­ara“,“ segir hann.

Guð­mundur Ingi bendir á að nokkur fjöldi skjól­stæð­inga félags­ins hafi á ein­hverjum tíma­punkti þurft að gista í neyð­ar­skýlum eða flokk­ast sem heim­il­is­lausir. 

„Við fáum tölu­vert af erindum vegna þess­ara mála og reynum að aðstoða eftir fremsta megni, þrátt fyrir að erindin sem slík rími kannski ekki við hlut­verk Afstöðu. Það er því mikil þekk­ing á mála­flokknum innan félags­ins,“ segir hann. 

Jafn mikil neyð eftir 3 eða 300 daga

Í svörum frá Árdísi Ármanns­dóttur, sam­skipta­stjóra Hafn­ar­fjarð­ar­bæjar, við fyr­ir­spurn Heim­ild­ar­innar vegna máls­ins í síð­ustu viku, kom fram að Hafn­ar­fjörður sé með skýra verk­ferla varð­andi ein­stak­linga sem leita til gisti­skýla. 

„Hafn­ar­fjarð­ar­bær er með samn­ing við Reykja­vík­ur­borg um veit­ingu þjón­ust­unnar og hefur nýleg hækkun á gistin­átta­gjaldi hvorki haft áhrif á verk­lag sveit­ar­fé­lags­ins um þriggja daga gisti­við­mið né á þjón­ustu til ein­stak­linga,“ sagði þar einnig en eftir að ein­stak­lingar með lög­heim­ili í Hafn­ar­firði hafa þrisvar leitað næt­ur­skjóls í neyð­ar­skýl­unum er að beiðni Hafn­ar­fjarð­ar­bæjar haft sam­band við full­trúa þar og þeir látnir vita. 

Guð­mundur Ingi seg­ist sam­mála því að neyð­ar­skýli ætti að nota mest í nokkra daga eða viku og þaðan færi fólk í annað úrræði. „En það getur aðeins gerst í drauma­heimi eða á hinum Norð­ur­lönd­unum, sem við getum ekki borið okkur saman við. Auðvitað er neyð­ar­úr­ræði ekki búsetu­úr­ræði en neyðin er samt jafn mikil eftir 3 daga eða 300 daga, ef bær­inn er ekki til­bú­inn með nein úrræði,“ segir hann. 

„Margt af okkar fólki passar ekki í hefð­bundna ferla og þarf því sér­tæk úrræði og jafn­vel ein­stak­lings­bundin, auk þess eru ein­hverjir sem vilja ekki hjálp eða breyta lífi sínu að svo stöddu og við þurfum að virða það. En þetta er allt fólk með til­finn­ingar og á rétt á mann­legri reisn þrátt fyrir bág­borið ástand. Eins og staðan er í dag þá er það ekki að ger­ast og sér­stak­lega hjá þeim sveit­ar­fé­lögum sem láta vísa sínum borg­urum út þegar neyðin er sem mest,“ segir Guð­mundur enn­fremur. 

„Við hjá Afstöðu hörmum það að ekki sé betur gert í þessum mála­flokki og teljum að Samband sveit­ar­fé­laga, stjórn­völd og þá helst ráð­herra félags­mála verði að grípa þarna inn í núna. Ekki á morgun heldur núna, enda þekk­ist það ekki ann­ars staðar að ríkið taki ekki þátt í að sinna heim­il­is­lausum. Þá hörmum við að Hafn­ar­fjarð­ar­bær skuli ekki við­ur­kenna sína van­kunn­áttu og þau mis­tök sem þau hafa gert, svo hægt sé að laga og koma þessum málum í við­un­andi horf. Við getum og erum alveg til­búnir til að aðstoða þau við það,“ segir hann. 

Tekið fyrir í bæjarráði Hafnarfjarðarbæjar

Í svari Árdísar, fyrir hönd Hafn­ar­fjarð­ar­bæjar, sagði enn­fremur: „Engum ein­stak­lingi hefur verið vísað frá án boða um önnur úrræði og ráð­gjafar sveit­ar­fé­lags­ins boðnir og búnir til að finna leiðir og lausnir í öllum málum.“

Heim­ildin greindi frá því fyrir helgi að fjöl­skyldu­ráð Hafn­ar­fjarðar hefur vegna máls­ins kallað eftir að lagðar verði fram verk­lags­reglur varð­andi aðgengi fólks með lög­heim­ili í bæj­ar­fé­lag­inu að neyð­ar­skýlum í Reykja­vík.

„Mér finnst við ekki hafa fengið full­nægj­andi upp­lýs­ingar um af hverju þess var kraf­ist að honum yrði vísað frá og við hvaða verk­lags­reglur væri miðað,“ sagði Árni Rúnar Þor­valds­son, bæj­ar­full­trúi Sam­fylk­ing­ar­innar í Hafn­ar­firði og full­trúi flokks­ins í fjöl­skyldu­ráði. Hann sagði í sam­tali við Heim­ild­ina að bær­inn hafi haldið sig við þau svör sem Árdís hafi sent frá sér en honum finnst þau „heldur rýr“. 

Málefni heim­il­is­lausra voru til umræðu í bæj­ar­ráði Hafn­ar­fjarðar á fimmtu­dag. Guð­mundur Árni Stef­áns­son, odd­viti Sam­fylk­ing­ar­innar í Hafn­ar­firði og full­trúi í bæj­ar­ráði, sagði við Heim­ild­ina að til hafi staðið að for­stöðu­maður fjöl­skyldu­ráðs kæmi á fund­inn til að fara yfir stöð­una en við­kom­andi hafi verið vant við látin og komst ekki á fund­inn. 

„En umræðan var á þá leið að þetta mætti ekki ger­ast. Þetta er síð­asta úrræði þeirra sem eru á göt­unni og eiga við vanda að stríða, og það er ekki í boði að úthýsa þeim. Þetta er neyð­ar­úr­ræði og þau verður að virkja, ekki stundum heldur alltaf. Það á að ganga þannig um hnút­ana að þessi leið sé greið,“ sagði Guð­mundur Árni.

Við vinnslu frétt­ar­innar náð­ist ekki tal af Rósu Guð­bjarts­dóttur, bæj­ar­stjóri Hafn­ar­fjarð­ar­bæjar.