Af þeim 95 ræðumönnum sem koma fram á Sænsku bóka- og fjölmiðlamessunni tilheyra 57 hægriöfgahópum, -stjórnmálaflokkum eða starfa hjá miðlum sem dreifa slíkum áróðri. Fimmtungur ræðumanna hefur starfað með hægriöfgaflokknum Alternativ för Sverige og þrettán af ræðumönnunum hafa lofað Nasistaflokk Hitlers eða afneitað Helförinni.

Þetta hefur rannsókn Stundarinnar og sænska miðilsins Expo leitt í ljós.

Stundin og Expo hafa sagt frá þátttöku Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, formanns Miðflokksins og fyrrverandi forsætisráðherra, í Sænsku bóka- og fjölmiðlamessunni sem fram fer í Stokkhólmi 20. ágúst. Sigmundur Davíð hefur verið auglýstur sem ræðumaður á ráðstefnunni sem opinberlega er kynnt sem vettvangur umræðna um tjáningarfrelsi, en er í raun skipulögð af samtökum sem hafa það að markmiði að tengja saman aðila með ólíkar áherslur innan þjóðernisöfgahreyfingar Svíþjóðar og efla hana.

Sigmundur Davíð hefur ekki svarað símtölum eða spurningum Stundarinnar í tölvupósti um málið.

Tengsl við sænskan hægriöfgaflokk

Ráðstefnan er ein af mörgum viðburðum og félögum sem notuð eru sem yfirvarp fyrir samtökin Nätverket, sem stýrt er af manni sem á sér langa sögu innan hægriöfgahreyfinga Svíþjóðar, Tor Paulsson. Hefur Nätverket tengst bæði netmiðlum sem breiða út kynþáttahatur og flokknum Alternativ för Sverige. Flokkurinn byggir á fyrirmynd frá Þýskalandi, hægriöfgaflokknum Alternativ für Deutschland, en sænski flokkurinn hefur það efst á stefnuskrá sinni að senda eina milljón innflytjenda úr landi. Flokkurinn hefur ekki náð árangri í þingkosningum, en á þrjú sæti á sænska kirkjuþinginu.

Athugun hefur leitt í ljós að 19 af 95 auglýstum ræðumönnum við ráðstefnuna hafa tengsl við Alternativ för Sverige, annað hvort sem frambjóðendur eða sjálfboðaliðar. Þar á meðal eru fyrrverandi þingmenn sem skipt hafa yfir í flokkinn úr þjóðernisflokknum Svíþjóðardemókrötum, þeir Olle Felten og Jeff Ahl. Annar ræðumaður er þingmaðurinn Roger Richthoff, sem þurfti nýverið að yfirgefa Svíþjóðademókrata eftir að hafa dreift myndbandi á samfélagsmiðlum þar sem Rússum er þakkað fyrir að hafa ráðist inn í Úkraínu. Í vor tilkynnti hann að hann mundi ganga til liðs við Alternativ för Sverige, en dróg það síðar til baka og sagðist enn vera að íhuga málið.

Umfram það eru 57 af ræðumönnum ráðstefnunnar svo vitað sé, eða 60 prósent þeirra, fólk sem starfar innan hægriöfgahópa eða fyrir fjölmiðla sem boða sjónarmið frá ýtrasta hægri væng. Hluti þeirra hefur tekið þátt í starfsemi nýnasistahópa.

Þrettán af ræðumönnunum sem koma fram á ráðstefnunni hafa deilt sjónarmiðum sem kenna má við nasisma. Þar á meðal er fólk sem heldur því opinberlega fram að Helförin, fjöldamorð nasista á gyðingum í Seinni heimsstyrjöldinni, hafi aldrei átt sér stað. Aðrir þeirra hafa lofað Nasistaflokk Þýskalands stríðsáranna eða foringja hans, Adolf Hitler.

Einn ræðumanna, Jan Emanuel Johansson, hætti við að koma fram á ráðstefnunni eftir að dagblaðið Expressen hafði samband við hann í júlí og benti honum á bakgrunn ræðumanna og skipuleggjenda.

Útvarp Saga fagnar þátttöku Sigmundar

„Sigmundur Davíð Gunnlaugsson er eitt af fjölmörgum þekktum andlitum baráttufólks fyrir lýðræði og málfrelsi,“ segir í frétt á vef Útvarps Sögu um þátttöku Sigmundar Davíðs í bókamessunni í gær. „Það er bæði ánægjulegt og mikill fengur fyrir Sænsku bókasýninguna, að Sigmundur Davíð Gunnlaugsson verður einn af ræðumönnum sýningarinnar.“

„Sigmundur Davíð Gunnlaugsson er eitt af fjölmörgum þekktum andlitum baráttufólks fyrir lýðræði og málfrelsi“

Samkvæmt fréttinni verður fulltrúi frá Útvarpi Sögu á staðnum 20. ágúst, en miðillinn hefur áður heimsótt bókamessuna. Þá fjallaði Gústaf Skúlason um heimildarmynd sem þar var sýnd. Leikstjóri hennar, Jonas Nilsson, verður einn af ræðumönnunum ásamt Sigmundi Davíð, en Nilsson starfaði áður með sænska armi Norrænu mótstöðuhreyfingarinnar, nýnasistahópi sem kom til Íslands í september 2019 og dreifði áróðri á Lækjartorgi.