Sig­mundur Davíð Gunn­laugs­son, for­maður Mið­flokks­ins og fyrr­ver­andi for­sæt­is­ráð­herra, er aug­lýstur sem ræðu­maður á ráð­stefnu í Svíþjóð sem skipu­lögð er af sænskum þjóð­ern­isöfga­mönnum. Þorri ræðu­manna er tengdur stjórn­mála­flokkum eða sam­tökum sem breiða út kyn­þátta­hatur og reka harða inn­flytj­enda­stefnu. Sumir ræðu­manna hafa afneitað því opin­ber­lega að Helförin hafi átt sér stað, lofað Adolf Hitler eða jafn­vel starfað innan nýnas­ista­hreyf­inga.

Þetta hefur rann­sókn Stund­ar­innar í sam­starfi við sænska fjöl­mið­il­inn Expo leitt í ljós.

Ráð­stefnan ber nafnið Svenska Bok- & Mediemässan, eða Sænska bóka- og fjöl­miðla­messan, og verður haldin í Stokk­hólmi 20. ágúst næst­kom­andi. Er hún opin­ber­lega kynnt sem ráð­stefna um tján­ing­ar­frelsi, en er í raun skipu­lögð af sam­tökum sem hafa það að mark­miði að tengja saman aðila með ólíkar áherslur innan þjóð­ern­isöfga­hreyf­ingar Sví­þjóðar og efla hana.

Ekki náð­ist í Sigmund Davíð við vinnslu frétt­ar­innar þrátt fyrir ítrek­aðar til­raunir

„Sig­mundur er einn af ræðu­mönnum á stærstu messu árs­ins um tján­ing­ar­frelsið,“ segir í færslu skipu­leggj­enda á sam­fé­lags­miðlum til að aug­lýsa komu hans.

„Sig­mundur er einn af ræðu­mönnum á stærstu messu árs­ins um tján­ing­ar­frelsið“

Sig­mundur Davíð, sem var for­sæt­is­ráð­herra frá 2013 til 2016 þegar hann sagði af sér vegna umfjöll­unar um leyni­fé­lag hans Wintris sem kom fram í Panama­skjöl­unum, hefur und­an­farin ár beitt þjóð­ern­is­sinn­aðri orð­ræðu. Hann hefur sagt upp­ljóstrun um nafn sitt í skjöl­unum hafa verið sam­særi sem George Soros auð­jöfur og alþjóð­legir fjöl­miðlar stóðu fyrir. Flokkur hans, Mið­flokk­ur­inn, hefur hvatt til harð­ari stefnu í inn­flytj­enda­málum og þá sagði hann Black Lives Matter hreyf­ing­una „end­ur­vekja ras­isma“ og tor­tíma kjarna­fjöl­skyld­unni. Árið 2019 hitti hann Douglas Murray, breskan aft­ur­halds­mann sem var fluttur til Íslands af þjóð­ern­is­hyggju­sam­tökum.

Ræðumaður hætti við

Fjöl­miðlar í Svíþjóð hafa fjallað um tengsl bæði skipu­leggj­enda ráð­stefn­unnar og ræðu­manna við hægri-öfga­hópa. Einn ræðu­manna, Jan Emanuel Johans­son, fyrr­ver­andi þing­maður Jafn­að­ar­manna­flokks­ins, hætti við að koma fram á ráð­stefn­unni eftir að dag­blaðið Expressen hafði sam­band við hann vegna máls­ins. Sagði hann að honum hefði verið boðið að koma á ráð­stefn­una til að ræða tján­ing­ar­frelsi.

„Þegar ég skoða málið nánar sé ég að bæði skipu­leggj­and­inn og margir þátt­tak­endur eru hægri öfga­menn,“ sagði Johans­son við Expressen. „Það eru engir sem ég vil láta tengja mig við. Ég hefði átt að skoða bak­grunn þeirra betur áður en ég sam­þykkti.“

Skipulögð af neti kynþáttahatara

Tor PaulssonFor­sprakki Nät­verket er nú þekktur sem Tor Änglasjö, en einnig sem Tobbe Larsson.

Mynd: Expo

Ráð­stefnan er ein af mörgum við­burðum og félögum sem notuð eru sem yfir­varp fyrir sam­tökin Nät­verket. For­sprakki Nät­verket er Tor Paulsson, sem kallar sig Tor Änglasjö og Tobbe Larsson í dag. Hann starf­aði um tíma innan þjóð­ern­is­flokks­ins Sví­þjóða­demókrata, en færði sig yfir í rót­tækara klofn­ings­fram­boð, Þjóðlega lýð­ræð­is­sinna (ND). Hann hætti þátt­töku í flokknum eftir að hann var dæmdur í fang­elsi fyrir að beita sam­býl­is­konu sína ofbeldi. Þegar hann losn­aði hóf hann að skipu­leggja Nät­verket, tengdi sig við net­miðla sem breiða út kyn­þátta­hatur og síðar stjórn­mála­flokk­inn Alt­ernativ för Sverige.

Margir af ræðu­mönnum ráð­stefn­unnar eru tengdir við Alt­ernativ för Sverige, sem þykir svo utar­lega á hægri væng sænskra stjórn­mála að Sví­þjóða­demókratar hafa for­dæmt flokk­inn. Flokk­ur­inn hefur það númer eitt á stefnu­skrá sinni að senda eina milljón inn­flytj­enda úr landi. Tals­maður ráð­stefn­unnar er Lennart Matikainen, sem hefur boðið sig fram fyrir flokk­inn, en flokk­ur­inn varð til þegar leið­togar hans voru reknir úr Sví­þjóð­ar­demókrötum fyrir meint tengsl við hægri-öfga­hópa og gengu tveir þing­menn Sví­þjóð­ar­demókrata, Olle Felten og Jeff Ahl, í kjöl­farið í Alt­ernativ för Sverige. Eru þeir báðir á meðal ræðu­manna á ráð­stefn­unni ásamt Sigmundi Davíð. Flokk­ur­inn hefur ekki náð árangri í þing­kosn­ingum, en á þrjú sæti á sænska kirkju­þing­inu.

Annar ræðu­maður er þing­mað­ur­inn Roger Richthoff, sem þurfti nýverið að yfir­gefa Sví­þjóða­demókrata fyrir að hafa dreift mynd­bandi á sam­fé­lags­miðlum þar sem Rússum er þakkað fyrir að hafa ráð­ist inn í Úkraínu. Í mynd­band­inu er því haldið fram að George Soros noti úkra­ínskar til­rauna­stofur í slag­togi við Barack Obama, fyrr­ver­andi Banda­ríkja­for­seta, til þess að útrýma kristnu fólki.

Nýnasistar á meðal viðstaddra

Sænska bóka- og fjöl­miðla­messan er þannig ein af mörgum leiðum sem Nät­verket notar sem yfir­varp til að koma boð­skap sínum fram í dags­ljósið. Á síð­ustu ráð­stefnu, sem fram fór í októ­ber í fyrra, voru nokkrir þjóð­þekktir Svíar ræðu­menn í bland við mik­inn meiri­hluta lítt þekktra þjóð­ern­is­sinna. Í einum af bás­unum seldi liðs­maður Norrænu mót­stöðu­hreyf­ing­ar­innar áróð­urs­rit. Skemmst er þess að minn­ast að Norræna mót­stöðu­hreyf­ingin birt­ist á Íslandi í sept­em­ber 2019 og dreifðu með­limir hennar áróðri á Lækj­ar­torgi.

Einn af ræðu­mönn­unum í ár, Jonas Nilsson, starf­aði áður með sænska armi Norrænu mót­stöðu­hreyf­ing­ar­innar og sótti ráð­stefn­una í fyrra til að sýna heim­ild­ar­mynd sína um hætt­una sem hann telur stafa af gyð­ingum. Þá gekk einn skipu­leggj­enda ráð­stefn­unnar, Theodor Stiebel sem nú gengur undir nafn­inu Alex­ander Johans­son, í göngu mót­stöðu­hreyf­ing­ar­innar árið 2016. Aðrir ræðu­menn hafa stutt nasíska hug­mynda­fræði í orði, meðal ann­ars lofað Adolf Hitler eða afneitað því að nas­istar hafi framið fjöldamorð á gyð­ingum í Seinni heims­styrj­öld­inni.

Sameina öfgamenn undir hatti tjáningarfrelsis

Önnur leið sem Nät­verket hefur notað til að breiða út boð­skap sinn er í gegnum fyrir fyr­ir­lestra­fé­lag sitt Education4Future. Hefur félagið selt bækur og hampað rit­höf­undum og fyr­ir­lesurum sem tala opin­skátt um kyn­þátta­hatur sitt og kalla gyð­inga sinn helsta óvin. Á öðrum væng Nät­verket er félagið Mar­ket­ing4Future, sem sonur Tor stýrir ásamt Arne Weinz, en hann hefur opin­ber­lega kallað eftir þjóð­ar­morði á múslimum og segir fjölgun þeirra í Svíþjóð vera afleið­ing af sam­særi gyð­inga. „Annað hvort munu múslimar útrýma okkur eða við útrýma þeim. Ég kýs það síð­ara,“ hefur verið haft eftir Weinz.

Margir af ræðu­mönnum á ráð­stefn­unni hafa einnig dreift sam­sær­is­kenn­ingum um Covid-19 far­ald­ur­inn og hefur Nät­verket tengt sig vel inn í slíka hópa. Þannig hafa sam­tökin notað ýmis tæki­færi til að tengja ólíka þræði hægri-öfga­stefnu, allt frá popúl­isma yfir í nýnas­isma, og mark­aðs­sett þannig dreif­ingu á kyn­þátta­hatri sem bar­áttu fyrir tján­ing­ar­frelsi.