Katrín Jak­obs­dóttir for­sæt­is­ráð­herra segir að afnota­réttur á fisk­veiði­kvóta eigi aldrei að geta erfst var­an­lega á milli kyn­slóða eins og hann getur gert nú sam­kvæmt gild­andi lögum og reglum. Stundin spurði Katrínu út í skoð­anir hennar á nýlegum fréttum um arf­greiðslu og kaup sex barna þeirra Þor­steins Más Bald­vins­sonar og Krist­jáns Vil­helms­sonar á 84,5 pró­senta hlut í útgerð­ar­fé­lag­inu Samherja. Verðmæti þeirra eigna sem skipta um hendur hlaupa á tugum millj­arða króna og er helsta verð­mætið falið í afla­heim­ild­unum sem Samherji hefur yfir að ráða. 

„Afnota­réttur á sam­eig­in­legum auð­lindum þjóð­ar­innar á aldrei að geta orðið var­an­legur þannig að hann geti flust ítrekað á milli kyn­slóða líkt og um einka­eign sé að ræða“

Orðrétt segir Katrín: „Þetta mál er enn ein áminn­ingin um nauð­syn þess að binda eign­ar­hald þjóð­ar­innar á auð­lind­unum í stjórn­ar­skrá. Þar verði und­ir­strikað að auð­lindir verði aldrei afhentar var­an­lega og mik­il­vægt sé að þeir sem nýti auð­lindir í ábata­skyni greiði af því sann­gjarnt gjald. Afnota­réttur á sam­eig­in­legum auð­lindum þjóð­ar­innar á aldrei að geta orðið var­an­legur þannig að hann geti flust ítrekað á milli kyn­slóða líkt og um einka­eign sé að ræða. Ég tel algjör­lega ljóst að það sé ekki vilji þjóð­ar­innar.“ 

Bjarni Bene­dikts­son, for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins og fjár­mála­ráð­herra, hefur einnig opnað á mögu­leika þess nýlega að breyta kvóta­kerf­inu. Eft­ir­far­andi orð lét Bjarni falla á Alþingi í tengslum við umræð­una um skaða­bóta­kröfur nokkura útgerða gegn íslenska rík­inu vegna úthlut­unar á mak­ríl­kvóta. „Því langar mig að segja þetta hér: fisk­veiði­stjórn­un­ar­kerfið okkar er ekki nátt­úru­lög­mál. Það er mann­anna verk. Aðgangur að auð­lind­inni, stjórnun veið­anna, hvernig við viljum tryggja sjálf­bærni veið­anna, hvaða gjald við ætlum að taka í veiði­gjald. Þetta eru allt mál sem við ráðum til lykta hér á Alþingi með lögum og regl­um.“

„Slíkt ákvæði er mik­il­væg­asta skrefið sem hægt er að taka í þessum málum“

Auðlindaákvæði verði sett í stjórnarskrá

Katrín segir að málið sé enn ein stað­fest­ingin á því að festa þurfi eign­ar­hald íslensku þjóð­ar­innar á auð­lindum sínum í stjórn­ar­skrá og seg­ist hún hafa hug á að þetta verði gert á yfir­stand­andi kjör­tíma­bili í frum­varpi sem hún ætli að leggja fram. Stundin spurði Katrínu meðal ann­ars að því hvort hún væri sam­mála flokks­systur sinni, Lilju Rafneyju Magn­ús­dóttur, um að setja þurfi auð­linda­á­kvæði í stjórn­ar­skrá.

Sam­herja­arf­ur­inn vekur við­brögðFréttir um að tveir stærstu eig­endur Samherja hafi arf­leitt og selt börn­unum sínum hlut­ar­béf sín í Samherja hafa vakið mikil og hörð við­brögð.

Mynd: Skapti Hall­gríms­son

Um þetta segir Katrín: „Fisk­veiði­auð­lindin er þjóð­ar­eign. Ég er því sam­mála Lilju Rafneyju um mik­il­vægi þess að festa auð­linda­á­kvæði í stjórn­ar­skrá og hef sett það mál í for­gang við end­ur­skoðun stjórn­ar­skrár og mun leggja frum­varp um slíkt ákvæði fyrir lok kjör­tíma­bils­ins. Slíkt ákvæði er mik­il­væg­asta skrefið sem hægt er að taka í þessum málum og mun gera alla umræðu um fram­tíð­ar­skipan auð­linda­mála mark­viss­ari og skýr­ari.“

Katrín svar­aði ekki spurn­ingu um hvort hún væri hlynnt því að kvóti íslenskra útgerð­ar­fé­laga yrði inn­kall­aður eða ekki.

Katrín: Einnig þurfi að íhuga breytingar á erfðaskatti

Katrín svarar spurn­ingum um Sam­herj­a­málið í greinum í nýjasta tölu­blaði Stund­ar­innar þar sem fjallað er um kvóta­kerfið og þá stað­reynd að ráð­andi hlut­hafar í fjórtán af tutt­ugu stærstu sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækjum lands­ins eru 60 ára eða eldri. Þar af leið­andi sé sagan sem hefur átt sér stað hjá Samherja ein­ungis ein af mörgum sam­bæri­legum þar sem kyn­slóða­skipti muni eiga sér stað á eign­ar­haldi íslenskra stór­út­gerða á næstu árum. 

Katrín segir að hún telji að málið sýni einnig að mögu­lega þurfi að end­ur­skoða fyr­ir­komu­lag erfða­fjár­skatts á Íslandi sem er 10 pró­sent af þeim eignum eða verð­mætum sem erf­ast. „Þetta mál vekur almenn álita­mál óháð sjáv­ar­út­vegi og það er fyr­ir­komu­lag erfða­fjár­skatts. Miklar eignir geta færst milli kyn­slóða og við þurfum að gæta þess að aðilar sem fá miklar eignir í arf greiði til sam­fé­lags­ins af þeim með sann­gjörnum hætti,“ segir hún.