Forseti Alþýðu­sam­bands Íslands, Drífa Snædal, segir að for­svars­menn veit­inga­stað­ar­ins Messans þurfi að svara fyrir ýmis­legt varð­andi fram­komu gagn­vart starfs­fólki. Starfs­fólkið lýsti aðstæðum sínum í umfjöllun Stund­ar­innar og þar sagð­ist það hafa verið snuðað um laun auk þess sem því hefði ekki verið greint frá því þegar starfs­menn á vakt smit­að­ist af Covid-19. Fram­kvæmda­stjór­inn svar­aði því til að starfs­fólk­inu kæmi staða fyr­ir­tæk­is­ins ekki við, hann ætti sjálfur ekki pen­inga fyrir mat, reikn­ingum eða afborg­unum af hús­næð­is­láni. „Þetta er svaka­leg staða sem þau greina frá og mér sýn­ist fyr­ir­tækið þurfi að svara fyrir ýmis­legt,“ segir Drífa. 

Þrátt fyrir ein­róma lof mat­gæð­inga allt frá því að veit­inga­stað­ur­inn opn­aði árið 2016 lýsir starfs­fólkið erf­iðum aðstæðum. Frá því í mars hefur það aðeins fengið útborgað hluta af laun­unum. Nú segj­ast sumir af því erlenda stars­fólki sem starfað hefur fyrir fyr­ir­tækið vera launa­lausir og fastir á Íslandi. 

Fyrr­ver­andi trún­að­ar­maður greinir jafn­framt frá því að honum hafi verið vikið úr starfi eftir að hafa barist fyrir því að starfs­fólkið fengi greitt sam­kvæmt kjara­samn­ingum. Efling stefndi Messanum fyrir van­goldin laun trún­að­ar­manns­ins og tveggja sam­starfs­manna. Dómsátt náð­ist í apríl síð­ast­liðnum þar sem Messinn sætt­ist á að greiða rúmar þrjár millj­ónir í van­goldin laun. 

Staða Messans „örugglega ekki einsdæmi“

Drífa segir því að lítið komi á óvart í umfjöll­un­inni: „Þetta eru ekki nýjar fréttir með þennan veit­inga­stað,“ segir hún. „Hann hefur verið rek­inn á því að halda starfs­fólki á lág­marks­kjörum og jafn­vel undir því um ára­bil. Þetta starfs­fólk þarf að leita réttar síns í gegnum stétt­ar­fé­lagið sitt og ég vísa á Eflingu varð­andi fram­haldið.“

Innt eftir því hvort hún telji að þessi staða sé lýsandi fyrir stöð­una víða í sam­fé­lag­inu segir að Drífa að það þurfi að hafa eft­ir­lit með því. „Þetta er örugg­lega ekki eins­dæmi.“

Á síð­ustu árum hefur ASÍ ítrekað gripið til varna fyrir erlent starfs­fólk á íslenskum atvinnu­mark­aði sem er talið lík­legra til þess að verða fyrir kjara­samn­ings­brotum en íslenskt starfs­fólk. Í yfir­lýs­ingu sem birt­ist á vef sam­bands­ins þann 3. októ­ber 2018 var tekið fram að erlent starfs­fólk leggi mikið til sam­fé­lags­ins og að stór hluti hag­vaxtar lands­ins sé til­kom­inn vegna vinnu­fram­lags þess, en að það sé engu að síður ber­skjaldað fyrir „mann­fyr­ir­litn­ingu og brota­starf­semi sem við­gengst á vinnu­mark­aði“.

Í rann­sókn ASÍ sem birt var í ágúst kom fram að um helm­ing­ur­inn af öllum launa­kröfum vegna van­gold­inna launa kemur frá erlendum laun­þegum, en kröfur þeirra eru að jafn­aði 80 þús­und krónum hærri en kröfur frá íslenskum laun­þegum. Erlendir rík­is­borg­arar sem búsettir eru á Íslandi eru aðeins um 12 pró­sent af heild­ar­mann­fjölda lands­ins. Þeir eru því marg­falt lík­legri til þess að verða fyrir mis­munun og rétt­inda­brotum en íslenskir laun­þegar.

Í jan­úar lagði sam­starfs­hópur sem var skip­aður af félags- og barna­mála­ráð­herra til víð­tækar aðgerðir gegn brota­starf­semi á vinnu­mark­aði. Full­trúar ASÍ í hópnum lögðu fram til­lögu um að gera kjara­samn­ings­brot refsi­verð, en ekki náð­ist ein­hugur um þá til­lögu.