Notuðu söguna sem tilraunastofu

Hol­lenski vinnu­mark­aðs­hag­fræð­ing­ur­inn Guido Imbens, ásamt banda­rísku hag­rann­sókn­ar­mönn­unum David Card og Joshua Angrist, hlutu Nóbels­verð­launin í hag­fræði í ár. Þetta kom fram í til­kynn­ingu frá Sænsku vís­inda­aka­dem­í­unni sem birt­ist í morgun.

Samkvæmt til­kynn­ing­unni eru tvær meg­in­á­stæður að baki verð­launa­gjöf­inni. Önnur þeirra er sú að þeir hafa þróað nýjar töl­fræði­að­ferðir til að meta orsök og afleið­ingu í sögu­legum gögnum, en hin þeirra er sú að þessar aðferðir hafa leitt til stórra upp­götv­ana fyrir vinnu­mark­að­inn.

Náttúrulegar tilraunir

Í hag­fræð­inni, sem og öðrum félags­vís­inda­greinum, er erf­ið­ara að sann­reyna kenn­ingar með til­raunum heldur en í raun­vís­inda­greinum. Ástæðan er sú að stór­felldar til­raunir á hegðun manna eru venju­lega ill­fram­kvæm­an­legar, sér­stak­lega þegar meta á áhrif á sam­fé­lagið í heild sinni.

Nýtitl­uðu Nóbels­verð­launa­haf­arnir Imbens og Angrist hafi hins vegar sýnt að hægt sé að not­ast við aðrar aðferðir til að meta sann­leiks­gildi hag­fræði­kenn­inga. Með því að leita aftur í sögu­lega atburði sem höfðu mis­mikil áhrif á hagi fólks er hægt að meta áhrif breyt­ing­anna með svip­uðum hætti og gert er í klínískum rann­sóknum. Slíkir atburðir eru kall­aðar nátt­úru­legar til­raunir.

Hærri lágmarkslaun og fleiri innflytjendur ekki slæmt fyrir vinnumarkaðinn

Til að mynda sýndi Card, ásamt öðrum, hvernig hærri lág­marks­laun höfðu áhrif á vinnu­mark­að­inn með því að skoða áhrif launa­hækk­unar í einu ríki Banda­ríkj­anna á tíunda ára­tugnum. Samkvæmt þeirri rann­sókn hafði launa­hækk­unin engin nei­kvæð áhrif á atvinnustigið, þvert á það sem vin­sælar hag­fræði­kenn­ingar á þeim tíma spáðu fyrir um.

Card skoð­aði einnig áhrif mik­illa fólks­flutn­inga Kúbverja til Flórída í Banda­ríkj­unum á níunda ára­tugnum, en þeir leiddu til þess að vinnu­mark­að­ur­inn í borg­inni Miami stórjókst á einu ári, sér­stak­lega á meðal þeirra sem voru ósér­hæfðir. Samkvæmt hefð­bundnum hag­fræði­kenn­ingum gæti svona mikil aukn­ing á vinnu­afli haft nei­kvæð áhrif á laun og mögu­lega aukið atvinnu­leysi en Card fann engar vís­bend­ingar um að sú hafi verið raunin.

Peter Fred­riks­son, for­maður Sænsku vís­inda­aka­dem­í­unnar, segir í kynn­ing­unni að rann­sóknir Card, ásamt þró­unum Angrist og Imbens á töl­fræði­að­ferðum, hafi verið rík upp­spretta af nýrri þekk­ingu. „Þeirra rann­sóknir hafa bætt okkar getu til muna í að svara spurn­ingum um orsaka­sam­hengi ýmissa hluta, sem hefur til mik­illa hags­bóta fyrir sam­fé­lagið,“ bætti hann við.