Aðeins ein dýrategund ber ábyrgð á COVID-19: Maðurinn

Faraldur kór­ónu­veirunnar ógnar heil­brigði og efna­hag alls mann­kyns. En þetta verður að öllum lík­indum ekki í síð­asta sinn sem ban­væn veiru­sýk­ing mun herja á okkur – ekki nema að tekið verði á rót vand­ans: Hömlu­lausri eyði­legg­ingu nátt­úr­unnar.

Þetta er mat sér­fræð­inga í líf­fræði­legum fjöl­breyti­leika sem allir eru í hópi þeirra fremstu á því sviði. „Það er ein dýra­teg­und sem ber ábyrgð á far­aldri COVID-19 – við,“ segja þeir. Heims­far­aldrar síð­ustu ára og ára­tuga eru að þeirra sögn bein afleið­ing mann­anna verka, aðal­lega þeirra fjár­mála- og efna­hags­kerfa sem byggð hafa verið upp. Kerfa sem byggja á hag­vexti, sama hvað hann kostar. Núna er tæki­færið til að „hætta að sá fræjum fyrir far­aldra fram­tíð­ar­innar,“ segja vís­inda­menn­irnir.

[adspot]

Í ítar­legri sam­an­tekt Guardian um kenn­ingar og rann­sókn­ar­nið­ur­stöður pró­fess­or­anna Josef Settele, Sandra Díaz og Eduardo Brondizio, er m.a. fjallað um nið­ur­stöður umfangs­mik­illar rann­sóknar þeirra á lýð­heilsu. Nið­ur­staðan var sú að sam­fé­lögum manna væri stefnt í hættu með hraðri eyði­legg­ingu vist­kerfa jarðar.

Annar þáttur rann­sókn­ar­innar er í þann mund að hefj­ast og verður hann leiddur af fjórða sér­fræð­ingnum, Peter Daszak. Vís­inda­menn­irnir fjórir birtu sam­eig­in­lega grein í dag þar sem segir: „Hömlu­laus skóg­areyð­ing, stjórn­laus vöxtur stór­tæks land­bún­aðar, námu­vinnslu og inn­viða­upp­bygg­ingar ásamt hag­nýt­ingu villtra dýra, hefur skapað kjörað­stæður fyrir fjölda sjúk­dóma.“

Benda þeir á að um 70 pró­sent sjúk­dóma sem leggj­ast á menn eigi upp­runa sinn í dýrum. Og sífellt fleira fólk er í mik­illi nálægð við dýr vegna fyrr­greindra ástæðna. Veld­is­vöxtur í þétt­býl­is­myndun og flug­ferða­lögum varð svo til þess að „mein­laus veira í asískum leð­ur­blökum kall­aði for­dæma­lausar þján­ingar yfir fólk, stöðvun hag­kerfa og sam­fé­laga um allan heim“. Þetta er þáttur manns­hand­ar­innar í far­aldri og COVID-19 gæti verið „aðeins byrj­unin“.

Mynd: EPA

Vís­inda­menn­irnir telja að far­aldrar eigi eftir að verða tíð­ari í fram­tíð­inni, breið­ast hraðar út og hafa meiri efna­hags­legar afleið­ingar. Þeir gætu banað fleirum ef ekki verður farið gríð­ar­lega var­lega í ákvarð­ana­tökum. „Heilsa fólks er nátengd heilsu dýra­lífs, heilsu búfén­aðar og heilsu umhverf­is­ins. Þetta er í raun eitt og hið sama.“

Inger Andersen, yfir­maður umhverf­is­mála hjá Sam­ein­uðu þjóð­unum, sagði í mars að nátt­úran væri „að senda okkur skila­boð“ með far­aldri kór­ónu­veirunnar. Hún sagði að ef okkur auðn­ast ekki að hugsa betur um jörð­ina tæk­ist okkur ekki að hugsa betur um heilsu fólks.

António Guterres, fram­kvæmda­stjóri Sam­ein­uðu þjóð­anna, sagði í síð­ustu viku að stjórn­völd yrðu að nota tæki­færið og „byggja upp betri heim“ eftir að far­aldr­inum lýkur. Veröld sem byggir á sjálf­bærni og sterkum sam­fé­lögum.

Maðurinn sem fann upp hug­takið „líf­fræði­legur fjöl­breyti­leiki“ árið 1980, Thomas Lovejoy, sagði um helg­ina: „Far­ald­ur­inn er ekki hefnd nátt­úr­unnar. Við gerðum þetta ein og hjálp­ar­laust.“

Í grein sér­fræð­ing­anna fjög­urra segir: „Við getum komið út úr þessu ástandi sterk­ari en nokkru sinni fyrr með því að velja aðgerðir sem vernda nátt­úr­una svo að nátt­úran geti hjálpað til við að vernda okkur.“